Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

0 + ∞



Μαθηματικά σύμβολα ενός προβλήματος που ψάχνει τις πιθανές του λύσεις. Κάποτε οραματίστηκαν την μία και μοναδική του λύση, τώρα εξετάζουν και το ενδεχόμενο να είναι άλυτο. Από τον άκρατο καπιταλισμό της προηγούμενης ανάρτησης ας περάσουμε σε κάτι πιο “ανθρώπινο”. Όσο διάβαζα το βιβλίο του Άρθουρ Καίσλερ (Καίστλερ, στην έκδοση που έχω, προτίμησα όμως το πιο διαδεδομένο) δύο βιβλία τριγύριζαν συνεχώς στο μυαλό μου – “Το βιβλίο της Εξουσίας” του Κάφκα (εκείνο το θεσπέσιο πολύτομο έργο που περιλαμβάνει όλες τις εκφάνσεις και διακυμάνσεις της εξουσίας σε κεφάλαια με τίτλους όπως “Δίκη”, “Ο Πύργος”, “Μεταμόρφωση”, “Αμερική” κ.α. !!) και το “Κιβώτιο” του Άρη Αλεξάνδρου, την βαθιά πολιτική αλληγορία που καταδεικνύει πως κάποιος είναι ικανός να θυσιάσει την ζωή του για μια κούφια ιδεολογία.



Με λίγα λόγια, “Το Μηδέν και το άπειρο”... είναι ο κομμουνισμός, ηλίθιε! Δεν έχω καμία διάθεση να πολιτικοποιήσω την ανάρτηση και να αντιταχθώ στο ένα παίρνοντας το μέρος του άλλου. Εξάλλου, το μήνυμα του βιβλίου είναι σαφές, ο δογματισμός (κάθε είδους) δεν είναι ανθρώπινο χαρακτηριστικό παρά μια τεχνητή κατασκευασμένη συνθήκη βασισμένη στο ψέμα, στο αίμα, στην εξουσία και στο μίσος.



[...] «Το κόμμα ποτέ δεν σφάλλει», είπε. «Εσύ και εγώ μπορεί να κάνουμε σφάλματα. Όχι όμως το Κόμμα. Το Κόμμα, σύντροφε, είναι κάτι περισσότερο από μένα και από σένα κι από χιλιάδες άλλους, σαν και σένα και σαν και μένα. Το Κόμμα είναι η ενσωμάτωση της επαναστατικής ιδέας μέσα στην Ιστορία. Η Ιστορία δεν έχει τύψεις. Δεν έχει ούτε τύψεις ούτε δισταγμούς. Αδιάφορη και αλάθητη κυλάει προς τον σκοπό της. Σε κάθε στροφή, μεσ' τη διαδρομή της, αφήνει πίσω της την ιλύ που κουβαλάει και τα κουφάρια των πνιγμένων. Η Ιστορία ξέρει τη δουλειά της και δεν σφάλλει, κι όποιος δεν έχει απόλυτη πίστη στην Ιστορία δεν μπορεί να ανήκει στις τάξεις του Κόμματος».




Για να πετύχει μια επανάσταση πρέπει αναπόφευκτα να υπάρξουν και μερικοί νεκροί... αλλά άντε να πείσεις με τέτοια επιχειρήματα τους μελλοθάνατους! Το βιβλίο είναι συνταρακτικό. Παρουσιάζει πώς ένα όραμα που στρώθηκε με τις καλύτερες προθέσεις οδήγησε πολλούς ανθρώπους στην κόλαση. Παρακολουθούμε την ζωή του Ρουμπάσωφ, ενός από τα ηγετικά στελέχη της Επανάστασης, να επαναπρογραμματίζεται μέσα στις φυλακές όπου κρατείται για προδοσία απέναντι στο Κόμμα. Κάποτε ήταν εκείνος που φρόντιζε να υπάρξουν μερικοί νεκροί ώστε να παραμείνει σε τροχιά ευημερίας το όραμα της Επανάστασης, τώρα ήρθε η ώρα να πεθάνει εκείνος για να δώσει κίνηση στην Επανάσταση, στην οποία πια δεν πολυπιστεύει. Αυτό το “πια” φανερώνεται με πλήθος φιλοσοφικών, κοινωνικών και λογικών σκέψεων, που φέρνουν στο φως τις πρακτικές προπαγάνδας και δογματικής αλλοφροσύνης του Κόμματος. Το βιβλίο του Καίσλερ ανατέμνει με θαυμάσιο τρόπο τις περιβόητες “Δίκες της Μόσχας” με τις εκκαθαρίσεις των ηγετικών στελεχών από τον Στάλιν. Επανάσταση, Κόμμα, Νο1, είναι χαρακτηριστικές λέξεις που δεν χρειάζονται περαιτέρω ερμηνεία. Ο Ρουμπάσωφ αποδεικνύεται ένας δυνατός ήρωας, χωρίς ιδιαίτερο κόπο, καθώς περικλείει μέσα του δεκάδες πανανθρώπινα συναισθήματα που συγκινούν και αγγίζουν βαθιά. Αν διαβάσεις το κείμενο χωρίς πολιτικές και πνευματικές αγκυλώσεις δεν υπάρχει περίπτωση να μην συγκλονιστείς.



