Παραρλάμα

Μετά την παρακολούθηση του 3ου Διεθνούς Συνεδρίου Δημιουργικής Γραφής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο στην Κέρκυρα αυτό είναι το πιο εύστοχο συμπέρασμά μου: παραρλάμα! Η λέξη από το ομώνυμο διήγημα του Δημοσθένη Βουτυρά που αν την μεταγράψεις δημιουργικά, μπορεί να διαβαστεί και «παραλήρημα», επειδή κάποιες εισηγήσεις δεν έδιναν διόλου πειστικές εξηγήσεις γιατί θα έπρεπε να χαραμίσουμε τον χρόνο μας παρακολουθώντας τες· από την άλλη θα μπορούσε να διαβαστεί και «παρανάλωμα», επειδή τίποτα ωφέλιμο δεν κυκλοφορεί μόνο του εκεί έξω, αν δεν συνοδεύεται απαραιτήτως από το τερπνό ταίρι του.

Ας ξεκινήσω με δυο λόγια για το βιβλιοδώρο που έκανα στον εαυτό μου. Βουτυράς στο ψωμί μου! Η αφορμή δόθηκε από την εισήγηση της Παναγιώτας Σεφερλή: «”Παραρλάμα”: Λέξη ακατάληπτη ή έναυσμα για παιχνίδι με τις λέξεις από το ομώνυμο διήγημα του Δημοσθένη Βουτυρά;» Ένα παιχνίδι που πυροδότησε την φαντασία κάποιων τυχερών μαθητών ενός δημοτικού σχολείου της χώρας και έπεισε και μένα να διαβάσω επιτέλους τον συγκεκριμένο συγγραφέα. Το καφέ-βιβλιοπωλείο «Πλους» εκτός από υπέροχους καφέδες, γευστικά τσάγια και λοιπά βουτυροειδή, είχε και μια λύση στο πρόβλημά μου – για την ακρίβεια, είχε δυο λύσεις! Δεν είμαι ένθερμος αγοραστής των graphic novels και συνεχώς προσπαθώ να μου αλλάξω γνώμη. Οι εκδόσεις «Τόπος» λοιπόν, με την σεναριογραφική συνεισφορά του Δημήτρη Βανέλλη και την σκιτσογραφική του Θανάση Πέτρου, αποφάσισαν διαφορετικά και εγώ δεν είχα καμία αντίρρηση επ' αυτού. Δεν θα πω περισσότερα για την έκδοση, αν τύχει και το ξεφυλλίσετε, θα είναι μονόδρομος η τελική απόφαση (εκτός και αν ο ενθουσιασμός μου γιγαντώθηκε από τις λίγες όμορφες λέξεις ενός συγγραφέα που μέχρι πρότινος αγνοούσα επιδεικτικά. Διαβάστε και κρίνετε). Ωστόσο, ο συμπαθής βιβλιοπώλης με ενημέρωσε ότι οι ίδιες εκδόσεις ετοιμάζουν μια ακόμα συλλογή επίλεκτων διηγημάτων του Βουτυρά, στην «κανονική φόρμα» αυτή την φορά. Βέβαια, ήδη έχω αρχίσει να αναθεωρώ για όλες εκείνες τις απαξιωτικές ματιές που έριχνα στα Άπαντά του όταν χάζευα τα κάτω ράφια των βιβλιοπωλείων. Ντροπή στα μούτρα μου.

Οι πιο ενδιαφέρουσες εισηγήσεις ήταν αναμφίβολα εκείνες που κουβαλούσαν βαρύ θεωρητικό οπλισμό: θεωρία της κριτικής, λακανικές προσεγγίσεις, Ντεριντά(χτα), ψυχανάλυση και δημιουργική γραφή κλπ. Δύσκολες και απαιτητικές έννοιες, που δεν σου πρόσφεραν περιθώριο αφομοίωσης στο τέταρτο της ώρας που διαρκούσε κάθε εισήγηση και στο διαρκές πήγαινε-έλα μεταξύ των αιθουσών, αλλά από την άλλη, γιατί να πας σε ένα ανάλογο συνέδριο αν όχι για να εμπλουτίσεις τις γνώσεις σου και να σημειώσεις και έναν-δυο-τρεις (μόλις ειπώθηκε η φράση, «Ο Τζόυς ως σύμπτωμα», νομίζω γυάλισε το μάτι μου) τίτλους για να στίψεις το μυαλό σου μέχρι το 4ο, που θα γίνει σε δυο χρόνια στην Ρόδο; Επίσης, υπήρχαν εξαιρετικές «λάιτ» εισηγήσεις όπως αυτή για το «Fight Club» και τον συνεχιζόμενο, αν όχι εντεινόμενο, απόηχο του βιβλίου ακόμα και σήμερα, ή τα «Snap tales» της Παρασκευής Καρτάλου, ή η εντυπωσιακή και απολαυστικότατη εισήγηση της Πένυ Φυλακτάκη, «Παλεύοντας με τον εαυτό: η επίδραση της ψυχολογίας του συγγραφέα στη συγγραφική διαδικασία» που παρουσίασε πόσο αλλόκοτο πράγμα μπορεί να είναι ένας συγγραφέας και αποσαφήνισε, δώστε βάση εδώ, την διαφορά (και την κόντρα) μεταξύ συγγραφικής περσόνας και κοινωνικής περσόνας, ασχέτως αν συνυπάρχουν στον ίδιο άνθρωπο – έτσι, αν κάποτε τύχει και με συστήσουν ενωπιόν σας και σας προκαλέσω δυσάρεστες μνήμες, να θυμηθείτε, σας παρακαλώ, ότι ΔΕΝ είμαι σε καμία περίπτωση ο διαδικτυακός κάφρος που γράφει τώρα ετούτα τα λόγια! 

Εδώ Πολύτεχνο, εδώ Πολύτεχνο! Σας μιλάνε οι μεθυσμένοι! Μετά από πέντε campari και ώρες διαυγούς συζήτησης, είναι αναπόφευκτο να καταλήξεις και σε κάποιες totally creepy καταστάσεις. Ευτυχώς, ο ενημερωμένος και ευφάνταστος DJ (αν ήταν συγγραφέας, μάλλον δε θα έβγαζαν ποτέ το βιβλίο του!) κράτησε τα προσχήματα και ελευθέρωσε το κέφι. Όταν έπαιξε δε και μια διασκευή του «Too drunk to fuck» των Dead Kennedys ήταν η ώρα να φύγουμε. Επίσης, μαθεύτηκε ότι μερικοί σύνεδροι πήγαν και ήρθαν από το Bristol δύο φορές σε μόλις μία μέρα – παράξενα πράγματα. Ίσως, να είναι και πληροφορία μέθης αυτή, δεν είμαι σίγουρος. Γι' αυτό που είμαι σίγουρος είναι ότι κάποιοι σύνεδροι δεν είχαν ξεσουρώσει όταν ήρθε η ώρα να μιλήσουν, δεν μπορώ να δώσω άλλη εξήγηση – και για να είμαι σαφής, εδώ περισσότερο μιλάω, για διανοητική μέθη. 

 

Περί campus novels o λόγος. Η μεγαλύτερη συνεισφορά αυτής της εισήγησης ήταν ότι μέσα στο περιορισμένο χρόνο του τετάρτου, κατάφερα να αφομοιώσω την υπερπολύπλοκη πληροφορία ότι τα campus novels είναι βιβλία που συνήθως έχουν ως σκηνικό δράσης έναν ακαδημαικό χώρο! Στη συνέχεια χάζευα στον προτζέκτορα καμιά εικοσαριά τίτλους βιβλίων μαζί με μια μικρή περίληψη, ακριβώς όπως θα έκανα και εγώ ένα βαρετό απόγευμα, μέσα από την ιστοσελίδα της «Πολιτείας». Η εισήγηση αυτή όμως, έπρεπε να διακοπεί στα τρία πρώτα λεπτά, όταν δηλαδή έμαθα ότι το campus novel «Middlemarch» (δεν ήξερα ότι ανήκει σε αυτό το είδος, αν ισχύει, τότε, αυτή είναι η καλύτερη πληροφορία της εισήγησης) είναι... του Τζορτζ Έλιοτ. Ε ναι, Τζορτζ λέει αφού, άντρας τότε! Συγχωρέστε με, μπορεί να είναι επίκαιρο, αλλά δεν θα μπω σε συζητήσεις για την αλλαγή φύλου. Ό,τι πει ο μεταπτυχιακός φοιτητής, που θα έλεγα ότι δεν αξίζει να πάρει πτυχίο, ως τιμωρία τουλάχιστον για ένα σεβαστό χρονικό διάστημα. Εντούτοις, εννοείται πως του αξίζει δικαιωματικά μια παρουσία σε ένα αστείο campus novel! 

Εγώ πάντως ήξερα ότι η/ο Τζορτζ Έλιοτ είναι γυναίκα και όταν είδα ότι υπάρχει μια εισήγηση με θέμα τις γυναίκες συγγραφείς και ηρωίδες, πήγα να παρακολουθήσω. Ε δεν γίνεται, λέω, αδερφές Μπροντέ, Τζορτζ Έλιοτ, Τζέην Ωστεν, Μέλπω Αξιώτη, Μάργκαρετ Άτγουντ που μόλις έχασε το Νόμπελ, έστω και το φαινόμενο Φερράντε (αν και το ψάχνουμε στα «γεννητικά όργανα» ακόμα, θα πάρει καιρό)... σίγουρα, θα έχει τρομερό ενδιαφέρον. Αμ δε! Κυρίως είχε ενδιαφέροντα τρόμο, όταν κατάλαβα ότι το αναλυόμενο κείμενο ήταν το «Φεγγάρι στο νερό» από τις εκδόσεις «Ψυχογιός», με πρωταγωνιστές την Ζαμπέτα (Μάλιστα, κύριε!) και τον Λίνο (κλινική περίπτωση)... ξαδέρφια που ερωτεύονται σφόδρα! Έτρεξα αμέσως στο κυλικείο του ισογείου με διάθεση να λουστώ με την κανάτα του καυτού γαλλικού καφέ για να συνέλθω. Πριν φύγω όμως, πρόλαβα να ακούσω ότι η εισηγήτρια που είχε πάρει συνέντευξη από την συγγραφέα, την είχε ρωτήσει, ποια από τις δύο πόλεις, Τρίκαλα και Βόλος (προφανώς θα ήταν οι «πρωταγωνίστριες» του βιβλίου) θα ήταν άντρας και ποια γυναίκα; Αλλόκοτη ερώτηση τω όντι, για να πάρει την εξίσου αλλόκοτη απάντηση της συγγραφέα ότι τα Τρίκαλα εννοείται θα ήταν άντρας καθώς έχουν ποτάμι που έχει αρσενικό όνομα ή τέλος πάντων της φέρνει κάτι αρσενικό (γουατέβα), ενώ ο Βόλος θα ήταν η γυναίκα καθώς περιβάλλεται από θάλασσα – θηλυκό, χελόου! Θα συμφωνήσω τουλάχιστον για τον Βόλο, αλλά όχι για τον ίδιο λόγο. Θα ήταν γυναίκα επειδή η λέξη «Βόλος» συγγενεύει προκλητικά με την λέξη «κώλος», κάτι που για πολλούς άντρες αποτελεί σαφώς ολόκληρη την Γυναίκα. Όμως, δεν συνεχίζω γιατί ενδέχεται να με πείτε σεξιστή και δεν θέλω. Όχι, δεν είμαι μισογύνης.

Καλές ή κακές, αυτές ήταν οι ειδήσεις του συνεδρίου. Ευχαριστώ που προτιμήσατε εμένα για την ενημέρωσή σας. Αυτό που περισσότερο ανέδειξε το 3ο Διεθνές Συνέδριο Δημιουργικής Γραφής είναι ότι πριν κάνεις μια εισήγηση πρέπει να έχεις βρει τι θα πεις και μετά έναν ελκυστικό τρόπο να το πεις, γιατί, ο αστοιχείωτος συγχωρείται, ο βαρετός αστοιχείωτος, ποτέ! Το ίδιο ακριβώς ισχύει και στα βιβλία που γράφονται, η πληθώρα των οποίων, στην Ελλάδα, πάσχει και από τα δύο νοσήματα... δεν ξέρουν τι να πουν, ούτε και πώς να το πουν! Τα φιλιά μου. Θα σας γράφω (λόγω δημιουργικής γραφής, τι νομίσατε καλέ;)