Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

I, William Blake

 
Ποιος ήταν τελικά ο Ουίλλιαμ Μπλέηκ; Ήταν άραγε η άχαρη μετεμψύχωση του Τζόνι Ντεπ στον «Νεκρό» του Τζάρμους; Ήταν πράγματι χαράκτης ή μήπως ήταν παραχαράκτης; Ποιο ήταν το μυστικό της επιτυχίας του γάμου μεταξύ Ουρανού και Κόλασης; Έβλεπε όντως «αγίους και αγγελάκια»; Χρησιμοποιούσε ψυχότροπα ή τα έβλεπε νηφάλιος; Αυτά και ακόμη περισσότερα στο νέο τεύχος του «Άστρα και όραμα» που κυκλοφορεί. Ακόμα, αποκλειστική συνέντευξη του μεγάλου οραματιστή προκατόχου του, Σβέντενμποργκ, που προφήτεψε τον ερχομό του: «Η Δευτέρα Παρουσία πραγματοποιήθηκε στον πνευματικό κόσμο το 1757 [...] ο προγενέστερος ουρανός και η προγενέστερη γη χάθηκαν, και όλα έχουν Ανανεωθεί». Δώρο μια τράπουλα Ταρώ με χαρακτικά του Μπλέηκ.

Ο Ναμπόκοφ έγραφε σε ένα βιβλίο του ότι «η φαντασία είναι το μυικό σύστημα της ψυχής», και αν υποθέσουμε ότι δεν αναφερόταν στον ίδιο του τον εαυτό, τότε αυτή η φράση βρίσκει τον απόλυτο εκφραστή της στο πρόσωπο του Ουίλλιαμ Μπλέηκ. O Μπλέηκ ήταν πραγματικός οραματιστής και όχι ψεύτικος, πολλώ δε μάλλον όταν την σήμερον ημέρα ο όρος χρησιμοποιείται εντελώς καταχρηστικά για να χαρακτηρίσει πολιτικούς και άλλους κοντόφθαλμους ηλιθίους που μας περιτριγυρίζουν. «Αυτοί χλευάζουν την Έμπνευση και το Όραμα (...) η Έμπνευση και το Όραμα ήταν και είναι και ελπίζω να Μείνουν για πάντα το Στοιχείο μου, η Αιώνια Κατοικία μου. Πώς μπορώ λοιπόν να ακούω να τα Καταδικάζουν και να μην ανταποδίδω Χλεύη στη Χλεύη».
 
Το όνειρο του Ιακώβ


Πριν (και μετά) απ' όλα όμως υπήρξε ένας πιστός και επίμονος χαράκτης. Η απόφαση του Μπλέικ δεν ήταν ασύνετη ή αφελής. Σε κάθε περίπτωση, όλη η αγάπη και η κατανόησή του για την τέχνη είχαν προέλθει από τη χαρακτική· γιατί, λοιπόν, να μην μάθαινε να ασκεί αυτό που ονειρευόταν; Υπό μία έννοια, ήταν ο τέλειος συμβιβασμός· το αγόρι μάθαινε ένα επάγγελμα από το οποίο θα μπορούσε να ζει και συγχρόνως μελετούσε τα μαθήματα και τις δυνατότητες μιας προσφάτως αναβιώμενης τέχνης. Μέγας θαυμαστής της «ψυχρής», «γοτθικής» τέχνης των Ντύρερ και Ραφαήλ, ο Μπλέηκ εναντιώνεται οργισμένα (το χαρακτηριστικό της οργής δεν τον εγκαταλείπει ποτέ: «Οι τίγρεις της οργής είναι σοφότερες από τα άλογα της μάθησης») στη άχαρη μόδα της εποχής του και σφυρηλατεί το δικό του προσωπικό εργαστήριο με το βλέμμα του στραμμένο στις επιβλητικές μορφές του απώτατου παρελθόντος. Οι σχισματικοί και ριζοσπάστες γονείς του τον γέμιζαν με εικόνες της Βίβλου από τις αναγνώσεις που συχνά γίνονταν στο σπίτι, και οι φλεγόμενες ταραχές που σπάραζαν κάθε τόσο το Λονδίνο εκείνη την εποχή, τον τοποθετούσαν διαρκώς μέσα σε ένα τοπίο Αποκάλυψης, ικανό να αποκαλύψει και τις οραματικές και καλλιτεχνικές ιδιότητες του ίδιου. Ο καλλιτεχνικός κόσμος τον οποίο είχε αρχίσει να δημιουργεί αποτελούνταν από προφήτες και βάρδους, βιβλικές και μυθικές φιγούρες από ένα υψηλό παρελθόν, οι οποίες διαθέτουν τη δύναμη της αποκάλυψης και εν γένει στέκουν μόνες απέναντι στον κόσμο. Πριν συνοφρυωθείτε από την «πομπώδη» επική του ποίηση και τις βιβλικές παραστάσεις που την συνοδεύουν, πρέπει να ρίξετε απαραιτήτως μια ματιά στο ιστορικό και κοινωνικό υπόβαθρο της εποχής. Και μετά να την απορρίψετε, αν θέλετε. 
 