[...] Βέβαιοι δεν ήσαν, αλλά άλλο δεν μπορούσαν να επικαλεστούν εκτός από κείνο το ξεγελαστικό μαντείο που λέγεται Ιστορία και που εκφράζει την κρίση του μονάχα όταν αυτός που την επικαλείται έχει από καιρό λυώσει στο χώμα. (“Η ιστορία είναι ένας εφιάλτης από τον οποίο προσπαθώ να ξυπνήσω”, όπως έχει γράψει και ο μεγάλος Τζέημς Τζόυς!)



Ωστόσο, θεωρώ ότι ο Καίσλερ θυσίασε την ομορφιά του κειμένου του για το δυνατό μήνυμά του και είναι μια θυσία που σίγουρα αξίζει τον κόπο, αλλά δεν γίνεται να μην το επισημάνω. Ο λόγος του είναι όμορφος, όμως το περιεχόμενο του βιβλίου με τις φυλακές, τις ανακρίσεις, το έντονο πολιτικό στοιχείο, διαβάλουν κάπως τη δύναμη του μηνύματος. Αν ήθελα να κάνω έναν παραλληλισμό με τον τίτλο, θα έλεγα ότι η αισθητική απόλαυση του κειμένου τείνει στο μηδέν και η σπουδαιότητα του μηνύματος τείνει στο άπειρο!



Το πρώτο πράγμα που μου έκανε θετική εντύπωση καθώς περιεργαζόμουν την έκδοση, ήταν το βιογραφικό του μεταφραστή στο αυτί του βιβλίου. Για μια στιγμή πίστεψα ότι ήταν του συγγραφέα, μέχρι να ελέγξω και το άλλο αυτί. Με γελούσαν τα μάτια μου; Τι όμορφη, παλιά καλή συνήθεια ήταν αυτή, που σιγά σιγά είχε εξαλείψει ο χρόνος; Το βιβλίο μετράει μερικές δεκαετίες (σύμφωνα με την ημερομηνία στον πρόλογο του μεταφραστή – δεν συνάντησα ημερομηνία έκδοσης) και το αντιμετώπισα ως ρομαντικό κατάλοιπο μιας άλλης πιο καλαίσθητης λογοτεχνίας (εννοώντας το σύνολο των πραγμάτων που συγκροτούν το αντικείμενο λατρείας που κρατάμε στα χέρια μας). Μέχρι που διάβασα μια από τις τελευταίες αναρτήσεις του NO14ME και διαπίστωσα ότι η πρακτική αυτή αναβιώνει (και γιατί όχι να μην επιβιώνει μέχρι) και σήμερα. Εύκολα θα διάβαζα ένα βιβλίο ανώνυμου συγγραφέα αλλά ποτέ δε θα αγόραζα ένα βιβλίο ανώνυμου μεταφραστή. Έχω δει ακόμα και μεταφραστές να αναγράφονται με αινιγματικά αρχικά πχ. Μ.Μ. (Μίκυ Μάους; Μαλακία Μετάφραση;)



