Don’t let me down

 

Ακυρώθηκε και το «1ο Συνέδριο Γονιμότητας», γιατί τους πήγατε γαμιώντας, και σας είπα, να είστε λίγο ανεκτικοί, τους τρομάξατε, και χάθηκε όλη η διασκέδαση – η ουσία λίγο πολύ ήταν ήδη διατυπωμένη εδώ και χρόνια από τον George Carlin. Δεν έχεις ακόμα παιδί; Δεν πειράζει, μπορείς πάντα να διαβάσεις ένα καλό παιδικό βιβλίο χαϊδεύοντας τη γάτα σου, και αν κάποιοι σε κακοχαρακτιρίσουν για αυτό, πίεσέ την λίγο να βάλει τα κλάματα, τι πιο απλό! Η διαφορετικότητα τείνει να γίνει μια έννοια όμοια, άχρωμη και αδιάφορη μέσα από την βλακώδη πολυχρησία της, όπως γίνεται και με την λέξη «αριστούργημα» στα βιβλία· και εκεί, το μόνο που χρειάζεται είναι βαθιά κατανόηση. Δεν σου φταίει το βιβλίο για την έλλειψή της – το κατανοείς αυτό, έτσι; «Άρχιζα να βγάζω τις ετικέτες από τα κάδρα και να κοιτάζω μόνο τον πίνακα». Η διαφορετικότητα είναι τόσο συνυφασμένη με την ύπαρξή μας που δεν χρειάζεται καν να μνημονεύεται. Απλώς είναι μια διαδικασία εσωτερικής καύσης, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με ψυχρό τρόπο.
 

Το βιβλίο «Ο αδερφός μου κυνηγάει δεινόσαυρους», στην αρχή μου έφερε στο μυαλό το «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα» (τώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν έχει περάσει ούτε ώρα που αποκαλύφθηκε ποιος ήταν ο δολοφόνος της ανθρωποκτονίας στα Γλυκά Νερά – μια υπόθεση τόσο διαφορετικά όμοια όσο και ο ίδιος ο άνθρωπος), από το οποίο βιβλίο όμως, δεν θυμάμαι πολλά καθώς έχουν περάσει πάρα πολλά χρόνια από την ανάγνωση. Θυμάμαι μόνο πόσο πολύ μου είχε αρέσει. Μιλούσε για τον αυτισμό, ενδεχομένως με τρόπο ελκυστικό γιατί δύσκολα αποδεχόμαστε κάτι αν δεν μας παρουσιάζεται ελκυστικά. Το βιβλίο του Τζάκομο Ματσαριόλ μιλάει για το σύνδρομο Down, με τρόπο ιδιαζόντως ελκυστικό, όπως μόνο ένας άνθρωπος μπορεί να μιλήσει για την σχέση με τον αδερφό του: στην αρχή ενθουσιαζόμαστε, κάπου στα μισά μας σπάνε τα νεύρα και αργότερα τα ξαναβρίσκουμε κάπως – με δυο λόγια, έχουμε τα up και τα down μας! 

 

 

Κάπου θα έχετε δει και εσείς άτομα με σύνδρομο Down, δεν μπορεί. Ίσως εκείνες τις σπάνιες φορές που τα βγάζουν από τα κρησφύγετα τους στα χωριά για να δώσουν μια σύντομη παράσταση… κατωτερότητας απέναντι σε υποθετικά ανώτερους θεατές, που δεν πλήρωσαν και εισιτήριο, οι φτηνιάρηδες! «Εκείνη τη χρονιά θα ανέβαζαν τον Θησέα και τον Μινώταυρο. Κι ήταν ένας τρόπος να προβληματιστεί κανείς σχετικά με τους λαβυρίνθους της κοινωνίας, κυρίως εκείνους στους οποίους περιορίζονται τα άτομα που στιγματίζουμε ως διαφορετικά». Ο Τζάκομο Ματσαριόλ, ο συγγραφέας, όταν ήταν πέντε είχε ήδη δυο αδερφές και περίμενε έναν αδερφό για να ισοφαρίσει το ματσάκι και να πάνε στα πέναλντι. Η μπάλα βρήκε δοκάρι και έξω· αδερφός μεν, διαφορετικός δε. Ατυχία; Από εκείνη την στιγμή, η ιστορία της οικογένειας άλλαξε οριστικά αλλά όταν είσαι πιτσιρικάς φέρεσαι τόσο εγωιστικά που δεν σε νοιάζει τίποτα παρά μόνο ο εαυτός σου. Και ένας αδερφός με σύνδρομο Down χαλάει ακόμα περισσότερο τις ισορροπίες που υποτίθεται ότι θα έφτιαχνε ο ερχομός του. Τι α κανς; Α κατς να μαλως; Φυσικά και θα μαλώσεις· άγρια και αδυσώπητα· με τον εαυτό σου· γιατί θέλει εσωτερική πάλη για να αποδεχθείς το οτιδήποτε.
 

[…] «Ο Τζοβάννι ήταν χορός.

Ο Τζοβάννι είναι χορός. 

Το πρόβλημα είναι να ακούσεις τη μουσική του. Σαν εκείνη τη φράση που αποδίδουν στον Νίτσε, αν έχετε υπόψη σας, που λέει: Και εκείνους που τους είδαν να χορεύουν, τους πέρασαν για τρελούς εκείνοι που δεν μπορούσαν να ακούσουν τη μουσική. Να, εκείνη την εποχή η μουσική του δεν έφτανε καθόλου στα δικά μου αυτιά».  

 

Το βιβλίο είναι εφηβικό και περικλείει αρκετές από τις ανησυχίες των εφήβων. Αλλά το κάνει με τρόπο θαυμαστό. Κουλ, αστείο, σαρκαστικό, συγκινητικό και όχι μελό λες και το γράφει 50άρης που προσπαθεί να θυμηθεί πώς ήταν τα μαθητικά τα χρόνια, που και καλά δε θα τα άλλαζε με τίποτα, ενώ φαίνεται ξεκάθαρα ότι τα έχει ξεχάσει οριστικά, αν δεν τα έχει ολότελα χαμένα. Το βιβλίο είναι ταυτόχρονα και ένα έργο μαθητείας που βάζει κάτω πολλά ανάλογα βιβλία γνωστών συγγραφέων. Ήρωας του βιβλίου δεν είναι ο Τζοβάννι με το σύνδρομο Down (παραβλέποντας το κλισέ, αυτός μάλλον πρέπει να θεωρηθεί ήρωας της ζωής) αλλά ο Τζάκομο που πρέπει να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό του μέσα από μια επώδυνη διαδικασία συνειδητοποίησης. Και εκτός των άλλων, το κάνει με πολύ όμορφο λογοτεχνικά τρόπο. Αν και αυτή η ιστορία είναι πολύ προσωπική και ίσως για αυτό της δίνουμε περισσότερα κρέντιτς συμπάθειας, ευχαρίστως θα διάβαζα κάποιο άλλο βιβλίο του στο μέλλον, αν δηλαδή άφηνε τα βίντεο στο youtube και στρωνόταν να γράψει κανένα άλλο. Πολύ καλή επιλογή των εκδόσεων «Πατάκη». Θα άξιζε την προσοχή σας. Η μετάφραση της Δήμητρας Δότση για ακόμα μία φορά ήταν στο ύψος των περιστάσεων. Μόλις αντίκρισα το όνομά της, απλώς χαμογέλασα. Να ξέρει ότι συμπάσχω μαζί της γιατί φαίνεται από την μετάφραση ότι έχει παιδιά στην εφηβεία και ελπίζω να τα καταφέρνει τόσο εξαιρετικά μαζί τους όπως και εδώ. 

[…] «Όπως και να’ χει πάντως, αυτό που μου έμεινε στο μυαλό από εκείνη τη συνάντηση ήταν η εκπληκτική, σωτήρια δύναμη της ειρωνείας. Αυτό θα κρατούσα στο μυαλό μου αν έπαιρνα κάποτε την απόφαση να φτιάξω το βιντεάκι μου: να χρησιμοποιήσω ειρωνεία. Με τρυφερότητα. Αποδομώντας την προσβολή, δίνοντας στον κόσμο να καταλάβει ότι η διαφορετικότητα είναι μέρος της ζωής και ότι όλοι έχουμε κάποιο σύνδρομο (…)». 

 

«Αυτό που κάνει συχνά ξεχωριστή μια ταινία είναι τα λάθη και η συγκυρία».