Η άμυνα του Λούζερ

Αν είσαι παιδί και σε αποσπάσουν με βία από την μητέρα σου, τη βασίλισσά σου, τότε ενδεχομένως να μείνεις για πάντα ένα πιόνι που χειραγωγούν ανεξέλεγκτα άνθρωποι που θα έπρεπε να σου δείχνουν τον δρόμο. «Ο ίδιος μου ο πατέρας με είχε αποκαλέσει ορφανό. Στον γάμο μου. Μπροστά στη μητέρα μου». Αν επιμείνεις ωστόσο, ίσως να την ξανακερδίσεις – και αυτή η προαγωγή θα μπορούσε να συμπαρασύρει και άλλους τομείς της ζωής σου. Το σκάκι δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός, ούτε καν Σκοπός, αλλά μπορεί να αποτελέσει μια όμορφη νίκη, την πιο γαλήνια που έχεις ποτέ δοκιμάσει. «Η εκτέλεση της πρώτης κίνησης πάνω σε μια σκακιέρα μοιάζει με το να φτάνεις μπροστά σε έναν λαβύρινθο με χιλιάδες πόρτες. Το άνοιγμα της οποιασδήποτε πόρτας θα δημιουργήσει χιλιάδες νέες πόρτες μέσα από τις οποίες θα μπορούσες να περάσεις, και η επιλογή οποιασδήποτε από αυτές τις πόρτες θα δημιουργήσει με τη σειρά της χιλιάδες άλλες πόρτες. Κι όμως, παρότι ολόγυρα υψώνονται χιλιάδες επί χιλιάδων επιλογών, υπάρχει ένα σωστό μονοπάτι, μέσα από εκείνο τον λαβύρινθο. Οσοδήποτε ασύλληπτο κι αν φαντάζει, υπάρχει ένας σωστός συνδυσμός πορτών που θα σε οδηγήσει εκεί ακριβώς που θέλεις να βρεθείς. Αυτή είναι η ομορφιά και η αγωνία στο σκάκι. Είναι ένας άλυτος γρίφος ο οποίος, ταυτόχρονα, έχει πάντοτε κάποια σωστή απάντηση».  

 

Μια αλλόκοτη χίπικη σέχτα που ξεπήδησε σαν από μυθιστόρημα του Τόμας Πύντσον διαμόρφωσε την ζωή του Ντάνι Ρενς, του βασικού προσώπου πίσω από την δημοφιλέστατη πλατφόρμα για σκάκι, Chess.com. «Κι αυτό ήταν το πραγματικό μυστικό μου. Κανείς στο Chess.com και οπωσδήποτε κανείς από τους φίλους του σκακιού που συντονίζονταν για να παρακολουθήσουν τις εκπομπές ή τα εκπαιδευτικά μου προγράμματα δεν είχε την παραμικρή ιδέα του ποιος ήμουν πίσω από εκείνο το διαδικτυακό προσωπείο. Δεν αποτελούσε απαραίτητα μυστικό το ότι είχα μεγαλώσει σε ένα αντισυμβατικό, χίπικο κοινόβιο, όμως κανείς δεν ήξερε πόσο σκληρή και εκμεταλλευτική υπήρξε εκείνη η εμπειρία. Κανείς δεν ήξερε ότι με είχε αναθρέψει ο ηγέτης μιας σέχτας, που με είχε υποβάλει σε πλύση εγκεφάλου, με μεσσιανικά οράματα πως θα εξελισσόμουν σε σωτήρα του σκακιού. Κανείς δεν ήξερε ότι ήμουν συναισθηματικά ένα ράκος, υπέφερα από κατάθλιψη και άγχος, διαχειριζόμουν αυθαίρετα τα θέματά μου με λίτρα επί λίτρων αλκοόλ, αμέτρητα τσιγάρα και έναν κρυφό εθισμό στα χάπια, ότι η συναισθηματική ταραχή μου διαρκώς ξεχείλιζε, κι ότι συμπεριφερόμουν σαν ένα τοξικό καθοίκι στο σπίτι».  

 

Μεγάλωσε υπό την σκέπη της Εκκλησιάς της Αθανάτου Συνειδήσεως, υπό τις Διδαχές του Ντούραν, ενός πνεύματος που μιλούσε μέσα από την Τρίνα Καμπ – καλούσε πνεύματα μόνο με μπινελίκια! – της ηγέτιδας της σέχτας, δημιουργώντας ένα κοινόβιο που ονόμαζαν Συλλογικότητα και ως παιδί φαίνεται όντως να έζησε γαμάτα παιδικά χρόνια∙ η κοινοκτημοσύνη για ένα παιδί είναι οκ φάση, τίποτα από όσα τοξικά περιέχει δεν δείχνει να σε καταβάλει ακόμα, αρκεί βέβαια να μην σε αποσπάσουν από τη μάνα σου. Γιατί ένα παιδί ανήκει στη μάνα του – ενίοτε και στον πατέρα του, αλλά αυτό είναι άλλου παπά ευαγγέλιο. Η φράση ο Σκοπός αγιάζει τα μέσα, στη Συλλογικότητα είχε κυριολεκτική σημασία, γιατί θα σου κατέστρεφε σίγουρα την ζωή έτσι και η Διδαχή του Ντούραν ξεπρόβαλε από τα σωθικά της αλκοολικής Τρίνα. Και ο Σκοπός του Ντάνι ήταν το σκάκι. Οι μύστες του αθλήματος γνωρίζουν ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να θυσιάσεις την βασίλισσά σου και εν τέλει να κερδίσεις και την παρτίδα. Ο Ντάνι Ρενς δεν ήταν ο σωτήρας του σκακιού που προοριζόταν – αν και με έναν αναπάντεχο τρόπο τελικά ήταν! – αλλά ο σωτήρας του εαυτού του, γιατί κάποτε οι σέχτες πεθαίνουν, και εκτός από μας (και τη μάνα μας) κανείς δε μας θυμάται. 

 

Danny (in yellow) with church leader Steven Kamp and other members of the Shelby school chess team. Photograph: courtesy of Danny Rensch

Αν με διαβάζατε, σίγουρα θα μου τρίβατε στη μούρη εκείνη την ανάρτηση που είχα γράψει για το βιβλίο της Τάρα Γουεστόβερ∙ αλλά επειδή δε με διαβάζετε, θα μου την τρίψω μόνος μου στη μούρη. Α τώρα δεν είναι memoir αυτό που διάβασες έτσι; Δεν είναι ιστορία έμπνευσης και λύτρωσης; Ρουά ματ παλιομαλάκα! Βοήθησαν οι αναφορές στο σκάκι ώστε να το διαβάσεις; Σίγουρα. Είναι κάπως τραβηγμένες οι περιγραφές των πεπραγμένων; Ενδεχομένως. Πιστεύεις κάθε λέξη; Μου είναι αδιάφορο. Θα ζητήσεις συγγνώμη από την Τάρα; Εεε… όχι;… Όπως είχα πει και τότε, διαβάστε ό,τι θέλετε, πληρώστε ό,τι θέλουν και όλα καλά. Η ζωή συνεχίζεται. Για την ιστορία, να πω ότι οι αρχικοί ιδρυτές του Chess.com ήταν παιδιά μορμόνων, αλλά δεν θέλω να διαβάσω την ιστορία τους, sorry guys. Το βιβλίο μοιράζεται ανάμεσα στις φρικτές εμπειρίες που έζησε ο μικρός – και μεγαλύτερος – Ντάνι Ρενς στα δίχτυα μιας αλλόκοτης θρησκευτικής σέχτας και της συγκυρίας που οδήγησε το σκάκι μέσω της διαδικτυακής του μετάβασης, στην νέα εποχή του. Η παρουσία του σκακιού έδωσε όλη την γεύση στο βιβλίο, γιατί ποτέ δεν υπήρξε ένα απλό παιχνίδι∙ όποιος δεν μπορεί να το καταλάβει, να κάτσει να μορφωθεί μπας και περάσει στο Κέιμπριτζ!  

 

[…] «Αυτό που καθιστούσε το Bullet Brawls ξεχωριστό για τους ανθρώπους ήταν το ότι δεν νικούσα πάντοτε. Δεν επέλεγα αποκλειστικά και μόνο χρήστες με χαμηλή βαθμολογία, τους οποίους θα μπορούσα να συντρίψω. Κάποιες φορές, έπαιζα κι έχανα. Κάποιες φορές, έχανα ένα σωρό παιχνίδια στη σειρά. Με πείραζε κάπως όταν έχανα, όμως ποτέ μου δεν το απέφυγα. Είχα αντιμετωπίσει απείρως χειρότερες καταστάσεις στη ζωή μου από το χάσω έναν σκακιστικό αγώνα σε ζωντανή μετάδοση. Δεν μου απέμενε αρκετός εγωισμός για να χολοσκάω γι’ αυτό. Οσοδήποτε αρνητικός, υπερόπτης και αυτάρεσκος κι αν μπορούσα να αποδειχτώ απέναντι στη ζωή στον πραγματικό κόσμο, ήμουν το εντελώς αντίθετο απέναντι σε οτιδήποτε συνέβαινε μέσα στα όρια της σκακιέρας».  

 

Το βιβλίο «Μαύρα τετράγωνα» του Ντάνι Ρενς κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Key Books» σε μετάφραση του Χρήστου Καψάλη. Διαβάστε το τώρα τον Δεκαπενταύγουστο και μάθετε αν ένα θρησκευτικό πιόνι μπορεί κάποτε να κατακτήσει την Βασιλεία των Ουρανών! Τσάλεντζινγκ. Καλή Παναγιά. Και μην ξεχνάτε: «Οι σέχτες λειτουργούν. Μέχρι να πάψουν τα λειτουργούν». Τα πάντα ματαιότης.  

 

Υ.Γ. 2666 Ο τίτλος είναι ένα αρκετά πετυχημένο αποτυχημένο λογοπαίγνιο πάνω στο γνωστό βιβλίο του Ναμπόκοφ.