Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Πώς πέρασες τη μέρα σου; - (10 μ.μ.)

 
Στα Βόδια του Ήλιου γίνεται η πιο εντυπωσιακή μετάβαση ύφους σε ολόκληρο το βιβλίο. Ο Τζόυς ύστερα από την απλουστευτική αφήγηση της Ναυσικάς διατρέχει μεμιάς όλους τους αιώνες της αγγλικής γλώσσας και μας πηγαίνει ένα αστραπιαίο ταξίδι στον χρόνο, πίσω στη γέννησή της. Ο ίδιος περιγράφει γλαφυρότατα το φιλόδοξο εγχείρημά του:
 
Εργάζομαι σκληρά πάνω στο επεισόδιο Τα βόδια του Ήλιου με κεντρική ιδέα το έγκλημα που διαπράττεται σε βάρος της γονιμότητας με την αποστείρωση της πράξης της συνουσίας. Σκηνικό, ένα μαιευτήριο. Τεχνική: ένα σε εννέα μέρη επεισόδιο όχι διακριτά, που αρχίζει με εισαγωγή η οποία παραπέμπει στον Σαλούστιο και στον Τάκιτο (το ωάριο που δεν έχει γονιμοποιηθεί ακόμη), συνεχίζεται με την μορφή της πρώιμης αγγλικής παρήχησης και της μονοσυλλαβικής και της αγγλοσαξωνικής («Before born the babe had bliss. Within the womp he won worship.» «Bloom dull dreamy heard: in held hat stony staring») κατόπιν με το ύφος του Μάντβιλ («there came forth a scholar of medicine that men clepen & c») κατόπιν κατά το Morte d' Arthur του Μάλορι («but that franklin Lenehan was prompt ever to pour them so at the least way mirth should not lack») στη συνέχεια κατά τον «τρόπο του χρονικού» της ελισαβετιανής περιόδου («about that present time young Stephen filled all cups»), ακολουθεί ένα κομμάτι επιβλητικό κατά τα πρότυπα του Μίλτον, του Ταίηλορ ή του Χούκερ, κι αμέσως μετά ένα ανομοιογενές και κουτσομπολίστικο ως προς το ύφος μέρος με πολλά λατινικά, τύπου Μπάρτον-Μπράουν, κατόπιν ένα απόσπασμα κατά το ύφος του Μπάνυαν («the reason was that in the way he fell in with a certain whore whose name she said is Bird in the hand»), μετά ένα κομμάτι ημερολογιακού στυλ κατά τους Πέπυς-Ήβλυν («Bloom sitting snug with a party of wags, among them Dixon jun., Ja.Lynch, Doc. Madden and Stephen D. for a languor he had before and was now better, he having dreamed tonight a strange fancy and Mistress Purefoy there to be delivered, poor body, two days past her time and the midwives hard to put to it, God send her quick issue») και πάει λέγοντας μέσω Ντηφόου-Σουίφτ και Στηλ-Άντισον-Στερν και Λάντορ-Πέητερ-Νιούμαν μέχρι που φτάνει στο τέλος με ένα απερίγραπτο συνονθύλευμα αγγλικών πίτζιν, νέγρικων αγγλικών, κόκνεϋ, ιρλανδέζικων, αργκό της Μπάουερι και κακότεχνων αστεϊσμών. Η πρόοδος αυτή συνδέεται επίσης στο κάθε τμήμα ανεπαίσθητα με κάποιο προηγούμενο επεισόδιο της ημέρας και, εκτός αυτού, με τα φυσικά στάδια της εξέλιξης του εμβρύου και τις εν γένει περιόδους της εξέλιξης της πανίδας. Το υπόκωφο αγγλοσαξωνικό μοτίβο κάνει από καιρό σε καιρό την εμφάνισή του («Loth to move from Horne's house») για να δοθεί η αίσθηση των οπλών των βοδιών. Ο Μπλουμ είναι το σπερματοζωάριο, το νοσοκομείο η μήτρα, η νοσοκόμα το ωάριο, ο Στήβεν το έμβρυο.
Πώς σου φαίνεται η κλιμάκωση;
 
