Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Παραρλάμα

Μετά την παρακολούθηση του 3ου Διεθνούς Συνεδρίου Δημιουργικής Γραφής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο στην Κέρκυρα αυτό είναι το πιο εύστοχο συμπέρασμά μου: παραρλάμα! Η λέξη από το ομώνυμο διήγημα του Δημοσθένη Βουτυρά που αν την μεταγράψεις δημιουργικά, μπορεί να διαβαστεί και «παραλήρημα», επειδή κάποιες εισηγήσεις δεν έδιναν διόλου πειστικές εξηγήσεις γιατί θα έπρεπε να χαραμίσουμε τον χρόνο μας παρακολουθώντας τες· από την άλλη θα μπορούσε να διαβαστεί και «παρανάλωμα», επειδή τίποτα ωφέλιμο δεν κυκλοφορεί μόνο του εκεί έξω, αν δεν συνοδεύεται απαραιτήτως από το τερπνό ταίρι του.

Ας ξεκινήσω με δυο λόγια για το βιβλιοδώρο που έκανα στον εαυτό μου. Βουτυράς στο ψωμί μου! Η αφορμή δόθηκε από την εισήγηση της Παναγιώτας Σεφερλή: «”Παραρλάμα”: Λέξη ακατάληπτη ή έναυσμα για παιχνίδι με τις λέξεις από το ομώνυμο διήγημα του Δημοσθένη Βουτυρά;» Ένα παιχνίδι που πυροδότησε την φαντασία κάποιων τυχερών μαθητών ενός δημοτικού σχολείου της χώρας και έπεισε και μένα να διαβάσω επιτέλους τον συγκεκριμένο συγγραφέα. Το καφέ-βιβλιοπωλείο «Πλους» εκτός από υπέροχους καφέδες, γευστικά τσάγια και λοιπά βουτυροειδή, είχε και μια λύση στο πρόβλημά μου – για την ακρίβεια, είχε δυο λύσεις! Δεν είμαι ένθερμος αγοραστής των graphic novels και συνεχώς προσπαθώ να μου αλλάξω γνώμη. Οι εκδόσεις «Τόπος» λοιπόν, με την σεναριογραφική συνεισφορά του Δημήτρη Βανέλλη και την σκιτσογραφική του Θανάση Πέτρου, αποφάσισαν διαφορετικά και εγώ δεν είχα καμία αντίρρηση επ' αυτού. Δεν θα πω περισσότερα για την έκδοση, αν τύχει και το ξεφυλλίσετε, θα είναι μονόδρομος η τελική απόφαση (εκτός και αν ο ενθουσιασμός μου γιγαντώθηκε από τις λίγες όμορφες λέξεις ενός συγγραφέα που μέχρι πρότινος αγνοούσα επιδεικτικά. Διαβάστε και κρίνετε). Ωστόσο, ο συμπαθής βιβλιοπώλης με ενημέρωσε ότι οι ίδιες εκδόσεις ετοιμάζουν μια ακόμα συλλογή επίλεκτων διηγημάτων του Βουτυρά, στην «κανονική φόρμα» αυτή την φορά. Βέβαια, ήδη έχω αρχίσει να αναθεωρώ για όλες εκείνες τις απαξιωτικές ματιές που έριχνα στα Άπαντά του όταν χάζευα τα κάτω ράφια των βιβλιοπωλείων. Ντροπή στα μούτρα μου.


Οι πιο ενδιαφέρουσες εισηγήσεις ήταν αναμφίβολα εκείνες που κουβαλούσαν βαρύ θεωρητικό οπλισμό: θεωρία της κριτικής, λακανικές προσεγγίσεις, Ντεριντά(χτα), ψυχανάλυση και δημιουργική γραφή κλπ. Δύσκολες και απαιτητικές έννοιες, που δεν σου πρόσφεραν περιθώριο αφομοίωσης στο τέταρτο της ώρας που διαρκούσε κάθε εισήγηση και στο διαρκές πήγαινε-έλα μεταξύ των αιθουσών, αλλά από την άλλη, γιατί να πας σε ένα ανάλογο συνέδριο αν όχι για να εμπλουτίσεις τις γνώσεις σου και να σημειώσεις και έναν-δυο-τρεις (μόλις ειπώθηκε η φράση, «Ο Τζόυς ως σύμπτωμα», νομίζω γυάλισε το μάτι μου) τίτλους για να στίψεις το μυαλό σου μέχρι το 4ο, που θα γίνει σε δυο χρόνια στην Ρόδο; Επίσης, υπήρχαν εξαιρετικές «λάιτ» εισηγήσεις όπως αυτή για το «Fight Club» και τον συνεχιζόμενο, αν όχι εντεινόμενο, απόηχο του βιβλίου ακόμα και σήμερα, ή τα «Snap tales» της Παρασκευής Καρτάλου, ή η εντυπωσιακή και απολαυστικότατη εισήγηση της Πένυ Φυλακτάκη, «Παλεύοντας με τον εαυτό: η επίδραση της ψυχολογίας του συγγραφέα στη συγγραφική διαδικασία» που παρουσίασε πόσο αλλόκοτο πράγμα μπορεί να είναι ένας συγγραφέας και αποσαφήνισε, δώστε βάση εδώ, την διαφορά (και την κόντρα) μεταξύ συγγραφικής περσόνας και κοινωνικής περσόνας, ασχέτως αν συνυπάρχουν στον ίδιο άνθρωπο – έτσι, αν κάποτε τύχει και με συστήσουν ενωπιόν σας και σας προκαλέσω δυσάρεστες μνήμες, να θυμηθείτε, σας παρακαλώ, ότι ΔΕΝ είμαι σε καμία περίπτωση ο διαδικτυακός κάφρος που γράφει τώρα ετούτα τα λόγια! 

Εδώ Πολύτεχνο, εδώ Πολύτεχνο! Σας μιλάνε οι μεθυσμένοι! Μετά από πέντε campari και ώρες διαυγούς συζήτησης, είναι αναπόφευκτο να καταλήξεις και σε κάποιες totally creepy καταστάσεις. Ευτυχώς, ο ενημερωμένος και ευφάνταστος DJ (αν ήταν συγγραφέας, μάλλον δε θα έβγαζαν ποτέ το βιβλίο του!) κράτησε τα προσχήματα και ελευθέρωσε το κέφι. Όταν έπαιξε δε και μια διασκευή του «Too drunk to fuck» των Dead Kennedys ήταν η ώρα να φύγουμε. Επίσης, μαθεύτηκε ότι μερικοί σύνεδροι πήγαν και ήρθαν από το Bristol δύο φορές σε μόλις μία μέρα – παράξενα πράγματα. Ίσως, να είναι και πληροφορία μέθης αυτή, δεν είμαι σίγουρος. Γι' αυτό που είμαι σίγουρος είναι ότι κάποιοι σύνεδροι δεν είχαν ξεσουρώσει όταν ήρθε η ώρα να μιλήσουν, δεν μπορώ να δώσω άλλη εξήγηση – και για να είμαι σαφής, εδώ περισσότερο μιλάω, για διανοητική μέθη. 
 
Περί campus novels o λόγος. Η μεγαλύτερη συνεισφορά αυτής της εισήγησης ήταν ότι μέσα στο περιορισμένο χρόνο του τετάρτου, κατάφερα να αφομοιώσω την υπερπολύπλοκη πληροφορία ότι τα campus novels είναι βιβλία που συνήθως έχουν ως σκηνικό δράσης έναν ακαδημαικό χώρο! Στη συνέχεια χάζευα στον προτζέκτορα καμιά εικοσαριά τίτλους βιβλίων μαζί με μια μικρή περίληψη, ακριβώς όπως θα έκανα και εγώ ένα βαρετό απόγευμα, μέσα από την ιστοσελίδα της «Πολιτείας». Η εισήγηση αυτή όμως, έπρεπε να διακοπεί στα τρία πρώτα λεπτά, όταν δηλαδή έμαθα ότι το campus novel «Middlemarch» (δεν ήξερα ότι ανήκει σε αυτό το είδος, αν ισχύει, τότε, αυτή είναι η καλύτερη πληροφορία της εισήγησης) είναι... του Τζορτζ Έλιοτ. Ε ναι, Τζορτζ λέει αφού, άντρας τότε! Συγχωρέστε με, μπορεί να είναι επίκαιρο, αλλά δεν θα μπω σε συζητήσεις για την αλλαγή φύλου. Ό,τι πει ο μεταπτυχιακός φοιτητής, που θα έλεγα ότι δεν αξίζει να πάρει πτυχίο, ως τιμωρία τουλάχιστον για ένα σεβαστό χρονικό διάστημα. Εντούτοις, εννοείται πως του αξίζει δικαιωματικά μια παρουσία σε ένα αστείο campus novel! 