Πλάκα από το Άσμα του Λος


Όπως κάθε αληθινά σπουδαίος καλλιτέχνης, ο Μπλέηκ έπαιρνε τα στοιχεία που τον ενδιέφεραν και αδιαφορούσε για όλα τα άλλα. Στην εκλεκτική αποδοχή του νεοπλατωνισμού του Τέυλορ από τον Μπλέικ μπορούμε να παρατηρήσουμε πώς λειτουργούσε το μυαλό του· διάλεγε διακριτές ιδέες ή αποσπάσματα γνώσης, ανάλογα με τις ανάγκες του. Ήταν ένας συνθετικός και συστηματικός νους, όπως τόσοι της γενιάς του, ωστόσο η δική του σύνθεση είχε σχεδιαστεί για να εδραιώσει το δικό του σύστημα πίστης. Υιοθετούσε κάτι που είχε διαβάσει σε ένα περιοδικό ή ένα φυλλάδιο με την ίδια συχνότητα που δανειζόταν έννοιες από τον Σβέντενμποργκ ή τον Παράκελσο. Ήταν προπάντων ένας καλλιτέχνης και όχι ένας ορθόδοξος «στοχαστής»: Τον γοήτευαν εικόνες ή φράσεις ως ερμηνευτικά μέσα, αλλά ποτέ δεν ενστερνιζόταν ένα ολοκληρωμένο ή συνεκτικά οργανωμένο σώμα γνώσης [...] ωστόσο χρειαζόταν την δική του γλώσσα για να συμπεριλάβει όλα όσα ένιωθε ότι έπρεπε να πει. Κάτι που θα έκανε με μεγάλη επιτυχία και ο Τζέημς Τζόυς, αρκετά χρόνια αργότερα
 
Ναβουχοδονόσωρ


Ο Μπλέηκ υπήρξε βαθύτατη επιρροή (και) για τον νεαρό Τζόυς και το έργο του. Το κοινό τους στοιχείο όμως που ενδιαφέρει περισσότερο εμάς τους Έλληνες αναγνώστες είναι ότι και για τους δύο γράφτηκαν και κυρίως μεταφράστηκαν, δύο υπέροχες βιογραφίες, σχεδόν ύψιστης δοκιμιακής ποιότητας, παρότι ανήκουν φαινομενικά σε άλλο είδος. Όσοι θέλετε να κατανοήσετε καλύτερα τον Τζόυς και τα πολυσύνθετα έργα του, θα μπορούσατε να διαβάσετε την βιογραφία του Μπλέηκ, μιας και η δική του έχει δυστυχώς εξαντληθεί – τα σπουδαία οφέλη θα τα διαπιστώσετε σε μελλοντικές αναγνώσεις του έργου του Ιρλανδού. Ας πούμε, και ο Μπλέηκ αγάπησε με πάθος μία γυναίκα που τον συντρόφεψε σε όλη του την ζωή, παρότι δεν κατανοούσε σε βάθος την μεγαλοφυία του, [...] Η Κάθριν παραδεχόταν ότι δεν καταλάβαινε πάντα τα γραπτά του συζύγου της, «αν και ήταν βέβαιη πως είχαν νόημα, και μάλιστα σπουδαίο», αλλά σε όλο τον κοινό τους βίο παρέμεινε μια υπάκουη και ανεκτική σύζυγος, μια εικόνα που φέρνει αναπόφευκτα στο μυαλό μας την Νόρα Τζόυς που επίσης δυσανασχετούσε με τα «ακατανόητα» του άντρα της αλλά τον πίστευε και τον εκτιμούσε βαθιά – για να σας δώσω μόνο ένα «αθώο» trivia για τις εκλεκτικές συγγένειες που ένωναν τους δυο σπουδαίους άντρες και μόνο ο Τζόυς μπορούσε να διακρίνει, καθότι μεταγενέστερος, αν και τίποτα δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο ο Μπλέηκ να τα είχε ήδη οραματιστεί! 
 
Ο Δαβίδ Βγαίνει από τα Νερά: «Πέταξε πάνω από τα Χερουβείμ»


Η γλαφυρή και άνετη αφήγηση του Πήτερ Ακρόιντ δεν πρέπει να σας μπερδέψει και να θεωρήσετε ότι διαβάζετε και ένα εύκολο βιβλίο. Το βιβλίο ακολουθεί κατά πόδας τον πολυσύνθετο βιογραφούμενο ποιητή και έτσι υιοθετεί αναπόφευκτα και μέρος της δυναμικής και σκοτεινής μορφής του. Δεν πρόκειται να το παρατήσετε λόγω δυσκολίας, αλλά ούτε και να το ξεπετάξετε με χαλαρότητα. Το σίγουρο είναι ότι μέσω της βιογραφίας θα αγαπήσετε τα ποίηματά του, ενώ δεν είμαι καθόλου βέβαιος, ότι μπορεί να γίνει το αντίστροφο (δηλαδή να αγαπήσετε τα ποιήματα δίχως την μεσολάβηση της βιογραφίας)! Η ποίηση του Μπλέηκ έμεινε παραγνωρισμένη στην εποχή της, και τώρα πια, το λιγότερο, θεωρείται ακατανόητη, όμως, αν κάποιος την προσεγγίσει με υπομονή και σύστημα, θα δει να εμφανίζεται εμπρός του σαν όραμα, μια σπουδαία ποιητική μεγαλοφυία. Η έκδοση του Πατάκη είναι κάτι παραπάνω από εξαιρετική – μια από τις καλύτερες εκδόσεις των τελευταίων χρόνων – και το μόνο ψεγάδι είναι εκείνο το «κουβαριασμένο» ευρετήριο, που του είχα αφιερώσει και μια ολόκληρη ανάρτηση γιατί το άτιμο, μου είχε ανακόψει όλον τον ενθουσιασμό που είχα κατά την πρώτη ανάγνωση. Εξαιτίας του άργησα τόσο να ξαναπιάσω το βιβλίο. Ας είναι όμως, συγχωρεμένο να είναι, να καεί στην Κόλαση! Η πολύ καλή μετάφραση ανήκει στον Γιώργο Λαμπράκο και η έκδοση συνοδεύεται από 20 εκπληκτικά χαρακτικά (σε ιλουστρασιόν χαρτί, θενκ Γκοντ!) του ίδιου του Μπλέηκ. 
 
Το Φάντασμα ενός Ψύλλου


Το πιο διαρκές όραμα του Μπλέηκ, μάλλον ήταν το καλλιτεχνικό του, εκείνο που δεν αρνήθηκε σε καμιά στιγμή της ζωής του παρά τις απογοητεύσεις του ίδιου και τις επικρίσεις των συγχρόνων του. «Αν ο τρελός επέμενε στην τρέλα του θα γινόταν σοφός», λέει μια παροιμία της Κόλασης, και επιβεβαιώνεται περίτρανα όταν πλέον, πολλοί από τους σύγχρονούς του μας είναι «γνωστοί» μόνο εξ αντανακλάσεως του Μπλέηκ! Σχεδόν σου φέρνει δάκρυα στα μάτια και οργή στην καρδιά, όταν διαβάζεις για το πόσο παραμελημένος υπήρξε αυτός ο άνθρωπος στην εποχή του (Δίκαια θα λέγαμε ότι ελάχιστοι καλλιτέχνες-μεγαλοφυίες παραμελήθηκαν και λοιδορήθηκαν όσο αυτός) αλλά και σε εκείνες που ακολούθησαν – ακόμα και τώρα, δεν έχει λάβει όλη την δόξα που δικαιωματικά του αξίζει. Πολέμησε με πάθος τις κακούργες αμφιβολίες για να μην τρελαθεί («Αν μια στιγμή Αμφέβαλλαν ο Ήλιος και η Σελήνη / Από το φως τους τίποτα δε θα 'χε απομείνει») ασχετώς αν οι περισσότεροι τον θεωρούσαν ήδη τρελό. Συχνότατα τον αντιμετώπιζαν με συγκατάβαση και ο Μπλέηκ το εξέφρασε με πολύ ακριβή τρόπο όταν έγραψε, για να συνοψίσει την συμπεριφορά που είχε ο «ευεργέτης» Ουίλλιαμ Χέυλυ απέναντί του: «Διέπεται από Εκλεπτυσμένη Άγνοια και Ευγενική Αποδοκιμασία» – δηλαδή, αγνοούσαν παντελώς την μεγαλοφυία του και τον ανεχόταν μόνο ως «εκκεντρικό» τεχνίτη (Ο Μπλέικ ήταν ο «αγαπητός», ο «προσηνής», «καλόκαρδος» και «ακαταπόνητος» εργάτης, του οποίου η αυθεντική ποίηση και ζωγραφική ήταν τα όμορφα ποικίλματα στη βασική σταδιοδρομία του ως τεχνίτη). Ενίοτε πολλοί συγγραφείς (αληθινοί και ψεύτικοι) διακατέχονται από κρίσεις μεγαλείου και μας την δίνουν στα νεύρα, «Καλά, ποιος νομίζει ότι είναι ο τύπος;», αλλά μερικές φορές, αξίζει πραγματικά, ο αναγνώστης να εμβαθύνει σε κάποιους συγγραφείς (όποιους θέλει αυτός) και να δει τις καλλιτεχνικές διάνοιες να κατέρχονται μεγαλοπρεπώς στον ουρανό του μυαλού του, να δει τα έργα και τις ημέρες αυτών, εν συνόλω. Η λογοτεχνία (έστω και για λίγες φορές) δεν πρέπει να εξαντλείται στο πεπερασμένο και άνευρο ξεφύλλισμα μερικών σελίδων. Ο Μπλέικ, ο σπουδαιότερος και λιγότερο σεβαστός καλλιτέχνης του 18ου αιώνα, συνέχισε να εργάζεται ως χαράκτης μέχρι το τέλος της ζωής του. Ακόμα και αυτό το επίτευγμα ενέχει κάτι ηρωικό.
 
Το Σώμα του Άβελ, Ευρεθέν από τον Αδάμ και την Εύα


Για το τέλος, ένα θαύμα. Μου φανερώθηκε αναπάντεχα μια ακόμα σπάνια (και σατανική) περίπτωση όπου σελιδοδείκτης και βιβλίο συντονίζονται τόσο αρμονικά. Ο Victor Segalen μέσα από τον σελιδοδείκτη της Άγρας, αναρωτιέται: «Είναι τρελός ή πάλι είναι σοφός με μια σοφία πιο επικίνδυνη από την τρέλα;» και ο Πήτερ Ακρόιντ μέσα από την βιογραφία για τον Μπλέηκ φτάνει στις πιο συναρπαστικές αποδείξεις. Μεγάλη πνευματική αλητεία τελικά, αυτός ο Μπλέηκ. «Να ακούς τις κατηγόριες του τρελού. Είναι βασιλικός τίτλος!» 
 


Υ.Γ. 2666  Ο τίτλος της ανάρτησης παραπέμπει στην σχετικά πρόσφατη ταινία του Κεν Λόουτς, «I, Daniel Blake». Είναι εκπληκτική. Δείτε την.

Σχόλια

  1. Ανώνυμος1.10.17

    Εύγε αγαπητέ Μαραμπού! Πρόκειται για μία από τις καλύτερες αναρτήσεις σου για έναν πραγματικά κορυφαίο καλλιτέχνη. Ευτυχώς η ιστορία τον τοποθέτησε στη θέση που του αξίζει και πλέον είμαστε σε θέση να τον διαβάσουμε προσπαθώντας να τον κατανοήσουμε. Βρήκα και τα λόγια που είπε στη γυναίκα του πριν πεθάνει:

    On the day of his death he stopped work and turned to Catherine who was in tears;Stay, Kate!
    he said, "keep just as you are - I will draw your potrait - for you have ever been an angel to me"
    Από τη βιογραφία το απόσπασμα.
    Ε.Γ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ Ε.Γ. :) Είναι μεγάλος καλλιτέχνης και φαινομενικά αρκετά «ακατανόητος», άρα και αρκετά εύκολο να τον απορρίψει ένας αναγνώστης. Μακάρι να εκδοθεί και μία συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του, αντάξια της σπουδαιότητάς του. Γιατί όχι και μερικές ακόμα μελέτες -- όλα ευπρόσδεκτα θα είναι.

      Όντως, η σχέση του με την γυναίκα του Κάθριν είναι εξόχως συγκινητική. «Πρόκειται για μια ιστορία απόλυτης αφοσίωσης που πραγματικά δεν έχει καμιά αντιστοιχία στην ιστορία των αγγλικών γραμμάτων και θα ήταν δίκαιο να πούμε ότι χωρίς την Κάθριν Μπλέικ ίσως κανένα από τα σπουδαία έργα του άντρα της δε θα είχε εμφανιστεί. Ας αναγνωρίσουμε την αξία της τώρα, έπειτα από διακόσια χρόνια, και ας τη δούμε να κάθεται πλάι στον άντρα της στο μικρό τους δωμάτιο κοντά στην οδό Όξφορντ».

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Κουβεντολόι με μια μούμια!

Σημ: Εδώ λέγονται ιστορίες μόνο για αραχνιασμένα κρανία, οι "ψεκασμένοι" θα απομακρύνονται διακριτικά.