Το μαιευτήριο όπου βρισκόμαστε αυτή την ώρα της καλοκαιρινής Πέμπτης, είναι ο πλέον συμβολικός χώρος για να το πετύχει αυτό. Οι ωδίνες όμως αυτού του αναγνωστικού τοκετού θα είναι δυνατές και σχεδόν ανυπόφορες! Αυτό το κεφάλαιο πρώτ' απ' όλα πρέπει να το προσεγγίσετε με το γλωσσικό σας ένστικτο και ύστερα (πολύ αργότερα) με τα ψήγματα λογικής που κρύβονται εντός του. Μια πρόγευση αυτής της γλώσσας (της επικής της, κυρίως, εκδοχής) πήραμε στο κεφάλαιο Κύκλωπες. Στα Βόδια του Ήλιου η ανάγνωση γίνεται πιο δύσκολη καθώς η γλώσσα πάει πολύ πιο πίσω από την «μεσαιωνική φωνή της», πρέπει κάποιος να δείξει μεγάλη υπομονή και επιμονή μέχρι η γλώσσα να στρώσει. Θα στρώσει όμως! Η δυσκολία του κεφαλαίου συγκρίνεται με εκείνη του μονολόγου του Στέφανου, στο τρίτο κεφάλαιο – εκεί, ήταν οι σκέψεις εκείνες που σκότωναν την γλώσσα, εδώ είναι η γλώσσα που σκοτώνει τις σκέψεις!
 
Ο Μπλουμ θέλει να σπαταλήσει λίγο χρόνο για να μην αναγκαστεί να γυρίσει σπίτι του πριν κοιμηθεί η Μόλλυ και έτσι επισκέφτεται το μαιευτήριο στο οποίο ετοιμάζεται να γεννήσει η κυρία Πιουριφόι. Πρωτογνωρίσαμε την αναστατωμένη κυρία Πιουριφόι στο κεφάλαιο Λαιστρυγόνες όπου έιχε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον Μπλουμ. Σε εκείνη την συζήτηση εξέφραζε την ανησυχία της και για τον άντρα της ο οποίος δέχθηκε ένα μυστήριο απειλητικό(;) σημείωμα με την αινιγματική επιγραφή «Ε.Τ.» που την εκλαμβάνει ως «Είσαι τελειωμένος» και προσπαθεί να βρει ποιος τον απειλεί. Ένα πέρασμα θα κάνει και από την ταβέρνα των Κυκλώπων, παραπλεύρως της οποίας είναι τα δικαστήρια όπου θα μπορούσε να αναζητήσει νομικές συμβουλές.
 
Και ο σερ Λεοπόλδος κάθισε μετ' αυτών διότι είχεν πιστήν φιλίαν μετά του σερ Σίμωνος και μετά του υιού αυτού νεαρού Στεφάνου και τοιουτοτρόπως η χαύνωσίς του τον ηρέμει εκεί μετά τας μακράς περιπλανήσεις του δεδομένου ότι εκείνοι τον έτερπον επί του παρόντος με τον πλέον τιμητικόν τρόπον. Οίκτος τον κατείχε, έρως τον οδηγούσε με επιθυμίαν να περιπλανάται, απρόθυμος να εγκαταλείψη.
 
Μετά από αρκετά επεισόδια ο Μπλουμ ξανασυναντά τον νεαρό Στέφανο ο οποίος τα πίνει με μια ζωηρή παρέα στο κυλικείο του νοσοκομείου – ανάμεσά τους θα προστεθεί ο Μπακ Μάλλιγκαν, ο άρτι αφιχθείς Άλεκ Μπάννον εκ Μάλλινγκαρ (που πολιορκεί ερωτικά την κόρη του Μπλουμ, Μίλλυ), μερικοί χαρακτήρες από προηγούμενα επεισόδια, ένας γιατρός και μια νοσοκόμα που θα κάνουν σύντομα περάσματα.
 

 
Ο Μπλουμ γίνεται κατηφής γιατί ο χώρος του νοσοκομείου ξαναγεννά στο μυαλό του την ανάμνηση του γιου του Ρούντυ, που πέθανε μόλις 11 ημερών. Πολύ γρήγορα όμως βρίσκει παρηγοριά στον νεαρό Δαίδαλο για τον οποίο σκέφτεται:
 
[...] και τώρα ο σερ Λεοπόλδος ο οποίος δεν είχεν άρρενα κληρονόμον ητένιζεν αυτόν το υιόν του φίλου του και ήτο κλεισμένος εις θλίψην διά την παρελθούσαν ευτυχίαν του και όσο ελυπείτο διότι δεν είχεν υιόν τοιούτου ευγενούς θάρρους (διότι άπαντες εθεώρουν αυτόν άνθρωπον προικισμένον) ούτως εθλίβετο επίσης ουχί ολιγώτερον διά τον νεαρόν Στέφανον δια το ότι ούτος έζη ταραχώδη βίον με εκείνους τους ανεπρόκοπους και κακοποιούσε τα αγαθά του με τας πόρνας.
 
