Εσύ αποφασίζεις

 
Ρε φίλε, όχι πες και συ γιατί θα τρελαθώ. Έχεις δει καλύτερη εφαρμογή της φράσης «Η ζωή μιμείται την τέχνη»; Με το χέρι στην (ματωμένη σου) καρδιά, πες. Έλληνας είσαι, με πρωθυπουργό τον Αλέξη ζεις, κάτι θα έχεις καταλάβει. Παραβαίνει τον χρυσό κανόνα της επιμέλειας όταν αλλάζει ένα «ναι» με ένα «όχι» σε μια Ιστορία της Πολιορκίας της Λισαβόνας. Απλώς ο Αλέξης το έκανε ανάποδα – γι' αυτό και οι πολιτικές δηλώσεις ότι «Εμείς δεν είμαστε Πορτογαλία» και τέτοια. Ο Ζοζέ πήρε το Νόμπελ, ο Αλέξης παράταση και μεις μια τόνωση αυτοπεποίθησης πριν από την επικείμενη αυτοκτονία. Λογοτεχνία μέχρι να σβήσει ο ήλιος!
 
Ανακάλυψα τον Ζοζέ Σαραμάγκου στο πρώτο έτος της σχολής, σε μια πρώιμη αναγνωστική φάση και πρωτίστως σε μια ηλικιακή περίοδο που περισσότερο ενδιαφέρεσαι για το στυλ και λιγότερο για την ουσία (κωλόφαρδος σαν να λέμε). Διάβασα κατεβατά τα περισσότερα βιβλία του και ένιωσα ότι βρήκα επιτέλους την ανανέωση στην λογοτεχνία – χαζομάρα φυσικά, καθώς δεν είχα στις πλάτες μου τα αναγνώσματα εκείνα, που θα χρειάζονταν και ανανέωση κιόλας!! Ωστόσο, ακόμα και τώρα η γραφή του Σαραμάγκου παραμένει ανανεωτική, ενδιαφέρουσα και καινοτόμα. Επίσης, είναι το τελευταίο «τίμιο» Νόμπελ Λογοτεχνίας που θυμάμαι. Ακολούθησαν και (ίσως) πιο σημαντικά Νόμπελ, όμως για μένα ο χρόνος σταμάτησε σε εκείνο, όπως και για τον Σαραμάγκου ο χρόνος σταμάτησε στην ώρα που έδειχνε το ρολόι του σαλονιού του, όταν και γνώρισε την γυναίκα του Πιλάρ, στην οποία αφιερώνει με τρυφερότητα όλα τα βιβλία του. 
 
Από όσα βιβλία του έχω διαβάσει αγαπώ ιδιαίτερα το «Όλα τα ονόματα» και την «Σπηλιά». Τα πιο δημοφιλή του βιβλία («Περί τυφλότητας», «Ο άνθρωπος αντίγραφο», κλπ) είναι πιο εμπορικά και σποραδικά πέφτουν στην παγίδα των κοινοτοπιών/εντυπωσιασμών, ή τα «σενάριά» τους ενώ ξεκινούν δυναμικά ξεφουσκώνουν γρήγορα – όμως το ιδιαιτέρο ύφος του, καθώς και οι μεμονωμένες πανέξυπνα διατυπωμένες ιδέες του και η διεισδυτική ευαισθησία του, ποτέ δεν αφήνουν τον αναγνώστη να σταθεί σε αυτές τις λεπτομέρειες. Εκείνο που βρήκα ακραίως βαρετό ήταν το «Κατά Ιησούν Ευαγγέλιο», κυρίως για το θέμα του, άποψη που συμμερίστηκε και η Εκκλησία η οποία παραδόξως δεν είδε σε αυτό το βιβλίο την ανανέωση στην λογοτεχνία (πάντα κολλημένη με την Βίβλο) και έτσι τον αφόρισε, τον αποκήρυξε, τον έδιωξε απ' τον κόλπο της, απ' το μνι της, δεν έχω καταλάβει καλά. Οργή Θεού, όχι αστεία!
 