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Εγώ σε λέω αγάπη

  Οι πιο συνηθισμένοι απατεώνες στην Ελλάδα συνήθως ενδύονται τους υδραυλικούς που ζητάνε 55 ευρώ για μια τρόμπα στο καζανάκι και δεν μπορείς και να τους πεις «Χέσε με ρε μάστορα» γιατί μετά πώς θα τραβήξεις καζανάκι; Στη λογοτεχνία από την άλλη, το να χαρακτηρίσεις για οποιονδήποτε λόγο τον Χέρμαν Μέλβιλ απάτη , το κάνεις μόνο αν εξυπηρετεί την πλοκή! «Γιατί οι πιο τερατώδεις απ’ όλους τους υποκριτές είναι αυτοί ακριβώς οι κερδοσκόποι: υποκριτές δι’ αντιστροφής της πραγματικότητας· υποκριτές στην παρουσίαση των πραγμάτων ως σκοτεινών αντί φωτεινών· ψυχές που ευημερούν χρησιμοποιώντας όχι τη δυστυχία, αλλά το μύθευμα της δυστυχίας· δάσκαλοι της αισχρής τέχνης τού να κατασκευάζεις δυστυχία· κίβδηλοι Ιερεμίες· νόθοι Ηράκλειτοι που, μόλις η πένθιμη μέρα περάσει, επιστρέφουν, σαν απατηλοί Λάζαροι ανάμεσα στους επαίτες, για να ευφρανθούν με τα κέρδη που απέκτησαν από τα προσποιητά έλκη της κεφαλής τους – φαύλοι κερδοσκόποι!» . Θα με αναγκάσετε να κατέβω πορεία στον Λευκό Πύργο όλοι εσείς πο

Γάτα είσαι

  Οι γάτες είναι υπέροχα πλάσματα και αν δεν είσαι επηρεασμένος από τον «Κυνόδοντα» του Λάνθιμου δύσκολα να μην σε γοητεύουν ή έστω να μην τραβούν την προσοχή σου. Μία από τις αγαπημένες μου συνήθειες είναι να παρατηρώ πώς συμπεριφέρονται οι γάτες. Τι γίνεται όμως αν και εκείνες παρακολουθούν με το ίδιο ενδιαφέρον την ανθρώπινη συμπεριφορά; Κάπως έτσι θα σκέφτηκε και ο Ιάπωνας Σόσεκι Νατσούμε και έγραψε ένα αξιαγάπητο βιβλίο· επιπροσθέτως έγραψε ένα από τα λίγα βιβλία που θα ήθελα να είχα γράψει εγώ. Χεστήκαμε τι θα ήθελες να γράψεις εσύ ρε Μαραμπού, και δίκιο έχετε, δεν αντιλέγω, απλώς σκέφτηκα να το αφήσω εδώ να υπάρχει. Γιατί πάντοτε με ενθουσίαζαν εκείνα τα λιγοστά βιβλία ανεπιτήδευτης σοφίας και γατίσιας συμπεριφοράς που συμπύκνωναν όλη την φιλοσοφία τους και την συγγραφική τεχνική τους σε φράσεις όπως η ακόλουθη: «Ορισμένες φορές επινοώ κάποιες ανοησίες και οι άνθρωποι τις παίρνουν στα σοβαρά, αυτό προκαλεί έναν αισθητικό ενθουσιασμό ακραίας κωμικότητας την οποία θεωρώ ενδιαφέρ

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Θα φάτε τα μούτρα σας

  Πού βαδίζει η λογοτεχνία; Όπου και όπως βάδιζε πάντα, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, ασυνόδευτη και ασυνόρευτη , πριν έρθει ο (κακός μας) καιρός με την πρόφαση του υποστηρίγματος/«υποστήριξης» κάποιοι να της προσφέρουν τα δεκανίκια της πολιτικής ορθότητας που θα την καθιστούσαν έκτοτε αδιανόητα στάσιμη. «Αυτό που βλέπουμε το σκεφτόμαστε, κι έτσι τελικά δεν το βλέπουμε, λέει ο Όλερ, ενώ άλλοι βλέπουν αυτό που βλέπουν χωρίς πρόβλημα, επειδή δεν το σκέφτονται αυτό που βλέπουν. Αυτό που αποκαλούμε αντίληψη είναι για μας κατά βάση στασιμότητα, ακινησία, τίποτα. Τίποτα. Οτιδήποτε έχει συμβεί το έχουμε σκεφτεί, δεν το έχουμε δει, λέει ο Όλερ» . Είδα και απόειδα λοιπόν με το… φαινόμενο Φερνάντα Μελτσόρ και είπα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει! Βαδίζοντας στην εποχή των τυφώνων.