Σε ένα ακόμα απόσπασμα, το πιο φανερό απ' όλα, ο Τζόυς δείχνει την στενή σχέση μεταξύ Μπλουμ και Στέφανου, για τον οποίον ο πρώτος αισθάνεται ότι (θα μπορούσε να) αποτελεί την πνευματική πατρική φιγούρα. Επίσης, εδώ ο Τζόυς συνενώνει υπέροχα τις δύο αληθινές εκδοχές του, την παλιά του επαναστατημένου νέου με την ώριμη του τρυφερού πατέρα.
 
Η γλώσσα του κεφαλαίου με τις δαιδαλώδεις παρεκτροπές της που τεντώνουν τις σκέψεις σε μια ή και δυο σελίδες, δεν ενδείκνυται για αποσπασματικές αναγνώσεις. Σε αυτό το κεφάλαιο ο Τζόυς μοιάζει να φτάνει στα όρια της αγγλικής γλώσσας, όρια που θα επιχειρήσει να σπάσει ο ίδιος! Σε ένα διαφωτιστικότατο απόσπασμα απο την Βιογραφία του Έλμαν διαβάζουμε τα εξής: Θα μπορούσε να πει κανείς, αναφερόμενος στη μακρά ιστορία της λογοκρισίας αυτού του βιβλίου, ότι εκείνος που την ξεκίνησε ήταν ο Τζόυς. Ενίοτε χρησιμοποιούσε τον Οδυσσέα για να τους δείξει ότι ακόμα και τα αγγλικά, η καλύτερη όλων των γλωσσών, ήταν ανεπαρκή. «Δεν σας φτάνουν οι λέξεις που έχουν τα αγγλικά;» τον ρωτούσαν. «Ναι, μου φτάνουν», τους απαντούσε, «αλλά δεν είναι οι καλύτερες». Αναγκαζόταν να κάνει νεολογισμούς. «Για παράδειγμα, ας πάρουμε τη λέξη battlefield, που σημαίνει το πεδίο όπου μαίνεται μια μάχη. Όταν όμως η μάχη τελειώσει και το πεδίο είναι πνιγμένο στο αίμα, τότε δεν είναι πλέον battlefield αλλά bloodfield». Αυτή η δήλωση του Τζόυς σκιαγραφεί θαυμάσια και την ιδέα που κρύβεται πίσω από την Αγρύπνια των Φίννεγκαν, ιδέα που ήδη είχε γεννηθεί στο μυαλό του εκείνη την εποχή. Λίγο αργότερα θα πει σε κάποιο φίλο του: «Θα ήθελα μια γλώσσα που να είναι υπεράνω όλων των γλωσσών, μια γλώσσα την οποία θα την υπηρετούν τα πάντα. Δεν μπορώ να εκφραστώ στα αγγλικά χωρίς να εγκλείστω σε μια παράδοση.» Την εποχή που όλοι οι άλλοι έθεταν υπό αμφισβήτηση τις ελευθερίες που ο Τζόυς έπαιρνε με την αγγλική γλώσσα, εκείνος το μόνο που έβλεπε ήταν οι περιορισμοί που του έθετε. Στα Βόδια του Ήλιου, ένα ιδιαιτέρως δυσερμήνευτο κεφάλαιο, η «παράδοση» και οι «περιορισμοί» είναι αυτά που πρωταγωνιστούν, πάνω και πέρα από την ιδια την πλοκή.
 
Αν υποθέσουμε ότι η γλώσσα είναι ο βασικός πρωταγωνιστής αυτού του κεφαλαίου, περισσότερο απ' ό,τι ήταν στα προηγούμενα κεφάλαια, τότε διαβάζουμε την φράση «Να γνωρίζετε όλοι οι άνθρωποι, είπεν αυτός, ότι τα ερείπια του χρόνου οικοδομούν μέγαρα της αιωνιότητος», ως μια οραματική προκήρυξη, ως ένα αποφθεγματικό λογοτεχνικό μανιφέστο. Στο τέλος του κεφαλαίου η γλώσσα αποδομείται εντελώς, γίνεται μια μεθυσμένη γλώσσα, ακατάληπτη και δίχως λογική. Νιώθουμε ότι και εμείς οι αναγνώστες βρεθήκαμε στο μαιευτήριο, κοινωνοί μιας παράδοσης και ταυτόχρονα πρόγονοι μιας νέας γέννησης που θα φέρει το νέο μαζί της. Πονέσαμε και μεις με τους πόνους της γέννας αλλά στο τέλος όλα πήγαν κατ' ευχήν και φύγαμε μεθυσμένοι από χαρά και ποτά να το γιορτάσουμε.