Νόμιζα ότι είχα ξεμπερδέψει μια και καλή με τον Σαραμάγκου και δεν θα ένιωθα την ανάγκη να ξαναδιαβάσω κάποιο από τα βιβλία του. Έπεσα τυχαία πάνω στη «Ιστορία της Πολιορκίας της Λισαβόνας» και λέω, ας κάνω μια παρασπονδία. Είχα προσπαθήσει να το διαβάσω και παλιότερα αλλά το είχα βρει πιο δύσκολο και βαρετό σε σχέση με τα άλλα βιβλία του. Βέβαια, μαζί με τον Αλέξη ήρθε και η (αναγνωστική) ανάπτυξη και το παλεύω σαφώς ευκολότερα. Επίσης, τώρα το εκτιμώ περισσότερο γιατί ασχολείται με ένα θέμα που πλέον αντιλαμβάνομαι ευδιάκριτα τις γοητευτικές του πλευρές: την επιμέλεια κειμένων. Φυσικά, δεν είμαι επιμελητής, πέραν των δικών μου κειμένων (παρ' ότι, ο συγγραφέας είναι πάντα κακός επιμελητής του εαυτού του), αλλά ακόμα και αυτό, η συγγραφή των αναρτήσεων και η «επιμέλειά» τους αποτελεί ένα χαρακτηριστικό μικρόκοσμό της. Όπως και η ανάγνωση, με την σειρά της, αποτελεί μικρόκοσμο του μικρόκοσμού της – πολλοί αναγνώστες (θέλω να πιστεύω) αρέσκονται να επιμελούνται διαρκώς τα κείμενα που διαβάζουν, να παίζουν με τις λέξεις, να σιχτιρίζουν τις αδύναμες παραγράφους, να τρίβουν τα μάτια τους με την ασυνταξία ή να λιγώνονται από το γλυκερό ύφος. Να ξέρετε, όσον αφορά την επιμέλεια, ένας βασικός κανόνας είναι πως, η λέξη έχει τη γεύση που της δίνεις!  
 
 
Ένας μοναχικός επιμελητής κειμένων, πολύ καλός στη δουλειά του, κατά την διάρκεια μιας τελευταίας διόρθωσης ενός ιστορικού βιβλίου, έχοντας κάποιες ήπιες αντιρρήσεις σχετικά με το κείμενο, ξαφνικά, προβαίνει σε κάτι αδιανόητα τρελό. Προσθέτει ηθελημένα μια λέξη που αντιστρέφει το θέμα του βιβλίου! Εκεί που έλεγε ότι οι σταυροφόροι βοηθούν τους Πορτογάλους στην κατάκτηση της Λισαβόνας, εκείνος βάζει ένα «αθώο» δεν. Είναι επίσης γνωστό, για παράδειγμα, ότι ο επιμελητής του Νίτσε, που ήταν ωστόσο θερμός πιστός, αντιστάθηκε στον πειρασμό να εισαγάγει, κι αυτός επίσης ένα Δεν σε μια συγκεκριμένη σελίδα για να μετατρέψει σε Ο Θεός δεν πέθανε το Ο Θεός είναι νεκρός του φιλοσόφου. Το βιβλίο τυπώνεται λάθος, ακολουθεί ντροπιαστική διόρθωση του παροράματος, ο επιμέλητης απολογείται αλλά τελικά δεν απολύεται. Επίσης, μια νεαρή γυναίκα που αναλαμβάνει «επιμελήτρια» των επιμελητών, του δίνει το πειραγμένο αντίτυπο, το μοναδικό χωρίς την διόρθωση (Αυτό το βιβλίο είναι δικό σας, έκανε μια παύση διαρκείας, και πρόσθεσε, ρίχνοντας αυτή τη φορά περισσότερο βάρος σε ορισμένες συλλαβές, Για να το θέσω αλλιώς, αυτό είναι το δικό σας βιβλίο) και του προτείνει κάτι εξίσου τρελό με την αρχική του αλλοφροσύνη: αφού παλιότερα έγραφε κάτι κριτικές για τα βιβλία που επιμελούνταν, και φαίνεται πως το ψιλοέχει με την γραφή, γιατί δεν γράφει μια νέα Ιστορία της Πολιορκίας της Λισαβόνας, υποστηρίζοντας την παρανοική του θέση; 
 
Από κει και ύστερα, ξεκινά το τρελό σενάριο του Σαραμάγκου, όπου κάθε λέξη είναι μια επικίνδυνη θητεία στη μαγεία. Τα βιβλία του Σαραμάγκου είναι ανθρωποκεντρικά, χαρακτήρες μετρημένοι και ήσυχοι που έρχονται μοιραία αντιμέτωποι με το παράδοξο της ζωής, αφού πρώτα τους χτυπήσει μια τεράστια παραδοξότητα, ικανή να τους σαστίσει, αλλά που στο τέλος δεν θα μπορέσει να αποδειχθεί larger than life – το να τυφλωθεί μια ολόκληρη πόλη, το λευκό μιας ψήφου να ξεπεράσει το 80% ή ο θάνατος να λειτουργεί με διαλείψεις, αρχικώς μοιάζουν σπουδαία και ανυπέρβλητα εμπόδια, όμως οι μικροπαραδοξότητες της ανθρώπινης ύπαρξης θα καταφέρουν να τα επισκιάσουν υπερπηδώντας τα. Ανυπέρβλητο εμπόδιο φαντάζει για τους αμύητους αναγνώστες και η γλώσσα του Πορτογάλου όπου τελεία βλέπεις κάθε έξι σελίδες περίπου (ή έτσι θα σας φανεί), κόμμα όμως παίζει πολύ, να τα λέμε και αυτά, και κώμα! Ερωτηματικά, θαυμαστικά, άνω κάτω τελείες και άλλες βλακείες δεν υπάρχουν εδώ – ο συγγραφέας με μια σαρκαστική διάθεση σε συντονίζει απόλυτα με το θέμα του βιβλίου του και σε αφήνει να επιμεληθείς εσύ τα όσα διαβάζεις (κάλα βέβαια το ίδιο κάνει σε όλα τα βιβλία του, απλώς εδώ είναι πιο ταιριαστό). Βρίσκεις γρήγορα ρυθμό όμως, με τις υπέροχες μεταφορές και τις πανέξυπνες ιδέες να δίνουν την ένταση στο κείμενο.
 
Μάλιστα, το πιο εύκολο πράγμα του κόσμου, το γεγονός όμως ότι μέχρι σήμερα δεν έχουμε καταφέρει ακόμα ούτε να προσδιορίσουμε με αταλάντευτη βεβαιότητα ποιοι είναι οι οικείοι μας μέσα στο πλήθος των ξένων έρχεται να αποδείξει, αν χρειάζεται κάτι τέτοιο, αυτό που κατά παράδοση γνωρίζαμε, ότι η δυσκολία να πραγματοποιήσουμε το απλό ξεπερνά σε πολυπλοκότητα όλες τις τέχνες και τις τεχνικές ή, με άλλα λόγια, είναι λιγότερο δύσκολο να συλλάβουμε, να δημιουργήσουμε, να κατασκευάσουμε και να χειριστούμε έναν ηλεκτρονικό εγκέφαλο παρά να βρούμε μέσα στον δικό μας τον απλό τρόπο να είμαστε ευτυχείς.
 
Ένα βιβλίο που ασχολείται με την ανάγκη του ανθρώπου να βρει την θέση του στην ιστορία, της ζωής του και γενικότερα, την ανάγκη να αφηγούμαστε ιστορίες, να γινόμαστε μέρος αυτών, να τις ανασκευάζουμε, να αναθεωρούμε. Εν τέλει, να κάνουμε την γλώσσα μας, ζωή μας και τούμπαλιν. Ανασκευάζοντας ελαφρώς: κάθε μαγεία είναι μια επικίνδυνη θητεία στη λέξη! Η μετάφραση, σχεδόν όλων των βιβλίων του Πορτογάλου, ανήκει στην Αθηνά Ψυλλιά και αν ψάχναμε μία καλή σύγκριση, μένοντας πάντα εντός εθνικών ορίων, θα λέγαμε, είναι ό,τι και η Μαρία Παπαδήμα για τον Φερνάντο Πεσσόα – εγγύηση. Από την άλλη χαίρομαι ιδιαιτέρως και για τις εκδόσεις «Καστανιώτη» που υποψιάζομαι ότι τους βγήκε πολύ καλά, το στοίχημα Σαραμάγκου. Πάντα ριψοκίνδυνες οι εκδόσεις αυτές – άλλοτε με κέρδος άλλοτε με ζημίες – αλλά αν κάποτε, κάποιος φιλήσυχος αναγνώστης σκεφτεί να πάρει με την σειρά του, κάποιο αναγνωστικό ρίσκο, πρέπει να υπάρχει και ο ανάλογος εκδότης. Και για μένα, σε βάθος χρόνου, ο «Καστανιώτης» αποδείχτηκε ο πιο τολμηρός εκδότης, τουλάχιστον για τα γούστα μου, τολμηρά ή μη.
 

 
Νομίζω ήρθε ο καιρός να ευχαριστήσω και να αποχαιρετήσω τον μεγάλο Πορτογάλο με αυτήν εδώ την ανάγνωση, του πιο μεστού του βιβλίου. Ένας αναγνωστικός κύκλος κλείνει οριστικά – θα πατήσω τον όρκο μου μόνο αν εντοπίσω (που... δεν!) το εξαντλημένο του βιβλίο, «Η χρονιά που πέθανε ο Ρικάρντο Ρέις». Εσείς όμως να συνεχίσετε να τον διαβάζετε και να τον ξαναδιαβάζετε, γιατί το αξίζει, σπάνια συναντούμε συγγραφέα που να συγκεντρώνει την υφολογική καινοτομία, την ευαισθησία, την πρωτοτυπία των ιδεών, την κρυστάλλινη έκφρασή τους, την αναγνωστική εμπορικότητα (και το «δούλεμα» στην Εκκλησία, ναι! «Η περίπτωση να είναι εξίσου αδιάφορα για το Θεό και το ναι και το όχι, και το καλό και το κακό, δεν χωράει σε κεφάλια σαν τα δικά μας, γιατί, σε τελευταία ανάλυση, σε κάτι πρέπει να χρησιμεύει και ο Θεός»), συγκεντρωμένα όλα αυτά λοιπόν, σε ένα και μόνο κεφάλι ή χέρι ή φωνή, διαλέξτε. Και αν μέσα στην οργή σας για την πρώιμη ακατανοησία, τσαντιστείτε και αναφωνήσετε, «Αυτός ο συγγραφέας ΔΕΝ διαβάζεται!», κάντε μου την χάρη, απαλείψτε αυτό το γαμημένο ΔΕΝ, ...δεν χάλασε ο κόσμος!
 
Υ.Γ. 2666 Αν τύχει και διαβάσετε την ανάρτηση, Βάλια Αυγερινίδου, 14 Οκτωβρίου 1998, «Ιανός» Καλαμαριά, θέλω να σας ευχαριστήσω για την ευγενική παραχώρηση του αντιτύπου μέσω του σημαντικού ανακυκλωτηρίου που συνηθέστερα αποκαλούμε «παλαιοβιβλιοπωλείο». Χαίρομαι και για τα υπογραμμισμένα χωρία, πολλά από τα οποία συμπτίπτουν και με όσα θα σημείωνα και εγώ. Μάλιστα, χρησιμοποίησα ένα και στην παρούσα ανάρτηση, αλλά δε θα αποκαλύψω ποιο, ήδη αποκάλυψα πολλά.

8 σχόλια:

  1. Την καλησπέρα μου!
    Απλά θέλω να σου πω πως κι εγώ εδώ και 2 χρόνια ψάχνω το "Ρικάρντο Ρέις". Το βρήκα πέρσι σε παλαιοβιβλιοπωλείο on-line με 12 ευρώ και μόλις πήρα τηλέφωνο μου είπαν πως μόλις το πούλησαν σε συνάδελφό τους παλαιοβιβλιοπώλη με 10, μου έδωσαν και τη σελίδα του. Μόλις μπήκα στη σελίδα το είχε βάλει 42 ευρώ! Τώρα πρόσφατα που μπήκα ξανά, το έχει ακόμα διαθέσιμο και το "έχει ρίξει" στα 32. Εγώ μάγκα, αυτόν τον αχρείο κωλο-νεοέλληνα απατεώνα, δεν τον κάνω. Καλύτερα να μην το διαβάσω ποτέ. Αν θες παρόλα αυτά να σου δώσω το σύνδεσμο, μετά χαράς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα Σάκη! Σ' ευχαριστώ για το σχόλιο.

      Με τα εξαντλημένα που αναζητώ συνήθως συμβαίνει ό,τι και με τα υπόλοιπα, ναι μεν θέλω να τα διαβάσω αλλά από την άλλη δεν κόπτομαι κιόλας καθότι υπάρχουν πάμπολλες επιλογές και λίγος χρόνος. Το εξαντλημένο θα ήθελα να το πετύχω ξαφνικά σε κάποιο μέρος που τυχαία θα βρίσκομαι ή σε κάποιο βιβλιοπωλείο που κοίταξα φευγαλέα την βιτρίνα χωρίς την πρόθεση να μπω μέσα ή ό,τι άλλο -- κάπως να ενέχει το στοιχείο της έκπληξης, δηλαδή!

      Σπανιότατα και σε πολύ ειδικές περιπτώσεις θα αναζητήσω κάποιο εξαντλημένο με τον τρόπο που περιγράφεις και φυσικά, το ξέρω και εγώ, θα πληρώσω τα μαλλιοκέφαλά μου! Υπάρχουν παλαιοβιβλιοπώλες που ξέρουν τι πουλάνε και άλλοι που δεν ξέρουν. Οι πρώτοι ενίοτε το εκμεταλλεύονται, υπερτιμώντας επίτηδες το βιβλίο που πουλάνε ή κυρίως, υποτιμώντας τους αναγνώστες που θέλουν να προσελκύσουν! Αδιαφορώ για αυτούς, ας τους μείνει το βιβλίο για πάντα. Στον αντίποδα, υπάρχουν και κάποιοι που μπορεί να σου έδιναν τον «Ρικάρντο Ρέις» σε κάλή κατάσταση, μόνο 3 ευρώ ή 5. Σε αυτές τις περιπτώσεις, λες ένα «κρίμα ρε γαμώτο, θα άξιζε παραπάνω αυτό το βιβλίο» -- αμέσως όμως, συνέρχεσαι, πληρώνεις βιαστικά και φεύγεις με το βιβλίο αγκαλιά!! :p

      Υ.Γ. Αν θες άφησε σε σχόλιο τον σύνδεσμο, στην περίπτωση που ενδιαφέρεται κάποιος αναγνώστης. Δεν κρίνουμε τις επιλογές των αναγνωστών και τον τρόπο που θέλουν να αποκτούν τα βιβλία τους. Όμως, η τακτική αυτών των παλαιοβιβλιοπωλών με ενοχλεί και μένα πολύ. Τζάμπα μάγκες!

      Διαγραφή
    2. Συμφωνώ απόλυτα σε όσα γράφεις. Ειδικά το στοιχείο της έκπληξης είναι άλλη αίσθηση, μαγική σχεδόν. Εδώ είναι ο σύνδεσμος για το βιβλίο: https://vivlioanihneftis.wordpress.com/2015/10/01/%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%B2%CE%B5%CF%83-%CE%BF%CE%BA%CF%84%CF%89%CE%B2%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%85-2015/

      Υ.Γ.1 Δεν ξέρω εάν το γνωρίζεις αλλά υπάρχει σελίδα με αγγελίες για μεταχειρισμένα βιβλία. Μπορείς να καταχωρήσεις το αίτημά σου και να περιμένεις απάντηση. Έχω κάνει καταχώρηση για το συγκεκριμένο βιβλίο. Κάποια στιγμή ίσως έρθει απάντηση.
      http://www.booksmania.gr/index.php/component/content/article/115-anazitiseis/37417-Η-χρονιά-που-πέθανε-ο-Ρικάρντο-Ρέις
      Υ.Γ.2 @Rosa Mund, άστο, μακάρι να ήταν τόσο εύκολο. Τα περισσότερα on-line βιβλιοπωλεία έχουν ψηφιακά ράφια και αντλούν τις πληροφορίες από τη βάση δεδομένων του βιβλιονετ. Πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, τα περισσότερα απλά παραγγέλνουν από τον εκδότη και δεν έχουν φυσικά ράφια έτσι ώστε, στην περίπτωση των εξαντλημένων, να έχουν κάποιο ξεχασμένο αντίτυπο.

      Διαγραφή
    3. Έχω κατά νου αυτές τις σελίδες με τα μεταχειρισμένα βιβλία (στο φβ είναι αρκετές. Δε ξέρω βέβαια αν αναφέρεσαι εντός ή εκτός φβ, σιγούρα όμως θα υπάρχουν γενικά), όμως και εδώ συμβαίνει ό,τι περιγράφα και παραπάνω με το στοιχείο της έκπληξης (ή κάτι που μοιάζει με έκπληξη). Ας πούμε, έκπληξη για μένα, θα ήταν εσύ που ήρθες εδώ να σχολιάσεις να είχες το βιβλίο του Σαραμάγκου και να είχες και την διάθεση να το ανταλλάξεις! Κάπως έτσι. Επειδή πάντα θα είναι πολλά τα βιβλία προς ανάγνωση, δεν μπαίνω στον κόπο να δηλώσω τις προτιμήσεις για εξαντλημένα σε κάποιο σάιτ -- πάντα έχω όμως τα μάτια και τα αυτιά ανοικτά και ενίοτε, μέσα από μια τυχαία κουβέντα, καταφέρνω να αποκτήσω κάποιο εξαντλημένο, που «ξεφορτώνεται» ένας άγνωστός μου και «φορτώνεται» με τη σειρά του ένα δικό μου :)

      Καλή συνέχεια, Σάκη!

      Διαγραφή
    4. Κάπως έτσι απέκτησα τα περισσότερα του Σαραμάγκου, με ανταλλαγή! "Ξεφορτώθηκε" η κοπέλα τον Σαραμάγκου και εγώ της "φόρτωσα" την Ιζαμπέλ Αλιέντε, η οποία σαφέστατα είναι πιό εύπεπτη συγγραφέας για μιά γυναίκα. Όσον αφορά φβ και λοιπά ΜΕ.Κ.Α.Ι.Μ.Ε (Μέσα Κοινωνικής Αποχαύνωσης και Ικανοποίησης Ματαιοδοξίας-Εγωκεντρισμού), δεν διαθέτω και δεν ξέρω τί παίζει, αν και σελίδες με μεταχειρισμένα βιβλία αποτελούν ίσως ένα δέλεαρ.

      Χάρηκα, τα λέμε!

      Διαγραφή
    5. Έτσι είναι, βιβλία που δεν μιλάνε σε μας, μιλάνε σε κάποιους άλλους, και το αντίστροφο. Δεν είμαι ιδιαίτερα κτητικός με τα περισσότερα βιβλία μου και έτσι χαίρομαι να κάνω ανταλλαγές (πέφτει λίγη διαπραγμάτευση βέβαια, ώστε να μην θιχτεί καμία πλευρά, αλλά στο τέλος τα βρίσκουμε)!

      Χαχα, και εγώ ήμουν επικριτικός με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην αρχή, αλλά τώρα αναθεώρησα καπώς (τουλάχιστον για το φβ, γιατί για τα υπόλοιπα δεν έχω ιδέα). Είναι χρήσιμο εργαλείο, ειδικά όταν αναζητάς πληροφορίες για κάτι που σε ενδιαφέρει και άτομα που έχουν το ίδιο πάθος με σένα (π.χ. βιβλία). Ή και γενικότερα, υπάρχουν αξιόλογα άτομα εκεί, ανεξαρτήτως πάθους! Ωστόσο, ο «θόρυβος» είναι έντονος και χρειάζεται υπομονή στην αρχή.

      Και εγώ χάρηκα, σε ευχαριστώ για τα σχόλια.

      Διαγραφή
  2. Κι εγώ ψάχνω το Ρικάρντο Ρέις.
    Γουγλίζοντας βρήκα αυτό:
    http://books.gr/--386497.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αυτό έχει σαφώς πιο καλή τιμή από τα 42 -- μετέπειτα 32 -- ευρώ που ζητάει ο μαυραγορ... παλαιοβιβλιοπώλης, εννοούσα!

      Πιστεύω ότι αν το ψάξουμε λίγο ακόμα ή έχουμε τα μάτια μας ανοικτά στις βόλτες μας, οι εκπλήξεις θα μας βρουν πρώτες! Και αν δεν είναι ο Ρικάρντο, θα είναι κάποιος άλλος...

      Διαγραφή

Κουβεντολόι με μια μούμια!

Σημ: Εδώ λέγονται ιστορίες μόνο για αραχνιασμένα κρανία, οι "ψεκασμένοι" θα απομακρύνονται διακριτικά.