Η μετάφραση του Βασίλη Καζαντζή, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στα «Νεοελληνικά Γράμματα» το 1938, με κριτικές μελέτες, διηγήματα και ποιήματα, και από τότε έχει στο ενεργητικό του μια συνεχή εργασία στο λογοτεχνικό τομέα, στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό, που περιλαμβάνει μελέτες, ραδιοφωνικά θεατρικά έργα, και πάνω από εξήντα μεταφράσεις Άγγλων και Αμερικανών συγγραφέων. Το μυθιστόρημά του «Οι καλοί και οι ωραίοι» (The Good and the beautiful) γραμμένο στα Αγγλικά, εξεδόθη το 1968 από τον Οίκο Anthony Blond του Λονδίνου. Πολιτικός συντάκτης, χρονικογράφος και σχολιαστής ελληνικών και ξένων εφημερίδων και περιοδικών από το 1948 είναι γνωστός στο ελληνικό κοινό και με το ψευδώνυμο “Ίντεξ” και στη διεθνή σκηνή σαν Basil Gray (τι νομίζατε, τζάμπα υπάρχει το βιογραφικό;;), δεν αφήνει περιθώρια για αμφιβολία και αμφισβητήσεις.



Εκείνο που ενδεχομένως να ενοχλήσει κάποιους αναγνώστες πέρα από το πολυτονικό σύστημα, αναμενόμενο για μια τόσο παλιά έκδοση (εδώ ακόμα και σύγχρονα βιβλία επιμένουν στο πολυτονικό, διεκδικώντας μεν ένα στοιχείο ρομαντισμού που κουβαλά αυτή η συνήθεια, απορώντας με φανερή έκπληξη δε, γιατί η λογοτεχνία δεν είναι τόσο δημοφιλής στους νέους ανθρώπους!! Εκσυγχρονιστείτε!), είναι ένας εκτεταμένος γραμματικός αναχρονισμός – ενίοτε και παραβατισμός – που καταλαμβάνει όλο το βιβλίο. Κυττάξει, ωνειρευότανε, κοιμηθή, ωμολογούσαν, καπέλλο, έγνια, – λέξεις που εμένα δεν με ενόχλησαν διόλου, ίσως όμως ν' αποτρέψουν κάποιους που θα επιλέξουν την έκδοση του Κάκτου από το να τελειώσουν το βιβλίο. Η έκδοση ολοκληρώνεται με ένα ταιριαστό εξώφυλλο και έναν μικρό πρόλογο του μεταφραστή. 
 



Ο τίτλος “Το μηδέν και το άπειρο”, σε σχέση με το πρωτότυπο “Σκοτεινιά το μεσημέρι” (Darkness at noon) ή όπως αλλιώς θα το μετέφραζαν οι πάντα ευφάνταστοι μεταγραφείς, είναι απείρως καλύτερος! Έρχομαι να συμφωνήσω πάλι με τον NO14ME (έχει την τιμητική του σήμερα!) που το επισημαίνει εύστοχα στην ανάρτησή του. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να ζεις έξω από το Δόγμα (πολιτικό, θρησκευτικό, κοινωνικό, αθλητικό, κτλ) αλλά αν αξίζει μια επανάσταση να πετύχει, ακόμα και αν μοιάζει ήσσονος σημασίας, είναι ακριβώς αυτή, η προσωπική.



Υ.Γ. 2666 Σαν την Χαλκιδική δεν έχει! Ευχαριστώ πολύ δεσποινίς “Κυριακάτικα απογεύματα” για το δώρο σας!

Σχόλια

  1. Το βρήκα στη βιβλιοθήκη του μπαμπά μου που είχε μόλις καμιά δεκαριά λογοτεχνικά βιβλία (κυρίως ρώσικα). Ακόμα θυμάμαι τα αστεράκια σε κύκλο, καθώς και το κόκκινο χρώμα του βιβλίου, που τώρα πια έχει συλλεκτική αξία.

    ΚΑΙΣΤΛΕΡ, ΑΡΘΟΥΡ [ARTHUR KOESTLER]: Το μηδέν και το άπειρο, μτφ. Αλέξανδρος Κοτζιάς, , Αθήναι 1961, σελ. 230

    Το διάβασα για πρώτη φορά σε ηλικία που δεν πολυκαταλάβαινα τι σημαίνουν όλα αυτά που διαβάζω.

    Θα ήμουν κοντά στα 30 τη δεύτερη φορά που το ξανάπιασα στα χέρια μου και συγκλονίστηκα. Δεν ήμουν σίγουρη αν ο Ρουμπάσοφ βρίσκεται στη φαντασία του συγγραφέα ή στη ρωσική πραγματικότητα. Τότε, βλέπεις, όλοι πίστευαν ότι είναι δυτική προπαγάνδα όσα άσχημα διέρρεαν για τη Ρωσία, ακόμα κι από φωτισμένους επισκέπτες.

    Το επόμενο βιβλίο του Καίσλερ που διάβασα ήταν το ενδιαφέρον δοκίμιο "Οι ρίζες της σύμπτωσης". Τίποτε άλλο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Το "τίποτε άλλο" είναι μια απλή διαπίστωση ότι δεν έτυχε να διαβάσετε κάποιο άλλο βιβλίο του ή φανερώνει μια πικρία ότι πλέον δεν έχετε καμία όρεξη να ξαναδιαβάσετε Καίσλερ;

    Το ρωτάω γιατί σε εμένα άφησε μια παράξενη γεύση, η λογοτεχνική απόλαυση που πήρα ήταν ισχνή. Ευχαρίστως όμως θα διάβαζα ένα δοκίμιό του! Είναι πολύ σημαντικός συγγραφέας. Αυτό είναι σίγουρο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Α, έτσι το είδατε. Εννοούσα ότι δεν έχω διαβάσει τίποτε άλλο. Χωρίς πικρία, χωρίς απογοήτευση.
    Δεν είμαι σίγουρη ότι είμαι σε θέση να κρίνω το βιβλίο λογοτεχνικά, γιατί με χωρίζουν πολλά χρόνια από την τελευταία ανάγνωσή του. Ωστόσο, είναι τόσο ισχυρή η μνήμη της ιστορίας που αφηγείται, τόσο συγκλονιστική, που επισκιάζει ίσως τις όποιες λογοτεχνικές του αρετές.

    Στο βιογραφικό του Καίσλερ είναι αξιοσημείωτο ότι κι αυτός αυτοκτόνησε.
    (Λέτε να ασχοληθούμε κάποια στιγμή με όλους τους αυτόχειρες της λογοτεχνίας;)

    ΥΓ. Αξίζει να δείτε την ταινία "Ψεύτης ήλιος" του Μιχάλκοφ, αν δεν την έχετε ήδη δει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Και εγώ δεν πολυκατάλαβα πώς μου σφηνώθηκε αυτή η αίσθηση έλλειψης λογοτεχνικότητας στο κείμενο του Καίσλερ. Ίσως γιατί έφερνα συνεχώς στο νου τον Κάφκα με την υψηλής ποιότητας λογοτεχνία και τις λεπτοδουλεμένες ιδέες του. Βέβαια, το κείμενο του Καίσλερ είναι ντοκουμέντο πολύ συγκεκριμένης περιόδου και ως τέτοιο πρέπει να αποτιμάται.

    Και αυτός αυτοκτόνησε;; Γεμίσαμε από δαύτους! Θα επεξεργαστώ την ιδέα σας και θα σας ενημερώσω. Τουλάχιστον ένα δοκίμιο για μερικούς αυτόχειρες συγγραφείς θα μπορούσαμε να παρουσιάσουμε από δω... εξάλλου δεν νομίζω να μας κρατήσουν μούτρα όσοι μείνουν απέξω!

    Ευχαριστώ για την πρόταση, θα αναζητήσω την ταινία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ανώνυμος24.8.19

      Χαίρετε! Αξίζει να διαβάσει κανείς και το Ο Κομισσάριος και ο Γιόγκι, Ο Βούρκος της Γής, και κάμποσα άλλα. Ο Καίσλερ αυτοκτόνησε, μαζί με την σύζυγό του, με μία ισχυρή δόση φαρμάκων - τους βρήκανε στο τραπέζι της κουζίνας τους πιασμένους χέρι χέρι. Ήταν γύρω στα 80 και πασχε από λευχαιμία και Πάρκινσον...

      Διαγραφή
    2. Καλησπέρα!

      Από τότε που έγραψα το σχόλιο, ασχολήθηκα περισσότερο με τον Καίσλερ. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση, όντως. Διάβασα τον «Κομισάριο και τον Γιόγκι» που σε πολλά σημεία του μου φάνηκε συγκλονιστικό όπως και το εκπληκτικό μυθιστόρημα «Κολ-γκλερλς» που το χάρηκα ιδιαιτέρως. Αν θες ρίξε μια ματιά στην ετικέτα του συγγραφέα πιο κάτω για να μάθεις την άποψή μου. Σίγουρα θα ασχοληθώ και στο μέλλον με τα βιβλία του. Σε ευχαριστώ για το σχόλιο. Σε χαιρετώ.

      Υ.Γ. Η ανάρτηση για το «Κολ-γκερλς» είναι στο μπλογκ «Διαβάζοντας» (http://diavazontas.blogspot.com/2015/06/call-girls.html). Κάποια στιγμή θα την μεταφέρω και εδώ.

      Διαγραφή
  5. Ανώνυμος13.5.15

    Με είχε συγκλονίσει τόσο πολύ το κείμενο που δεν παρατήρησα κάποια έλλειψη λογοτεχνικότητας. Τώρα αν το συγκρίνεις με Κάφκα, τότε περίπου το 99% των αξιόλογων κειμένων χάνουν κάθε λογοτεχνικότητα αφού ο Κάφκα υπήρξε μια σπάνια περίπτωση στα γράμματα.

    Όσων αφορά τους αυτόχειρες λογοτέχνες υπάρχει αυτό το blog http://authorsandwriterstooktheirownlives.blogspot.gr/
    όπου αναφέρει πολλούς, ανάμεσά τους και τον Καίσλερ.

    Ε.Γ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Καλά ντε, μια κουβέντα είπαμε! :) Απλώς μου ξίνισε σε μερικά σημεία αυτή η σαφέστατη αναφορά στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα, που την αισθανόμουν (μπορεί και εσφαλμένα) ως έλλειψη λογοτεχνικότητας. Το βιβλίο παραμένει κορυφαίο.

    Είχα ρίξει μια ματιά σε αυτό το μπλογκ, ωραία ιδέα μού φάνηκε, ίσως θα χρειαζόταν εμπλουτισμό ο κατάλογος των αυτόχειρων. Θα το επεξεργαστώ ενδελεχώς κάποια άλλη στιγμή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Κορυφαίο βιβλίο ¨φυλακής¨ στο πλαίσιο της οποίας υπάρχει λογοτεχνικότητα, όχι ποιητικότητα. Μας φέρνει αντιμέτωπους με τη συνείδηση ανθρώπων που υπηρέτησαν το κόμμα στην πρώτη γραμμή, ώσπου αυτό γύρισε ανάποδα και τους κατάπιε.
    Το διάβασα από τις εκδόσεις Νησίδες. Λάθη κι εδώ υπάρχουν, αρκετά, όμως η φωνή του κειμένου είναι τόσο τρανταχτή που ωχριούν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Καλησπέρα Αγγελική!

    Έτσι ακριβώς είναι, δυνατό και συγκλονιστικό. Γι' αυτό και έγραψα ότι το μήνυμά του τείνει στο άπειρο! Ωστόσο, είναι ντοκουμέντο συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου, και τα ντοκουμέντα (συνήθως) θυσιάζουν την λογοτεχνική τους δύναμη (έτσι το αισθάνομαι) για την αλήθεια. Τέλος πάντων, ελπίζω στο μέλλον να μου δοθεί η ευκαιρία να υποστηρίξω με καλύτερα επιχειρήματα την άποψή μου αυτή.

    Χαίρομαι που άφησες σχόλιο! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Εξαιρετική παρουσίαση ενός σπουδαίου βιβλίου.
    Και συμφωνώ απόλυτα με το «Εύκολα θα διάβαζα ένα βιβλίο ανώνυμου συγγραφέα αλλά ποτέ δε θα αγόραζα ένα βιβλίο ανώνυμου μεταφραστή.».
    Ωστόσο έχω μια αντίρρηση στα περί εκσυγχρονισμού ορθογραφίας. Σε λίγες σελίδες συνηθίζεται η ιδιομορφία και θεωρώ ότι όλα εκείνα τα πειράματα, τα στάδα που πέρασε η Δημοτική μέχρι να απλοποιηθεί στις μέρες μας, είναι κομμάτι της Ιστορίας μας κι ο αναγνώστης ο νέος πιάνοντας στα χέρια τέτοιες εκδόσεις αποκτά μια παράλληλη μόρφωση.

