Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Πετριά


 
 
Η πετριά του Αλεχάντρο Χοντορόφσκι (Γιοντορόφσκι τον θέλει ο μεταφραστής και εφεξής θα κρατήσω αυτή την γραφή) είναι γνωστή σε όσους τον παρακολουθούν. Σπουδαίος σκηνοθέτης, κομίστας, συγγραφέας, είναι μια προσωπικότητα που δύσκολα να μην σας γοητεύσει – ακόμα και αν σας απογοητεύσει αρχικά, να επιμείνετε, είναι μια ψευδαίσθηση. «Ανάμεσα σε τόσες ψευδαισθήσεις ψάχνω την πιο ωραία». Γεμάτος αντιφάσεις, μας λιθοβολεί όχι σαν αναμάρτητος αλλά σαν ο πλέον αμαρτωλός. Στην αρχή νόμιζα ότι πρόκειται για ποίηση και λέω ας είναι, τι να γίνει, όμως εν τέλει αποδείχθηκε κάτι πιο όμορφο∙ κάτι ανάμεσα σε πειραγμένα χαϊκού και αφορισμούς «[…] θέλησα να πάω προς άλλη κατεύθυνση, τολμώ να την ονομάσω μεταφυσική (…) Ξέροντας πως μερικά δηλητηριώδη ερπετά είναι υψηλής ομορφιάς, δεν αρκέστηκα με μια έκφραση μονάχα αισθητική: βήμα βήμα, μετέτρεψα τους μικρούς στίχους σε ηθικές προτάσεις, θεραπευτικές, και, όσο ήταν δυνατόν, μυητικές». Πετραδάκι πετραδάκι το έγραψε αυτό το βιβλίο!

«Η γνώση μου

πυγολαμπίδα

στην άπειρη σκοτεινιά»



«Σκάβει κανείς το ίδιο

για να φυτέψει ένα δέντρο

ή για να θάψει ένα γιο»



«Σαν ένας γάτος

που έχασε τα νύχια

πάω να κυνηγήσω την αλήθεια μου»



«Βυθίζω το πρόσωπο στον κόσμο

σαν να ήταν η μάσκα μου»



«Όταν η πηγή θα έχει στερέψει

θα χτίσεις παλάτια με τη δίψα»



«Οι χτύποι 
 
γεννιούνται

πριν την καρδιά»



«Καινούριος χρόνος

Όλο μου το παρελθόν

αθροίζεται σε μια κραυγή»



«Ακόμα και αν δε θα ζεις πια

θα γυρίσω

σε αναζήτηση της απουσίας σου»



«Σαν γατιά

χαϊδεύω τρυφερά

τα αρνητικά μου συναισθήματα»



«Το νόημα της ζωής;

Τίποτα πιο ζωντανό

από ένα φίδι

που ποτέ δεν σταματά

να αλλάζει δέρμα»



«Προσοχή όλα τα παιχνίδια

έχουν μια σταγόνα δηλητήριο»



«Αν μου κάνεις ερωτήσεις

μόνο απαντήσεις θα αποκτήσεις»



«Χωρίς όνομα και ηλικία

να εξαφανιστείς

στο αδιανόητο»



«Ελεύθερος από όλα

ακόμα κι από μένα τον ίδιο»



«Πώς θα μπορούσες

να θυμάσαι τα χάδια μου

αν κάθε νύχτα

άλλαζες δέρμα;»



«Όταν καταφέρεις

την εσωτερική σιωπή

θα ακούσεις

τον θρήνο του κόσμου»



«Μόνο τώρα

που πεθαίνει η μνήμη μου

αρχίζω να ζω»



«Μονάχα με νιώθω

να είμαι εγώ ο ίδιος

όταν αποπατώ»



«Κρύβω το Εγώ μου

για να έχω τη χαρά

να με ξανασυναντήσω»



«Ας εκμεταλλευτούν το έργο μου!

Μετά εγώ θα εκμεταλλευτώ

το έργο των εκμεταλλευτών μου»



 
Συνολικά 500 ανάλογοι αφορισμοί – ενίοτε και πιο ακατανόητοι καθότι όπως λέει και ο ίδιος ο Γιοντορόφσκι «Δεν κατανοώ το κατανοητό» – περιέχονται σε αυτό το βιβλιαράκι που φέρνει στο μυαλό και τις αξέχαστες «Φωνές» του Πόρτσια∙ και όχι μόνο επειδή τυγχάνει να είναι ίδιος ο μεταφραστής. Μέσα εδώ θα βρείτε συμπυκνωμένες διάφορες θεματικές του κινηματογραφικού έργου του και άλλες μεταμορφώσεις που τον παιδεύουν τόσα χρόνια∙ ναι, ακόμα και αν αυτοαποκαλείται «ερμηνευτής του Ταρώ» θα βρείτε και κάποιο τέτοιο κομμάτι του εδώ, τι θέλετε τώρα; Τους αφορισμούς, ειδικά τους τόσο συμπυκνωμένους, νομίζεις ότι τους διαβάζεις εσύ ενώ η αλήθεια είναι ότι θα σε διαβάσουν εκείνοι, σε κάποια μελλοντική ανυποψίαστη στιγμή. Γι’ αυτό αξίζει να τους έχεις κοντά σου. Η μετάφραση φαίνεται να λειτουργεί στους περισσότερους από αυτούς. Ωστόσο, κάποιοι είναι αρκετά κρυπτικοί που ίσως να μην λειτουργούσαν καν όπως θα περίμενε ένας ανύποπτος αναγνώστης, ούτε στην πρωτότυπη γλώσσα τους. Όλοι όμως έχουν μια γοητεία και περιμένουν μια ερμηνεία. Αν δεν έχετε πειστεί να το αγοράσετε, μην πείτε ένα ξερό Όχι, πείτε ένα Όχι ευχαριστώ, έχει διαφορά! Η έκδοση της «Bibliotheque» είναι αρκετά όμορφη και ποιοτική. Ήθελε όμως μια προσεκτικότερη επιμέλεια – σε τουλάχιστον 4 περιπτώσεις γράφει «πάω» αντί για «πάνω» και «με» αντί για «μα». Το νόημα ευτυχώς δεν χάνεται σε αυτές τις περιπτώσεις, αλλά όταν ο συγγραφέας παίζει τόσο πολύ με τις λέξεις δεν χρειάζεται να παίζουν και υπόλοιποι! Στο αυτί του βιβλίου αναφέρονται 8 βιβλία του Γιοντορόφσκι αλλά κανένα μεταφρασμένο στα ελληνικά. Τι κάνετε μωρέ; Τον παίζετε;



«Ανάμεσα σε ένα «Όχι»

και ένα «Όχι ευχαριστώ»

η άρνηση

δεν είναι η ίδια»



«Ένα μόνο φωτεινό παράθυρο

τρώει όλη τη νύχτα»



«Μετά από τόσα

και τόσα χρόνια να στοχάζομαι

ακόμη συνεχίζω να σκοτώνω μύγες»



«Σαν ένα σύννεφο

πεσμένο από τον ουρανό

το πτώμα ενός λευκού γάτου

δίπλα στο δρόμο»



«Στη σκοτεινά της σάρκας μου

χορεύει ένας σκελετός από φως»



«Θλιμμένες πόλεις

ενήλικοι ντυμένοι παιδιά

παιδιά ντυμένα ενήλικοι»



«Μόνο στο αβέβαιο

νιώθω σίγουρος»



«Δεν μετράω τον χρόνο

αλλά τις μεταμορφώσεις μου»



«Έφτασε η ώρα να παλέψεις

για να γίνεις ξεχασμένος»



«Ψάρι του βάθους

δεν γνωρίζεις την έκσταση

της επιφάνειας»



«Πούλησα τον διάβολό μου

στη ψυχή μου»



«Χαϊδεύοντας τον γάτο μου

προς τα πίσω

μαθαίνω να σκέφτομαι»



«Ανάμεσα στο χτες και το αύριο

τρέφομαι με δευτερόλεπτα»



«Στον εφευρεμένο κόσμο σου

είσαι μια εφεύρεση»



«Καταφεύγει

στο μικρό

το θεϊκό μεγαλείο»



«Τις διαταγές

και απαγορεύσεις τους

ονομάζουν αγάπη»



«Ο έρωτας και ο τρόμος

συγχέονται»



«Η γνώση

ζει έκπληκτη»



«Όπου εγώ τελειώνω

αρχίζει η πραγματικότητα»



«Πεθαίνω

χωρίς να πεθάνω μέσα μου»



«Πίσω μου υπάρχει μια τελεία

μπροστά μου ένα κόμμα»



«Το κορμί μου

καταστρέφεται

Όμως

γράφω ευτυχισμένος» 
 
 
Υ.Γ. 2666  Πηγές φωτογραφιών:
 
 

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Does nobody understand?

  Αυτές, λέγεται ότι, ήταν οι τελευταίες λέξεις του Τζέημς Τζόυς και αφορούσαν το τελευταίο του λογοτεχνικό βιβλίο, η Αγρύπνια των Φίννεγκαν. Πολλοί κακεντρεχείς πιστεύουν ακόμα ότι είχαν ως μοναδικό αποδέκτη τον ίδιο του τον εαυτό! Καταλάβαινε ο Τζόυς τι έγραφε; Προς απογοήτευση εκατομμυρίων αναγνωστών, πιστεύω ότι καταλάβαινε μια χαρά τι έγραφε, και προς αγαλλίαση άλλων τόσων, υπήρξαν οι μεταφραστές και οι μελετητές εκείνοι, που κατάφεραν να ρίξουν λίγο φως σε αυτό το ονειρικό έρεβος.

Rising star

Θα καταφέρει η συγγραφέας να ανεβάσει τον τοίχο της γραφής ή θα πέσει και θα την πλακώσει; Χάρη στις ψήφους των περισσοτερών βιβλιοφιλικών μπλογκς αλλά και στην συντονισμένη προσπάθεια της επίσημης κριτικής επιτροπής, όλα δείχνουν  πως θα καταφέρει να περάσει στην επόμενη φάση. Όλα αυτά όμως θα τα δούμε αμέσως μετά τις διαφημίσεις. Μείνετε συντονισμένοι και κατεβάστε και το ανάλογο app για να ψηφίσετε. Οι πραγματικοί κριτές είστε εσείς!

Τ' αγάλματα είναι στο μουσείο

Βράδυ Παρασκεύης, παρουσίαση βιβλίου στη μικρή μας πόλη. Την ίδια ώρα παίζει η Πανάθα στην Ευρωλίγκα. Τι δίλημμα! Ταυτόχρονα να καίγομαι γιατί έχω ποντάρει και τρία ευρώ στην υπουργοποίηση της Λυδίας Κονιόρδου στο Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Πολιτισμός ή αθλητισμός; Δεν ήξερα σε ποιο γήπεδο να παίξω μπάλα. Τελικά επέλεξα την παρουσίαση – αν ήταν τόσο βαρετή όσο οφείλουν να είναι όλες οι παρουσιάσεις βιβλίου, σκέφτηκα, θα προλάβω το ημίχρονο του Πανάθα. Για στάσου, τι βιβλίο παρουσιάζεται; Νεανική λογοτεχνία; Καλά, παίζει να προλάβω και το δεύτερο δεκάλεπτο! Δυο παρατάσεις αργότερα δεν σκεφτόμουν καθόλου τον Πανάθα (που έχασε γαμώ την τρέλα μου, τώρα το συνειδητοποιώ!) και είχα κολλήσει σε όσα θαυμαστά άκουσα στην πιο ενδιαφέρουσα παρουσίαση βιβλίου που έγινε ποτέ.

Εσύ αποφασίζεις

  Ρε φίλε, όχι πες και συ γιατί θα τρελαθώ. Έχεις δει καλύτερη εφαρμογή της φράσης «Η ζωή μιμείται την τέχνη» ; Με το χέρι στην (ματωμένη σου) καρδιά, πες. Έλληνας είσαι, με πρωθυπουργό τον Αλέξη ζεις, κάτι θα έχεις καταλάβει. Παραβαίνει τον χρυσό κανόνα της επιμέλειας όταν αλλάζει ένα «ναι» με ένα «όχι» σε μια Ιστορία της Πολιορκίας της Λισαβόνας. Απλώς ο Αλέξης το έκανε ανάποδα – γι' αυτό και οι πολιτικές δηλώσεις ότι «Εμείς δεν είμαστε Πορτογαλία» και τέτοια. Ο Ζοζέ πήρε το Νόμπελ, ο Αλέξης παράταση και μεις μια τόνωση αυτοπεποίθησης πριν από την επικείμενη αυτοκτονία. Λογοτεχνία μέχρι να σβήσει ο ήλιος!

Άτιμη κοινωνία! Άλλους τους κατεβάζεις και άλλους τους ανεβάζεις στα τάρταρα!

Πριν δέκα μέρες μπήκε ο νέος χρόνος και όσοι δεν έχετε διαβάσει ποτέ σας Μέλβιλ, νομίζω ότι ήρθε ο καιρός να τον βάλετε στο πρόγραμμα. Πώς θα σας φαινόταν όμως αν υπήρχε ένα Ημερολόγιο Μέλβιλ όπου θα μπορούσατε να σημειώνετε στην κάθε ξεχωριστή μέρα, την υπενθύμιση «Να διαβάσω Μέλβιλ!», σαν ενοχλητική επίπληξη στον τεμπέλη εαυτό σας; Εγώ, προσωπικά, το βρίσκω τέλειο! Την ιδέα για την υλοποίηση αυτού του ημερολογίου έκανε πράξη ο Σ.Μ.Ε.Δ. (Σύλλογος Μεταφραστών-Επιμελητών-Διορθωτών) και εντελώς αναπάντεχα έκανε και ποδαρικό στην νέα αναγνωστική μου χρονιά. Ημερολόγιο Μέλβιλ όμως χωρίς λογοτεχνία δεν παίζει, κι έτσι, μέρος αυτής της έκδοσης είναι και ένα υπέροχο διήγημα που πρωτοδημοσιεύτηκε στο Harper’s Magazine τον Απρίλιο του 1855 και μεταφράζεται (νομίζω) πρώτη φορά στα ελληνικά. Γι’ αυτό σας λέω, αν καταφέρετε να βρείτε το ημερολόγιο, αναγκαστικά θα διαβάσετε Μέλβιλ και θα σας μείνει και το ημερολόγιο άθικτο αφού δεν θα χρειαστεί να επιπλήττετε εκεί μέσα τους εαυτούς σας!

Son of a Beach

Δεν είναι βρισιά, είναι καταξίωση. Το πιο άξιο μέλος (και ο πιο κάφρος) υπήρξε σίγουρα ο Τζέημς Τζόυς. «Τότε η Σίλβια κάνει την εξής πρόταση: να εκδώσει αυτή το βιβλίο, στα αγγλικά βέβαια, αλλά στη Γαλλία! Μα φυσικά, ποια θα μπορούσε να είναι πιο λογική πρόταση; Μια επιεικώς άσχετη βιβλιοπώλισσα, που δεν ξέρει καλά καλά να κρατάει ούτε τα κατάστιχα της δανειστικής βιβλιοθήκης του μαγαζιού της, που δεν έχει τις παραμικρές γνώσεις από εκδόσεις, αποφασίζει να εκδώσει ένα βιβλίο τερατώδες σε όλα τα επίπεδα. Αλήθεια, τι θα μπορούσε να πάει στραβά;» Αλλά και ο Χεμινγούει∙ και διάφοροι πολλοί άλλοι επωφελήθηκαν από την αγάπη της∙ ήταν όλοι τους παιδιά της.  

Lord of the Rings

Με την τιμή στο ασήμι να έχει εκτοξευθεί αυτή την περίοδο, τα μόνα rings που μπορεί να αντέξει το πορτοφόλι κάποιου – αλλά δεν ξέρω αν θα αντέξει και το στομάχι του – είναι από τηγανισμένο κρεμμύδι. Αν πάλι αναζητάτε κάτι πιο εκλεπτυσμένο τότε, αν και εφόσον είστε διατεθειμένοι να υποβάλετε τον εαυτό σας σε μια ομηρικών παρεκβάσεων αναγνωστική περιπέτεια, ίσως συναντήσετε την κυκλική σύνθεση που δεν ξέρατε ότι θα μπορούσε να σας ολοκληρώσει. «Γι’ αυτό και η παρέκβαση δεν είναι ποτέ περισπασμός. Οι στροφές και οι περιπλοκές της παρέκβασης έχουν έναν ενιαίο σκοπό, ο οποίος είναι να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τη μία πλήρη πράξη που αποτελεί το θέμα του έργου στο οποίο εντάσσονται» . Πώς γυρνάνε οι κύκλοι; Να, έτσι!    

Marabout Hero

Μετά το βαθυστόχαστο άρθρο της Κατερίνας Μαλακατέ , γεννήθηκαν στο μυαλό μου πολλά ερωτήματα. Γιατί έφτιαξα ετούτο το μπλογκ; Σίγουρα ήταν μια παρορμητική σκέψη που συνέπεσε χρονικά με την επέτειο θανάτου του Νίκου Καββαδία. Αν ο Καββαδίας είχε πεθάνει τρεις μήνες αργότερα, μάλλον δεν θα είχα το φτιάξει!

0 + ∞

Μαθηματικά σύμβολα ενός προβλήματος που ψάχνει τις πιθανές του λύσεις. Κάποτε οραματίστηκαν την μία και μοναδική του λύση, τώρα εξετάζουν και το ενδεχόμενο να είναι άλυτο. Από τον άκρατο καπιταλισμό της προηγούμενης ανάρτησης ας περάσουμε σε κάτι πιο “ανθρώπινο”. Όσο διάβαζα το βιβλίο του Άρθουρ Καίσλερ (Καίστλερ, στην έκδοση που έχω, προτίμησα όμως το πιο διαδεδομένο) δύο βιβλία τριγύριζαν συνεχώς στο μυαλό μου – “Το βιβλίο της Εξουσίας” του Κάφκα (εκείνο το θεσπέσιο πολύτομο έργο που περιλαμβάνει όλες τις εκφάνσεις και διακυμάνσεις της εξουσίας σε κεφάλαια με τίτλους όπως “Δίκη”, “Ο Πύργος”, “Μεταμόρφωση”, “Αμερική” κ.α. !!) και το “Κιβώτιο” του Άρη Αλεξάνδρου, την βαθιά πολιτική αλληγορία που καταδεικνύει πως κάποιος είναι ικανός να θυσιάσει την ζωή του για μια κούφια ιδεολογία.

Σαν ναυαγοί, σαν ροβινσώνες

Ο βιασμός ενός βιβλίου και ενός συγγραφέα γίνεται με τις διασκευές . Συγγραφείς μεγάλου βεληνεκούς και εξαιρετικού κύρους όπως ο Ντάνιελ Ντιφόου, ο Ρόμπερτ Στήβενσον, ο Ιούλιος Βερν και ο Τζόναθαν Σουίφτ (με την ευκαιρία, να ξαναπώ ότι «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ» είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία. Δεν είναι απλώς ένα από τα καλύτερα βιβλία του είδους· ή του 18ου αιώνα· ή της αγγλοσαξονικής λογοτεχνίας. Πέρα από κάθε είδους περιορισμό, τροπικό, χρονικό ή χωρικό, το βιβλίο του Σουίφτ είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχουν γραφτεί επί γης) αντιμετωπίζονται από το αναγνωστικό συγγραφικό φαντασιακό σαν μικρομέγαλοι συγγγραφίσκοι που είχαν κόλλημα με την παιδική ηλικία και ανακλύκλωναν απλοϊκές ιστορίες που δεν πρέπει να διαβάζονται μετά τα δώδεκα – λες και το να είσαι παιδί είναι ιδιότητα μόνο ενός παιδιού. Κούνια που σας κούναγε!