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Η Αλίκη στις πόλεις

  Καλύτερα Αλίκη στις πόλεις των θαυμάτων παρά Ωραία Κοιμωμένη στο χωριό. Αυτή είναι η τελεσίδικη γνώμη μου. Αλλά τώρα που καλοκαίριασε δύσκολα να σας πείσω, το ξέρω. Τα ξαναλέμε when September ends. «Οι πόλεις δεν προσφέρουν μόνο υλικά οφέλη αλλά και ενθουσιασμό και την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει κάποιος τον εαυτό του. Για πολλούς πολίτες του Μάντσεστερ και του Σικάγου, η πόλη σήμαινε μια μορφή ελευθερίας. Αυτό ήταν κάτι που οι επικριτές της βικτοριανής πόλης δεν μπόρεσαν ποτέ να συλλάβουν: με τόσο σκότος και βρομιά δεν μπόρεσαν ποτέ να διακρίνουν τους τρόπους με τους οποίους η κοινότητα επαναπροσδιοριζόταν μέσα στη σύγχρονη βιομηχανική μητρόπολη». Όσοι πάλι επι-μένετε στις πόλεις πρέπει να προμηθευτείτε αμέσως το καταπληκτικό βιβλίο του Ben Wilson – γιατί αν εξαντληθεί θα το ψάχνετε στα επαρχιακά βιβλιοπωλεία!

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Θα φάτε τα μούτρα σας

  Πού βαδίζει η λογοτεχνία; Όπου και όπως βάδιζε πάντα, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, ασυνόδευτη και ασυνόρευτη , πριν έρθει ο (κακός μας) καιρός με την πρόφαση του υποστηρίγματος/«υποστήριξης» κάποιοι να της προσφέρουν τα δεκανίκια της πολιτικής ορθότητας που θα την καθιστούσαν έκτοτε αδιανόητα στάσιμη. «Αυτό που βλέπουμε το σκεφτόμαστε, κι έτσι τελικά δεν το βλέπουμε, λέει ο Όλερ, ενώ άλλοι βλέπουν αυτό που βλέπουν χωρίς πρόβλημα, επειδή δεν το σκέφτονται αυτό που βλέπουν. Αυτό που αποκαλούμε αντίληψη είναι για μας κατά βάση στασιμότητα, ακινησία, τίποτα. Τίποτα. Οτιδήποτε έχει συμβεί το έχουμε σκεφτεί, δεν το έχουμε δει, λέει ο Όλερ» . Είδα και απόειδα λοιπόν με το… φαινόμενο Φερνάντα Μελτσόρ και είπα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει! Βαδίζοντας στην εποχή των τυφώνων.

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Τώρα μας σώνει μόνο ένα θαύμα

    Μπορεί ένα βιβλιοπωλείο να αποτελέσει καταφύγιο; Όχι καταφύγιο πολέμου, μην παρασύρεστε από τις εξελίξεις στην Ουκρανία, δεν παίζει τέτοιο πράγμα∙ ούτε βέβαια να σταματήσει τον ίδιο τον πόλεμο, αυτό και αν θα ήταν θαύμα! Μπορεί ωστόσο να αποτελέσει πού και πού ένα ζεστό καταφύγιο μιας μεμονωμένης ζωής, που παρέα με δισεκατομμύρια άλλες συγκροτούν τον κόσμο γύρω μας, τα ακρότατα όρια του οποίου συχνότατα και εντελώς απροσδόκητα μπορεί να είναι οι πιο αναίτιες και ακραίες σφαγές. Oh yes! Το να διεξάγεις ακήρυχτο πόλεμο αλληλεγγύης μέσω social media, να φας μια μπριζόλα επειδή τυχαίνει να είναι Τσικνοπέμπτη στα μέρη σου ή να διαβάσεις ένα ανάλαφρο βιβλίο δεν μοιάζουν αρκετά. Αλλά και τι θα μπορούσε να μοιάζει αρκετό στη ζωή ενός ανθρώπου; «Φοβάμαι ότι αυτό είναι σαν εκείνα τα feelgood μυθιστορήματα που διαβάζει η Τζάσμιν, όπου το τέλος είναι πάντα χαρούμενο γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσαν οι αναγνώστες να αντισταθμίσουν τις κακές ειδήσεις και όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν