Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Θα χυθεί αίμα!


Μόλις βγει το εμβόλιο σε λίγο καιρό, φυσικά και θα χυθεί αίμα, ανάμεσα στο προλεταριάτο του πνεύματος και τους καπιταλιστές του οινοπνεύματος, όταν δηλαδή και οι τελευταίες φυσαλίδες της πανάκριβης σαμπάνιας τους από το χριστουγεννιάτικο ρεβεγιόν θα αρχίσουν να εξατμίζονται. «Όχι τσιπς στους τσίπηδες!», «Οι φτωχοί με Γιάννη Μπέζο και οι πλούσιοι με Τζεφ Μπέζο!» και διάφορα άλλα φαιδρά – αλλά προσέξτε, όχι τόσο σοβαρά… φαιδρά όσο τα παρωδώ εδώ, ακόμα φαιδρότερα – θα ακουστούν από εδώ και από εκεί, να είστε προετοιμασμένοι. Κάποιοι έχουν ήδη μπερδευτεί και νομίζουν ότι έχουν την Ρόζα Μπλάνκα τους κάπου στο Μπάντεν Μπάντεν αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι. Δεν φταίνε αυτοί οι κακόμοιροι. Οι καιροί φταίνε, και λίγο ο κακός τους ο καιρός, οκ. Ο Τρέηβεν, όμως, αυτός ο μεγαλειώδης συγγραφέας, πάντα ήξερε να εστιάζει στην ουσία των πραγμάτων. Αν αυτά τα Χριστούγεννα σου παρέχουν πλουσιοπάροχα το προνόμιο να γιορτάσεις με μία ακόμα οικογένεια, ας είναι με την λεκτική οικογένεια του Τρέηβεν, που αν μη τι άλλο, οι ζεστές σκέψεις του δεν φοβούνται να σε αγκαλιάσουν.
 
[…] «Επειδή δεν μπορεί ποτέ να χάσει τίποτα, πρέπει πάντα να κερδίζει, άσχετα με το πόσο στοιχίζει αυτό, άσχετα με το ποιος ή τι καταστρέφεται στη διαδικασία. Δεν είναι καθόλου ελεύθερος. Είναι ένα προϊόν. Δεν έχει φτιάξει τον εαυτό του. Τον έφτιαξαν άλλοι. Όμως δεν πρέπει να κατηγορηθεί γι’ αυτό. Μόνο οι γονείς του θα ’πρεπε ίσως να καταδικαστούν. Αλλά γονείς του είναι οι καιροί. Καταριέσαι τους καιρούς αν νομίζεις πως πρέπει κάποιον να καταραστείς».
 
Τα τελευταία χρόνια, όπου τον βρω, αγοράζω για το σπίτι εσπρέσο από κάτι αυτόνομους ζαπατίστικους συνεταιρισμούς του Μεξικού και συνήθως φέρνω στο μυαλό μου τον Μπ. Τρέηβεν. Είναι μια φευγαλέα υπενθύμιση προς τον εαυτό μου ότι ζούμε σε καπιταλιστικούς καιρούς με μια ελάχιστη δόση σοσιαλιστικών εκλάμψεων ή φαντασιώσεων. Επίσης, είναι και γευστικός, μην τρελαθούμε και τελείως! Ίσως δεν υπάρχει επαρκής δικαιολογία για κάποιον να αγνοεί τα έργα του Τρέηβεν, γιατί έτσι είναι σαν να αγνοεί και τα έργα του αιώνα μας. Η περίπτωσή του είναι εντελώς μοναδική· η λογοτεχνία του κυρίως λιτή και απαλλαγμένη από υπερβολές (τα καπιταλιστικά στοιχεία της γλώσσας, ας πούμε) αλλά διαρκώς αφηγηματικά καταιγιστική, εστιάζει στην ουσία των πραγμάτων και σε επαναφέρει τρόπον τινά στα πατρογονικά, αρχέγονα και αρχέτυπα εδάφη της ανθρώπινης διανοίας. Δεν γίνεται να μην μείνεις έκπληκτος καθώς διαβάζεις τις σκέψεις του. Πράγματα που τα έχεις δεις να ανακυκλώνονται διαρκώς, νοθευμένα και θολά, εδώ τα διακρίνεις στην καθαρότητά τους, στις διαστάσεις τους, και στην εκρηκτικότητά τους. Σχεδόν 100 χρόνια πέρασαν από την έκδοση του «Λευκού Ρόδου» και το 2020, λίγο πριν το τέλος του, μοιάζει να είναι η κατάλληλη στιγμή να διαβαστεί.
 
[…] «Κανένας βασιλιάς, κανένας πρόεδρος, καμιά ομάδα καπιταλιστών δεν θ’ αρχίσει έναν πόλεμο χωρίς να τον δικαιολογήσει με το πρόσχημα ότι εξυπηρετεί το κοινό καλό και ότι δεν μπορεί ν’ αποφευχθεί γι’ αυτόν ή εκείνο τον λόγο και ότι η θέση του έθνους στα μάτια των άλλων λαών, επομένως και η τιμή του, απαιτεί να γίνει πόλεμος. Χωρίς ηθική δικαιολόγηση δεν αρχίζει κανένας πόλεμος. Και η εξεύρεση μιας καλής δικαιολογίας είναι δουλειά αυτών που πιστεύουν πως χρειάζεται ένας πόλεμος. Όσο πιο πιστευτή η δικαιολογία τόσο πιο σίγουρο το αποτέλεσμα σε όλες τις δραστηριότητες που απαιτούν τη συνεργασία και την ανοχή των άλλων ανθρώπων. Φυσικά αυτό δεν αποκλείει την εκδήλωση αμέτρητων ενεργειών τις οποίες κανείς δεν προσπαθεί να τις δικαιολογήσει. Μερικές φορές είναι πολύ δύσκολο να βρεθεί δικαιολογία. Κι άλλες φορές, η εκτέλεση μιας πράξης δεν επιδέχεται αναβολή για κανένα λόγο».

Το παραπάνω απόσπασμα μοιάζει «επικίνδυνο» αν νομίζετε ότι σχετίζεται με την πανδημία και τις αποφάσεις που λαμβάνουν Εκείνοι (που θα έλεγε για την εξουσία και ο Πύντσον) για την καταπολέμησή της· αλλά σχετίζεται μόνο εμμέσως με αυτήν, η ουσία είναι ο άνθρωπος εντός του καπιταλισμού, που κανένα… δόγμα του σοκ δεν μπορεί να σου δείξει τόσο καθαρά όσο τα βιβλία του Τρέηβεν. Η Ρόζα Μπλάνκα είναι η πατρογονική γη μερικών ιθαγενών οικογενειών σε μια περιοχή του Μεξικού που περιστοιχίζεται από πετρελαιοχώραφα και χαλάει κάπως την διακόσμηση και τα οικονομικά σχέδια του ιδιοκτήτη της εταιρείας. Για τον έναν η γη έχει τιμή που περιμένει να οριστεί· για τον άλλον η γη είναι τιμή – τιμή προς τους προπάτορές του που απλώς την διαχειρίστηκαν για τη πεπερασμένη διάρκεια της ζωής τους και τώρα την μεταβίβασαν σε εκείνον, που με την σειρά του θα κάνει το ίδιο, κλπ. Ο Τρέηβεν δεν παίρνει σαφή θέση υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς, παρά τα όσα μπορεί να υποθέσει κανείς από τα ελάχιστα που γνωρίζει για την ζωή και την δράση του. Η λογοτεχνία του, μέσα από τα όμορφα σχήματα της ειρωνείας και του ανατρεπτικού χιούμορ του, καθώς και μέσω της γνώσης που έχει αποκτήσει ο ίδιος ο συγγραφέας για τον ανθρώπινο ψυχισμό στην ολότητά του, αποδεικνύεται ισορροπημένη (σε εντελώς ανισόρροπους καιρούς, εντούτοις) και δίκαιη (μέσα στην ανθρώπινη αδικία που μας καταδυναστεύει). Δεν συμπερασματολογεί από φόβο μην καταλήξει σε κάτι σίγουρο· και ο ίδιος δεν κερδοσκοπεί στις πλάτες των ανήμπορων αναγνωστών και αυτό είναι που τον ξεχωρίζει από όλους τους υπόλοιπους.
 
«Η ικανότητα του εγκεφάλου να σκέφτεται γρήγορα κι ωστόσο λογικά όταν χτυπάει δυνατά η καρδιά, είναι εκπληκτική».
 
Η έκδοση της «Αλεξάνδρειας» είναι υπέροχη και η μετάφραση της Λένας Ζήση αξιοπρόσεκτη. Το επίμετρο όμως του Λευτέρη Αναγνώστου μου φάνηκε θολό με ολίγον από κουλτούρα, καμία σχέση με την διαύγεια του συγγραφέα που προσπαθούσε να τιμήσει – τι να κάνουμε, συμβαίνουν και αυτά. Ο πίνακας «Πωλήτρια λουλουδιών» του Alfredo Ramos Martinez, ομολογώ ότι ήταν κάπως φτωχός για να υποστηρίξει την δυναμική που απορρέει από την μάχη των αντικρουόμενων δυνάμεων που υπάρχουν μέσα στο βιβλίο. Ένας πίνακας της Ρεμέντιος Βάρο ή και του Γκωγκέν ακόμα, που έβαζε μερικές σκοτεινές μορφές να τους στοιχειώνουν, θα ήταν σαφώς προτιμότεροι. Ευχαριστώ τον Θεό όμως που δεν έπαιξε Φρίντα Κάλο, δεν θα άντεχα και αυτό το χτύπημα το 2020! Προσοχή, μην το αγοράσετε· μην το αγοράσετε αν δεν σκοπεύετε να το διαβάσετε αμέσως. Μην το αντιμετωπίσετε σαν ένα ακόμα καταναλωτικό προϊόν που θα στοιβάζετε με λιγωτικό χαμόγελο στις καπιταλιστικές βιβλιοθήκες σας (που μεταξύ μας, φαίνονται πολύ χάλια στις περισσότερες φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συγγνώμη που το μαθαίνετε από μένα). Το βιβλίο πρέπει να διαβαστεί σαν το μήλο που σας έπεσε κατακέφαλα καθώς αράζατε στη σκιά ενός δέντρου της Ρόζα Μπλάνκα – με διάθεση επαναπροσδιορισμού των πάντων.  
 
 
A B. Traven reader is something to be.-
 
Υ.Γ. 2666 Τρέηβεν… Τράβεν… it’s the same my dear!

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Η Αλίκη στις πόλεις

  Καλύτερα Αλίκη στις πόλεις των θαυμάτων παρά Ωραία Κοιμωμένη στο χωριό. Αυτή είναι η τελεσίδικη γνώμη μου. Αλλά τώρα που καλοκαίριασε δύσκολα να σας πείσω, το ξέρω. Τα ξαναλέμε when September ends. «Οι πόλεις δεν προσφέρουν μόνο υλικά οφέλη αλλά και ενθουσιασμό και την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει κάποιος τον εαυτό του. Για πολλούς πολίτες του Μάντσεστερ και του Σικάγου, η πόλη σήμαινε μια μορφή ελευθερίας. Αυτό ήταν κάτι που οι επικριτές της βικτοριανής πόλης δεν μπόρεσαν ποτέ να συλλάβουν: με τόσο σκότος και βρομιά δεν μπόρεσαν ποτέ να διακρίνουν τους τρόπους με τους οποίους η κοινότητα επαναπροσδιοριζόταν μέσα στη σύγχρονη βιομηχανική μητρόπολη». Όσοι πάλι επι-μένετε στις πόλεις πρέπει να προμηθευτείτε αμέσως το καταπληκτικό βιβλίο του Ben Wilson – γιατί αν εξαντληθεί θα το ψάχνετε στα επαρχιακά βιβλιοπωλεία!

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Θα φάτε τα μούτρα σας

  Πού βαδίζει η λογοτεχνία; Όπου και όπως βάδιζε πάντα, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, ασυνόδευτη και ασυνόρευτη , πριν έρθει ο (κακός μας) καιρός με την πρόφαση του υποστηρίγματος/«υποστήριξης» κάποιοι να της προσφέρουν τα δεκανίκια της πολιτικής ορθότητας που θα την καθιστούσαν έκτοτε αδιανόητα στάσιμη. «Αυτό που βλέπουμε το σκεφτόμαστε, κι έτσι τελικά δεν το βλέπουμε, λέει ο Όλερ, ενώ άλλοι βλέπουν αυτό που βλέπουν χωρίς πρόβλημα, επειδή δεν το σκέφτονται αυτό που βλέπουν. Αυτό που αποκαλούμε αντίληψη είναι για μας κατά βάση στασιμότητα, ακινησία, τίποτα. Τίποτα. Οτιδήποτε έχει συμβεί το έχουμε σκεφτεί, δεν το έχουμε δει, λέει ο Όλερ» . Είδα και απόειδα λοιπόν με το… φαινόμενο Φερνάντα Μελτσόρ και είπα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει! Βαδίζοντας στην εποχή των τυφώνων.

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Τώρα μας σώνει μόνο ένα θαύμα

    Μπορεί ένα βιβλιοπωλείο να αποτελέσει καταφύγιο; Όχι καταφύγιο πολέμου, μην παρασύρεστε από τις εξελίξεις στην Ουκρανία, δεν παίζει τέτοιο πράγμα∙ ούτε βέβαια να σταματήσει τον ίδιο τον πόλεμο, αυτό και αν θα ήταν θαύμα! Μπορεί ωστόσο να αποτελέσει πού και πού ένα ζεστό καταφύγιο μιας μεμονωμένης ζωής, που παρέα με δισεκατομμύρια άλλες συγκροτούν τον κόσμο γύρω μας, τα ακρότατα όρια του οποίου συχνότατα και εντελώς απροσδόκητα μπορεί να είναι οι πιο αναίτιες και ακραίες σφαγές. Oh yes! Το να διεξάγεις ακήρυχτο πόλεμο αλληλεγγύης μέσω social media, να φας μια μπριζόλα επειδή τυχαίνει να είναι Τσικνοπέμπτη στα μέρη σου ή να διαβάσεις ένα ανάλαφρο βιβλίο δεν μοιάζουν αρκετά. Αλλά και τι θα μπορούσε να μοιάζει αρκετό στη ζωή ενός ανθρώπου; «Φοβάμαι ότι αυτό είναι σαν εκείνα τα feelgood μυθιστορήματα που διαβάζει η Τζάσμιν, όπου το τέλος είναι πάντα χαρούμενο γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσαν οι αναγνώστες να αντισταθμίσουν τις κακές ειδήσεις και όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν