Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Σεληνιασμός



Να δουλεύεις στη NASA είναι καλό, να μην δουλεύεις είναι ακόμα καλύτερο. Το φάγατε το κοριτσάκι επειδή βραβεύτηκε για την δουλειά που δεν έκανε στη NASA, όταν το ίδιο γίνεται κατά κόρον και στο πεδίο της λογοτεχνίας στην Ελλάδα. Πολλοί νομίζουν ότι δουλεύουν σκληρά πάνω στην λογοτεχνία και έρχονται από πάνω και κάποιοι και τους βραβεύουν για αυτό! Σαν να λέμε, η δουλειά γίνεται… όταν ταυτόχρονα δεν γίνεται δουλειά!! Τουλάχιστον, ο Άντι Γουίρ μπορεί να μην δούλευε στη NASA αλλά ήξερε να δουλεύει πάνω στη λογοτεχνία χρησιμοποιώντας όσα πολύτιμα μάθαινε από την δουλειά που δεν έκανε στη NASA. Και στο τέλος ήρθε και το βραβείο – «Goodreads Choice Award 2017». Σιγά το βραβείο θα μου πείτε· άμα ήξεραν οι αναγνώστες να κρίνουν μόνοι τους τα βιβλία που διαβάζουν, θα σταματούσε η περιστροφή της Σελήνης γύρω από τη Γη από την έκπληξή της! Τι να πω και γω επί του θέματος, δεν γνωρίζω. Αν θέλετε «πυραυλοκίνητες» κριτικές, αναζητήστε αλλού – εδώ, μόνο κρότου-λάμψης! Welcome to the dark side of the Moon!
 
Το νέο βιβλίο του Άντι Γουίρ ακολουθεί το hype του πρώτου και πολλοί αποφάινονται ότι δεν είναι τόσο καλό όσο εκείνο. Επιτρέψτε μου να έχω αντίθετη άποψη – έχω ανάδρομο Ερμή και Σελήνη στον Σκορπιό, θα με υποστείτε με το ζόρι τώρα. «Ο Άνθρωπος στον Άρη» είχε μια ιδιαιτερότητα που δεν την έχει η «Άρτεμις» αλλά αυτό δεν σημαίνει κάτι για την ποιότητα του ενός έναντι του άλλου. Το πρώτο βιβλίο ξεκινούσε με μια διαολεμένα άσχημη κατάσταση για τον ήρωά του, κάνοντας τους αναγνώστες να ταυτιστούν από την αρχή. Από κει και πέρα το μόνο που περίμενε ο αναγνώστης ήταν να δει πότε θα ξεφουσκώσει η πλοκή ύστερα από την τεράστια αλληλουχία ατυχιών και κατ’ ακολουθία ευρηματικών λύσεων που τον έσωζαν την τελευταία στιγμή. Ο λόγος που δεν ξεφούσκωσε το βιβλίο είναι γιατί ο Γουίρ είναι ευρηματικότατος συγγραφέας που μοίρασε την πλοκή του ιδανικά. 
 

 
Στην «Άρτεμις» οι αναγνώστες απογοητεύτηκαν κάπως που δεν είδαν την πλοκή να εξελίσσεται τόσο γοργά (εδώ έπρεπε να διαχειριστεί πάμπολλους χαρακτήρες και μια ολόκληρη πόλη) όσο ενδεχομένως θα περίμεναν, ενώ ταυτόχρονα τσαντίστηκαν γιατί είδαν στην ηρωίδα του βιβλίου, Τζασμίν – για τους φίλους, Τζαζ – Μπασάρα ένα κυνικό κακέκτυπο του ήρωα του προηγούμενου βιβλίου, Μαρκ Γουάτνι. Αυτό που με τσάντισε περισσότερο ήταν όταν χάζεψα λίγο τις κριτικές στο Goodreads (για να δω τέλος πάντων, με τι κριτήρια δίνονται τα βραβεία!) και είδα πολλά σχόλια αναγνωστών, στην πλειονότητά τους γυναικών, να λένε ότι ο χαρακτήρας της Τζαζ είναι γεμάτος στερεότυπα και ότι οι γυναίκες δεν είναι τόσο κυνικές και αμοαραλίστριες, κλπ, ξεχνώντας όμως να μας πουν στα σχόλια τους πώς θα έπρεπε να είναι οι γυναίκες… σύμφωνα με τα δικά τους στερεότυπα! Προσωπικά, δεν βρήκα τίποτα άσχημο στην σκιαγράφηση της υπέροχης Τζαζ αλλά εγώ είμαι και απαίσιος άντρας και δεν πρέπει να με πιστεύετε.
 
«Έτοιμη για μείωση;» ρώτησε ο Ντέιλ από τον ασύρματο.
«Ναι, νιώθω αρκετά μειωμένη», είπα.

 
Η Θλιμμένη Τζασμίν τα έχει κάνει ψιλοσκατά με τη ζωή της στη σεληνιακή πόλη «Άρτεμις» όπου ζει, προσπαθώντας να τα φέρει βόλτα όπως όπως. Δεν άκουσε αυτό που μας λένε όλοι οι γονείς κάπου εκεί στο λύκειο, Στρώσου να διαβάσεις αλλιώς θα καταλήξεις χαμάλης, και έτσι, όντως κατάντησε αχθοφόρος στο Λιμάνι εισάγοντας και κάποια παράνομα είδη από την Γη για τους πλούσιους τουρίστες που κατέκλυζαν την πόλη, για να εξασφαλίζει ένα επιπλέον εισόδημα. «Αν αρχίσεις να κάνεις κήρυγμα και να λες ότι πρέπει να αξιοποιήσω τις δυνατότητές μου, καλύτερα να με πυροβολήσεις». Βέβαια, όταν η πλοκή του βιβλίου απογειώθηκε και εκείνη αποφάσισε τελικά να αξιοποιήσει τις δυνατότητές της, και πυροβολισμοί έπεσαν, και χαμός έγινε, και απ’ όλα.
 
Ξέρω ότι δεν γίνεται σύγκριση των μεγεθών, αλλά θα πω ότι ο Άντι Γουίρ μού θυμίζει ελαφρώς τον Τόμας Πύντσον, τουλάχιστον σε 3 καίρια σημεία. Το λέω μετά λόγου γνώσεως αν και υπάρχουν πολλοί εκεί έξω που ισχυρίζονται ότι δεν σκαμπάζω τίποτα από λογοτεχνία ή ότι έχω το ακαταλόγιστο, και γενικά κινούμαι στην επιφάνεια της επιφανειακής επιφάνειας, δίχως καν να οραματίζομαι την βαθιά βαθύτητα της βαθύνοιας. Θεωρώ ότι ο Γουίρ χρησιμοποιεί κάποια βασικά μοτίβα που τον κάνουν ξεχωριστό. Τα τρία σημεία σύγκλισης με τον Πύντσον είναι η συμπάθεια που τρέφει για τους συνήθως αποπροσανατολισμένους ήρωές του, το ιδιαίτερο χιούμορ του και οι δεκάδες επιστημονικές ή επιστημονικοφανείς πληροφορίες που έχει στα βιβλία του – με μια δόση συνωμοσίας μάλιστα, στο τελευταίο του βιβλίο. «Το να φτιάχνεις έναν πολιτισμό έχει και τις βρόμικες πλευρές του, Τζασμίν. Η εναλλακτική, όμως, είναι να μην έχεις καθόλου πολιτισμό»
 

 
Το βιβλίο έρχεται πάλι από τις εκδόσεις «Παπαδόπουλος» σε ωραία μετάφραση του Χριστόδουλου Λιθαρή. Συνήθως όταν χρησιμοποιούμε την φράση «Απλώς καλό» ή «Καλό» για ένα βιβλίο, το εννοούμε με έναν υπονομευτικό τόνο, σαν ευφημισμό. Το κάνω και εγώ κατά καιρούς και μου την σπάει αυτό. Ενώ είναι αξιοθαύμαστο και δύσκολο εγχείρημα να γράψεις ένα απλώς καλό βιβλίο. Ο Γουίρ το κάνει με μαεστρία, και αγάπη για τους αναγνώστες του. Δεν χρησιμοποιεί ευκολίες, ούτε κόλπα, αλλά το κάνει με μια σοβαρή ελαφράδα, σαν να χρησιμοποιεί μόνο το 1/6 της βαρύτητας! Και αυτό δεν είναι καθόλου αμελητέο, οι περισσότεροι συγγραφείς γράφουν… στο κενό!
 
Υ.Γ. 2666 «Η Νέα Υόρκη έχει την Πέμπτη Λεωφόρο, το Λονδίνο έχει την Μποντ Στριτ και η Άρτεμη έχει την Καμάρα». Καμάρα έχει και η Θεσσαλονίκη, φιλαράκι! Πώς το’ πες αυτό Αντίχριστε;

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Εγώ σε λέω αγάπη

  Οι πιο συνηθισμένοι απατεώνες στην Ελλάδα συνήθως ενδύονται τους υδραυλικούς που ζητάνε 55 ευρώ για μια τρόμπα στο καζανάκι και δεν μπορείς και να τους πεις «Χέσε με ρε μάστορα» γιατί μετά πώς θα τραβήξεις καζανάκι; Στη λογοτεχνία από την άλλη, το να χαρακτηρίσεις για οποιονδήποτε λόγο τον Χέρμαν Μέλβιλ απάτη , το κάνεις μόνο αν εξυπηρετεί την πλοκή! «Γιατί οι πιο τερατώδεις απ’ όλους τους υποκριτές είναι αυτοί ακριβώς οι κερδοσκόποι: υποκριτές δι’ αντιστροφής της πραγματικότητας· υποκριτές στην παρουσίαση των πραγμάτων ως σκοτεινών αντί φωτεινών· ψυχές που ευημερούν χρησιμοποιώντας όχι τη δυστυχία, αλλά το μύθευμα της δυστυχίας· δάσκαλοι της αισχρής τέχνης τού να κατασκευάζεις δυστυχία· κίβδηλοι Ιερεμίες· νόθοι Ηράκλειτοι που, μόλις η πένθιμη μέρα περάσει, επιστρέφουν, σαν απατηλοί Λάζαροι ανάμεσα στους επαίτες, για να ευφρανθούν με τα κέρδη που απέκτησαν από τα προσποιητά έλκη της κεφαλής τους – φαύλοι κερδοσκόποι!» . Θα με αναγκάσετε να κατέβω πορεία στον Λευκό Πύργο όλοι εσείς πο

Γάτα είσαι

  Οι γάτες είναι υπέροχα πλάσματα και αν δεν είσαι επηρεασμένος από τον «Κυνόδοντα» του Λάνθιμου δύσκολα να μην σε γοητεύουν ή έστω να μην τραβούν την προσοχή σου. Μία από τις αγαπημένες μου συνήθειες είναι να παρατηρώ πώς συμπεριφέρονται οι γάτες. Τι γίνεται όμως αν και εκείνες παρακολουθούν με το ίδιο ενδιαφέρον την ανθρώπινη συμπεριφορά; Κάπως έτσι θα σκέφτηκε και ο Ιάπωνας Σόσεκι Νατσούμε και έγραψε ένα αξιαγάπητο βιβλίο· επιπροσθέτως έγραψε ένα από τα λίγα βιβλία που θα ήθελα να είχα γράψει εγώ. Χεστήκαμε τι θα ήθελες να γράψεις εσύ ρε Μαραμπού, και δίκιο έχετε, δεν αντιλέγω, απλώς σκέφτηκα να το αφήσω εδώ να υπάρχει. Γιατί πάντοτε με ενθουσίαζαν εκείνα τα λιγοστά βιβλία ανεπιτήδευτης σοφίας και γατίσιας συμπεριφοράς που συμπύκνωναν όλη την φιλοσοφία τους και την συγγραφική τεχνική τους σε φράσεις όπως η ακόλουθη: «Ορισμένες φορές επινοώ κάποιες ανοησίες και οι άνθρωποι τις παίρνουν στα σοβαρά, αυτό προκαλεί έναν αισθητικό ενθουσιασμό ακραίας κωμικότητας την οποία θεωρώ ενδιαφέρ

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Θα φάτε τα μούτρα σας

  Πού βαδίζει η λογοτεχνία; Όπου και όπως βάδιζε πάντα, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, ασυνόδευτη και ασυνόρευτη , πριν έρθει ο (κακός μας) καιρός με την πρόφαση του υποστηρίγματος/«υποστήριξης» κάποιοι να της προσφέρουν τα δεκανίκια της πολιτικής ορθότητας που θα την καθιστούσαν έκτοτε αδιανόητα στάσιμη. «Αυτό που βλέπουμε το σκεφτόμαστε, κι έτσι τελικά δεν το βλέπουμε, λέει ο Όλερ, ενώ άλλοι βλέπουν αυτό που βλέπουν χωρίς πρόβλημα, επειδή δεν το σκέφτονται αυτό που βλέπουν. Αυτό που αποκαλούμε αντίληψη είναι για μας κατά βάση στασιμότητα, ακινησία, τίποτα. Τίποτα. Οτιδήποτε έχει συμβεί το έχουμε σκεφτεί, δεν το έχουμε δει, λέει ο Όλερ» . Είδα και απόειδα λοιπόν με το… φαινόμενο Φερνάντα Μελτσόρ και είπα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει! Βαδίζοντας στην εποχή των τυφώνων.