Εγώ πάντως ήξερα ότι η/ο Τζορτζ Έλιοτ είναι γυναίκα και όταν είδα ότι υπάρχει μια εισήγηση με θέμα τις γυναίκες συγγραφείς και ηρωίδες, πήγα να παρακολουθήσω. Ε δεν γίνεται, λέω, αδερφές Μπροντέ, Τζορτζ Έλιοτ, Τζέην Ωστεν, Μέλπω Αξιώτη, Μάργκαρετ Άτγουντ που μόλις έχασε το Νόμπελ, έστω και το φαινόμενο Φερράντε (αν και το ψάχνουμε στα «γεννητικά όργανα» ακόμα, θα πάρει καιρό)... σίγουρα, θα έχει τρομερό ενδιαφέρον. Αμ δε! Κυρίως είχε ενδιαφέροντα τρόμο, όταν κατάλαβα ότι το αναλυόμενο κείμενο ήταν το «Φεγγάρι στο νερό» από τις εκδόσεις «Ψυχογιός», με πρωταγωνιστές την Ζαμπέτα (Μάλιστα, κύριε!) και τον Λίνο (κλινική περίπτωση)... ξαδέρφια που ερωτεύονται σφόδρα! Έτρεξα αμέσως στο κυλικείο του ισογείου με διάθεση να λουστώ με την κανάτα του καυτού γαλλικού καφέ για να συνέλθω. Πριν φύγω όμως, πρόλαβα να ακούσω ότι η εισηγήτρια που είχε πάρει συνέντευξη από την συγγραφέα, την είχε ρωτήσει, ποια από τις δύο πόλεις, Τρίκαλα και Βόλος (προφανώς θα ήταν οι «πρωταγωνίστριες» του βιβλίου) θα ήταν άντρας και ποια γυναίκα; Αλλόκοτη ερώτηση τω όντι, για να πάρει την εξίσου αλλόκοτη απάντηση της συγγραφέα ότι τα Τρίκαλα εννοείται θα ήταν άντρας καθώς έχουν ποτάμι που έχει αρσενικό όνομα ή τέλος πάντων της φέρνει κάτι αρσενικό (γουατέβα), ενώ ο Βόλος θα ήταν η γυναίκα καθώς περιβάλλεται από θάλασσα – θηλυκό, χελόου! Θα συμφωνήσω τουλάχιστον για τον Βόλο, αλλά όχι για τον ίδιο λόγο. Θα ήταν γυναίκα επειδή η λέξη «Βόλος» συγγενεύει προκλητικά με την λέξη «κώλος», κάτι που για πολλούς άντρες αποτελεί σαφώς ολόκληρη την Γυναίκα. Όμως, δεν συνεχίζω γιατί ενδέχεται να με πείτε σεξιστή και δεν θέλω. Όχι, δεν είμαι μισογύνης.

Καλές ή κακές, αυτές ήταν οι ειδήσεις του συνεδρίου. Ευχαριστώ που προτιμήσατε εμένα για την ενημέρωσή σας. Αυτό που περισσότερο ανέδειξε το 3ο Διεθνές Συνέδριο Δημιουργικής Γραφής είναι ότι πριν κάνεις μια εισήγηση πρέπει να έχεις βρει τι θα πεις και μετά έναν ελκυστικό τρόπο να το πεις, γιατί, ο αστοιχείωτος συγχωρείται, ο βαρετός αστοιχείωτος, ποτέ! Το ίδιο ακριβώς ισχύει και στα βιβλία που γράφονται, η πληθώρα των οποίων, στην Ελλάδα, πάσχει και από τα δύο νοσήματα... δεν ξέρουν τι να πουν, ούτε και πώς να το πουν! Τα φιλιά μου. Θα σας γράφω (λόγω δημιουργικής γραφής, τι νομίσατε καλέ;) 

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Η Αλίκη στις πόλεις

  Καλύτερα Αλίκη στις πόλεις των θαυμάτων παρά Ωραία Κοιμωμένη στο χωριό. Αυτή είναι η τελεσίδικη γνώμη μου. Αλλά τώρα που καλοκαίριασε δύσκολα να σας πείσω, το ξέρω. Τα ξαναλέμε when September ends. «Οι πόλεις δεν προσφέρουν μόνο υλικά οφέλη αλλά και ενθουσιασμό και την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει κάποιος τον εαυτό του. Για πολλούς πολίτες του Μάντσεστερ και του Σικάγου, η πόλη σήμαινε μια μορφή ελευθερίας. Αυτό ήταν κάτι που οι επικριτές της βικτοριανής πόλης δεν μπόρεσαν ποτέ να συλλάβουν: με τόσο σκότος και βρομιά δεν μπόρεσαν ποτέ να διακρίνουν τους τρόπους με τους οποίους η κοινότητα επαναπροσδιοριζόταν μέσα στη σύγχρονη βιομηχανική μητρόπολη». Όσοι πάλι επι-μένετε στις πόλεις πρέπει να προμηθευτείτε αμέσως το καταπληκτικό βιβλίο του Ben Wilson – γιατί αν εξαντληθεί θα το ψάχνετε στα επαρχιακά βιβλιοπωλεία!

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Θα φάτε τα μούτρα σας

  Πού βαδίζει η λογοτεχνία; Όπου και όπως βάδιζε πάντα, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, ασυνόδευτη και ασυνόρευτη , πριν έρθει ο (κακός μας) καιρός με την πρόφαση του υποστηρίγματος/«υποστήριξης» κάποιοι να της προσφέρουν τα δεκανίκια της πολιτικής ορθότητας που θα την καθιστούσαν έκτοτε αδιανόητα στάσιμη. «Αυτό που βλέπουμε το σκεφτόμαστε, κι έτσι τελικά δεν το βλέπουμε, λέει ο Όλερ, ενώ άλλοι βλέπουν αυτό που βλέπουν χωρίς πρόβλημα, επειδή δεν το σκέφτονται αυτό που βλέπουν. Αυτό που αποκαλούμε αντίληψη είναι για μας κατά βάση στασιμότητα, ακινησία, τίποτα. Τίποτα. Οτιδήποτε έχει συμβεί το έχουμε σκεφτεί, δεν το έχουμε δει, λέει ο Όλερ» . Είδα και απόειδα λοιπόν με το… φαινόμενο Φερνάντα Μελτσόρ και είπα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει! Βαδίζοντας στην εποχή των τυφώνων.

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Τώρα μας σώνει μόνο ένα θαύμα

    Μπορεί ένα βιβλιοπωλείο να αποτελέσει καταφύγιο; Όχι καταφύγιο πολέμου, μην παρασύρεστε από τις εξελίξεις στην Ουκρανία, δεν παίζει τέτοιο πράγμα∙ ούτε βέβαια να σταματήσει τον ίδιο τον πόλεμο, αυτό και αν θα ήταν θαύμα! Μπορεί ωστόσο να αποτελέσει πού και πού ένα ζεστό καταφύγιο μιας μεμονωμένης ζωής, που παρέα με δισεκατομμύρια άλλες συγκροτούν τον κόσμο γύρω μας, τα ακρότατα όρια του οποίου συχνότατα και εντελώς απροσδόκητα μπορεί να είναι οι πιο αναίτιες και ακραίες σφαγές. Oh yes! Το να διεξάγεις ακήρυχτο πόλεμο αλληλεγγύης μέσω social media, να φας μια μπριζόλα επειδή τυχαίνει να είναι Τσικνοπέμπτη στα μέρη σου ή να διαβάσεις ένα ανάλαφρο βιβλίο δεν μοιάζουν αρκετά. Αλλά και τι θα μπορούσε να μοιάζει αρκετό στη ζωή ενός ανθρώπου; «Φοβάμαι ότι αυτό είναι σαν εκείνα τα feelgood μυθιστορήματα που διαβάζει η Τζάσμιν, όπου το τέλος είναι πάντα χαρούμενο γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσαν οι αναγνώστες να αντισταθμίσουν τις κακές ειδήσεις και όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν