Όνειρο ήτανε

Τελείωσε και η Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, αυτή που 20 χρόνια τώρα ονειρεύεται ότι είναι διεθνής και επιστρέψαμε αισίως και εμείς στους αναγνωστικούς μας εφιάλτες, σ’ αυτούς που αγοράστηκαν πρόσφατα και σε όσους έχουν από καιρό αγοραστεί, σχεδόν κανείς τους όμως ξοφλημένος, πάντοτε ανοιχτοί λογαριασμοί. Τα ίδια πάνω κάτω λέμε και για την ζωή, πρέπει να είναι συνεχώς ανοιχτός λογαριασμός, όσο αναλώνεται σε ύπνο και όνειρα είναι ξοφλημένη υπόθεση. Κράτα τα μάτια σου ανοιχτά και μην ακούς τις σειρήνες που λένε «Shut your eyes and see». «Τι συμβαίνει όμως αν η λογική της μέρας δεν μπορεί να συλλάβει συνολικά ένα βίωμα σε μιαν άλλη συνειδησιακή κατάσταση;» Ο Τζόυς φαίνεται ότι είχε συλλάβει από νωρίς αυτόν τον σχετικισμό γι’ αυτό αφιέρωσε τόσα χρόνια για να μπορέσει να μιλήσει στη γλώσσα των ονείρων∙ κάτι που οι τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις επιβεβαιώνουν. «Η πιο έντονη περίοδος της ζωής μας αρχίζει μόλις σβήσουμε το φως και πέσουμε για ύπνο»! Ξυπνάτε, ζώα!

 

Στον «Μυστικό κόσμο του ύπνου» διαβάσαμε για κάποιες ανωμαλίες και παθογένειες που συμβαίνουν κατά την διάρκεια του ύπνου. Really weird stuff. Αν όλα πάνε κατ’ ευχήν όμως, πιθανόν θα κοιμηθείς ήρεμα, αφήνοντας τον εχθρικό κόσμο πολύ μακριά σου – μα τι όνειρα θα ’κανες σ’ έναν κόσμο που δε σε λυπάται; Είμαστε πολύ περισσότερο εξαρτημένοι από τα όνειρα από όσο νομίζουμε, άλλα όχι και καθηλωμένοι, χέσε μας ρε Φρόυντ. «Όποιος ερμηνεύει, απομακρύνεται από το βίωμά του. Ερμηνεία σημαίνει να στριμώξεις τα συναισθήματα και τις εσωτερικές εικόνες στον στενό κορσέ της γλώσσας». Ο Στέφαν Κλάιν μού στερεί ένα έτοιμο λογοπαίγνιο με το επίθετό του, γιατί γαμώτο, το βιβλίο που έγραψε είναι πολύ καλό. Δεν πειράζει, κλάιν – χμμ κάτι βγήκε τελικά! Ενώ ξεκινάει αρκετά χαμηλόφωνα και με υπότιτλο, «ένα ταξίδι στην εσωτερική μας πραγματικότητα», που θα μπορούσε να σε οδηγήσει άθελά σου σε δρόμους αυτοβελτίωσης που ποτέ δεν ονειρεύτηκες, καταλήγει σε μια μυσταγωγική εμπειρία που διακόπτει μόνο το ξυπνητήρι της επόμενης μέρας.

 

[…] «Ο Βρετανός ψυχίατρος Άλσανταιρ Μακντόναλντ (Alasdair MacDonald), ο οποίος μελέτησε διεξοδικά τα όνειρα που εμφανίζονται ύστερα από ατυχήματα, αναφέρει μια εξαιρετική περίπτωση μνημονικής αδράνειας που παρατήρησε στον εαυτό του. Όταν άφησε γενειάδα, πέρασαν 18 μήνες μέχρι να δει τον εαυτό του με γένια και στα όνειρά του!

Στα όνειρα λοιπόν βλέπουμε πόσο αργά μεταβάλλεται η αντίληψή μας για τον εαυτό μας και για τον κόσμο. Η αποκάλυψη αυτή μπορεί να μας τρομάζει, αφού θεωρούμε ότι έχουμε προσωπικότητα δυναμική και ευέλικτη. Σε τελική ανάλυση όμως, σε τούτη ακριβώς την αδράνεια χρωστούμε ότι ο κόσμος δεν μας φαίνεται χαοτικός. Μόνον επειδή μαθαίνουμε αργά μπορούμε να ξεχωρίζουμε τα σημαντικά από τ’ ασήμαντα και δεν χανόμαστε στις αναμνήσεις μας. Ένα κτίριο που μετασκευάζεται πολύ βιαστικά παύει να είναι σταθερό και καταρρέει».  

 

 

Μέσα από την εκπληκτική ιστορία της Έλεν Κέλερ που έχασε την όρασή της όταν ήταν δύο χρονών, και σύμφωνα με τους τότε ειδικούς που ισχυρίζονταν ότι στα όνειρά μας βλέπουμε μόνο τις εικόνες που έχουμε αποθηκεύσει, η Έλεν θα έπρεπε να έβλεπε μόνο μαμ, κακά και νάνι, ενώ εκείνη έβλεπε τρελά πράγματα που μας κληροδότησε μέσα από την αυτοβιογραφία της, γίνεται σαφές ότι οι εσωτερικές μας εικόνες είναι βαθύτερες και πυκνότερες από εκείνες του εξωτερικού μας κόσμου – γλυκάνετε μωρέ λίγο, μην είστε σαν κακό ψόφο να ’χετε – και μπορούν να μας εκπλήξουν και να μας συγκινήσουν όσο τίποτε άλλο. «Τα όνειρα προκύπτουν λοιπόν από συναισθήματα, δίχως διαμεσολάβηση και δίχως κρυπτογράφηση. Η ψυχή έχει ισχυρά υπόγεια ρεύματα που μας διαφεύγουν όταν είμαστε ξύπνιοι επειδή είμαστε υπερβολικά απασχολημένοι με τις εξωτερικές εντυπώσεις. Στο όνειρο, αντίθετα, βιώνουμε ό,τι μας συγκινεί πραγματικά.»  

 

Όταν η μέρα φεύγει, ο Στέφαν Κλάιν έρχεται∙ αξίζει να διαβάσετε τις ωραίες σκέψεις του, ε και αν κοιμηθείτε στην πορεία, δε θα σας πει και κανείς τίποτα! Η μετάφραση είναι του Παναγιώτη Δρεπανιώτη και η έκδοση από την ωραία σειρά Vulgata των «Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης». Φερθείτε ξύπνια!

 

[…] «Στα όνειρά μας, μοιάζουμε με τον Ιανό. Όπως ο θεός των Ρωμαίων με τα δυο πρόσωπα, έτσι και εμείς κοιτάζουμε – ενώ κοιμόμαστε – ταυτόχρονα προς τα μπρος και προς τα πίσω. Στο σκηνικό που αποτελείται από εικόνες του παρελθόντος εκπαιδευόμαστε κατάλληλα ώστε να τα βγάλουμε πέρα με τα προβλήματα του μέλλοντος.»