    Κουράστηκα φίλε Μαραμπού με τις απλοποιήσεις που υποτιμούν το κοινό μασώντας του τα πάντα πριν του προσφερθούν. Έχει άπειρες δυνατότητες το ανθρώπινο μυαλό, δεν είναι (είστε;) βλάκες οι νέοι...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Θα συμφωνήσω μαζί σου Δάφνη, γρήγορα συνηθίζεται η ιδιομορφία και φανερώνει τα στάδια της διαδρομής της γλώσσας, όπως λες. Μπορεί οι νέοι να μην είναι βλάκες είναι όμως ανυπόμονοι και μόλις ένας στους δέκα θα απολαύσει αυτές τις "μεταμορφώσεις". Αν διαβάσεις Γιάννη Ψυχάρη να "υποστείς" αυτά τα στάδια, αλλά σε μεταφρασμένο κείμενο, γιατί; Επιπροσθέτως πολλοί άνθρωποι μαθαίνουν ορθογραφία μέσω της λογοτεχνίας, γι' αυτό πρέπει τα βιβλία να είναι προσεκτικά σε αυτόν τον τομέα (δεν μιλάω για το βιβλίο του Καίσλερ που εκδόθηκε πριν 35 χρόνια).

    Η κύρια ένστασή μου αφορούσε το πολυτονικό το οποίο συνεχίζει να υπάρχει σε μεγάλη μερίδα σύγχρονων βιβλίων αλλά δεν ξέρω κατά πόσο αυτό βοηθάει την λογοτεχνία να γίνει προσιτή. Το πολυτονικό θυμίζει αρχαία Β' Λυκείου! Ο Νταν Μπράουν με πολυτονικό δε θα πουλούσε τόσο όσο πούλησε τελικά!! Είναι προτιμότερο να κάνεις μια καλή ιστορία ελκυστική προς κάποιους ανυπόμονους αναγνώστες παρά να την ναρκοθετείς με αχρείαστα κατάλοιπα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. έλεγα λοιπόν, έχει πολύ ενδιαφέρον το σκεπτικό που αναπτύσσει ο ανακριτής. ο Καίσλερ προσπαθεί να στήσει έναν κατά το δυνατό "αντικειμενικό διάλογο", 3ου παρατηρητή. έναυσμα για να σκεφτείς, πώς δημιουργήθηκε και που βασίστηκε η πίστη η ικανή για τερατωδίες. δεν είναι ανάγνωση της Ιστορίας να πεις "ο Στάλιν ήταν ψυχοπαθής". στη Σταυροφορία, αν θυμάμαι καλά, τον ένα ρόλο στο διάλογο τον έχει ένας Ναζί/Φασίστας.
    προτείνω επίσης (κατά Rosa) Ψεύτη Ήλιο (που επίσης δε λέγεται έτσι), με τη σειρά μου. υπάρχει ολόκληρη στο YouTube.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Καλησπέρα και από εδώ, Νίκο!

    Εκεί κατά την γνώμη μου, στην "αντικειμενοποίηση" του συνόλου χάνει σε λογοτεχνική δύναμη. Με τοποθετεί παρατηρητή δεν με βάζει ενεργό συμμετέχοντα των καταστάσεων. Και αυτό είναι μειονέκτημα της γλώσσας όχι του περιεχομένου. Βέβαια, γούστα είναι αυτά, πολύ περισσότερο μάλιστα όταν μιλάμε για λογοτεχνία!
    Θα ξαναδιαβάσω δικό του βιβλίο πάντως, έχει θαυμάσιες ιδέες και οπτική του κόσμου. Θα δω και την ταινία - αν έχει ελληνικούς υπότιτλους.

    Καλό απόγευμα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Κουβεντολόι με μια μούμια!

Σημ: Εδώ λέγονται ιστορίες μόνο για αραχνιασμένα κρανία, οι "ψεκασμένοι" θα απομακρύνονται διακριτικά.

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Γάτα είσαι

  Οι γάτες είναι υπέροχα πλάσματα και αν δεν είσαι επηρεασμένος από τον «Κυνόδοντα» του Λάνθιμου δύσκολα να μην σε γοητεύουν ή έστω να μην τραβούν την προσοχή σου. Μία από τις αγαπημένες μου συνήθειες είναι να παρατηρώ πώς συμπεριφέρονται οι γάτες. Τι γίνεται όμως αν και εκείνες παρακολουθούν με το ίδιο ενδιαφέρον την ανθρώπινη συμπεριφορά; Κάπως έτσι θα σκέφτηκε και ο Ιάπωνας Σόσεκι Νατσούμε και έγραψε ένα αξιαγάπητο βιβλίο· επιπροσθέτως έγραψε ένα από τα λίγα βιβλία που θα ήθελα να είχα γράψει εγώ. Χεστήκαμε τι θα ήθελες να γράψεις εσύ ρε Μαραμπού, και δίκιο έχετε, δεν αντιλέγω, απλώς σκέφτηκα να το αφήσω εδώ να υπάρχει. Γιατί πάντοτε με ενθουσίαζαν εκείνα τα λιγοστά βιβλία ανεπιτήδευτης σοφίας και γατίσιας συμπεριφοράς που συμπύκνωναν όλη την φιλοσοφία τους και την συγγραφική τεχνική τους σε φράσεις όπως η ακόλουθη: «Ορισμένες φορές επινοώ κάποιες ανοησίες και οι άνθρωποι τις παίρνουν στα σοβαρά, αυτό προκαλεί έναν αισθητικό ενθουσιασμό ακραίας κωμικότητας την οποία θεωρώ ενδιαφέρ

Εγώ σε λέω αγάπη

  Οι πιο συνηθισμένοι απατεώνες στην Ελλάδα συνήθως ενδύονται τους υδραυλικούς που ζητάνε 55 ευρώ για μια τρόμπα στο καζανάκι και δεν μπορείς και να τους πεις «Χέσε με ρε μάστορα» γιατί μετά πώς θα τραβήξεις καζανάκι; Στη λογοτεχνία από την άλλη, το να χαρακτηρίσεις για οποιονδήποτε λόγο τον Χέρμαν Μέλβιλ απάτη , το κάνεις μόνο αν εξυπηρετεί την πλοκή! «Γιατί οι πιο τερατώδεις απ’ όλους τους υποκριτές είναι αυτοί ακριβώς οι κερδοσκόποι: υποκριτές δι’ αντιστροφής της πραγματικότητας· υποκριτές στην παρουσίαση των πραγμάτων ως σκοτεινών αντί φωτεινών· ψυχές που ευημερούν χρησιμοποιώντας όχι τη δυστυχία, αλλά το μύθευμα της δυστυχίας· δάσκαλοι της αισχρής τέχνης τού να κατασκευάζεις δυστυχία· κίβδηλοι Ιερεμίες· νόθοι Ηράκλειτοι που, μόλις η πένθιμη μέρα περάσει, επιστρέφουν, σαν απατηλοί Λάζαροι ανάμεσα στους επαίτες, για να ευφρανθούν με τα κέρδη που απέκτησαν από τα προσποιητά έλκη της κεφαλής τους – φαύλοι κερδοσκόποι!» . Θα με αναγκάσετε να κατέβω πορεία στον Λευκό Πύργο όλοι εσείς πο

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Άτιμη κοινωνία! Άλλους τους κατεβάζεις και άλλους τους ανεβάζεις στα τάρταρα!

Πριν δέκα μέρες μπήκε ο νέος χρόνος και όσοι δεν έχετε διαβάσει ποτέ σας Μέλβιλ, νομίζω ότι ήρθε ο καιρός να τον βάλετε στο πρόγραμμα. Πώς θα σας φαινόταν όμως αν υπήρχε ένα Ημερολόγιο Μέλβιλ όπου θα μπορούσατε να σημειώνετε στην κάθε ξεχωριστή μέρα, την υπενθύμιση «Να διαβάσω Μέλβιλ!», σαν ενοχλητική επίπληξη στον τεμπέλη εαυτό σας; Εγώ, προσωπικά, το βρίσκω τέλειο! Την ιδέα για την υλοποίηση αυτού του ημερολογίου έκανε πράξη ο Σ.Μ.Ε.Δ. (Σύλλογος Μεταφραστών-Επιμελητών-Διορθωτών) και εντελώς αναπάντεχα έκανε και ποδαρικό στην νέα αναγνωστική μου χρονιά. Ημερολόγιο Μέλβιλ όμως χωρίς λογοτεχνία δεν παίζει, κι έτσι, μέρος αυτής της έκδοσης είναι και ένα υπέροχο διήγημα που πρωτοδημοσιεύτηκε στο Harper’s Magazine τον Απρίλιο του 1855 και μεταφράζεται (νομίζω) πρώτη φορά στα ελληνικά. Γι’ αυτό σας λέω, αν καταφέρετε να βρείτε το ημερολόγιο, αναγκαστικά θα διαβάσετε Μέλβιλ και θα σας μείνει και το ημερολόγιο άθικτο αφού δεν θα χρειαστεί να επιπλήττετε εκεί μέσα τους εαυτούς σας!