Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Confiteor


Καλέ μην τσιμπάτε, clickbait είναι ο τίτλος. Σιγά μην μιλούσα για την υπερεκτιμημένη λογοτεχνική μπούρδα του Καμπρέ που μπορούσε να πάει 500 χρόνια μπρος πίσω μες στην ίδια πρόταση – και μεις πήγαμε 500 χρόνια πίσω με την πανδημία αλλά δεν το κάνουμε και θέμα! Στον αντίποδα, ευτυχώς να λέμε που έχουμε συγγραφείς όπως ο Τζόυς και μπορούμε να κοιτάμε λογοτεχνικά μπροστά για καμιά 200αριά χρόνια ακόμα. Εκατό και βάλε χρόνια έχουν περάσει και ακόμα προσπαθούμε να ξεφύγουμε από τα ίδια δίχτυα που πάλευε και ο Τζόυς: την πατρίδα, την θρησκεία και την οικογένεια συν την πανδημία! Τι θα γίνει με μας, δεν ξέρω. «– Έννοια σας και θα τα θυμάται όλα αυτά όταν θα μεγαλώσει! είπε η Ντάντη με έξαψη. Τα λόγια που άκουσε κατά του Θεού και της θρησκείας και των ιερέων, μες στο ίδιο του το σπίτι! – Ας θυμάται επίσης, της φώναξε ο κύριος Κέισυ από την άλλη άκρη του τραπεζιού, τα λόγια που είπανε για τον Παρνέλ οι παπάδες και τα τσιράκια τους, τα λόγια που του ράγισαν την καρδιά και τον έστειλαν τελικά στον τάφο! Ας τα θυμάται κι αυτά όταν μεγαλώσει!» Μνημονικό που είχε ο πούστης, τίποτα δεν ξέχασε!
 
Αυτά διαμείφθηκαν στο εναρκτήριο κεφάλαιο του «Πορτραίτου του καλλιτέχνη σε νεαρά ηλικία», όταν ο Στήβεν ήταν πολύ μικρός για να συμμετέχει αλλά αρκετά μεγάλος για να καταλαβαίνει, γύρω από ένα τυπικό ιρλανδέζικο χριστουγεννιάτικο τραπέζι, που σε τίποτα δεν διαφέρει, πιστέψτε με, από ένα τυπικό ελληνικό πασχαλιάτικο τραπέζι – γι’ αυτό μην κλαίγεστε, μεγάλη κωλοφαρδία το φετινό Πάσχα! Πρώτα απ’ όλα θέλω να κάνω την δική μου εξομολόγηση, μέρες άγιες που είναι: κάθε φορά που διαβάζω Τζόυς, δεν μπορώ να καταλάβω γιατί από την πλειονότητα των αναγνωστών θεωρείται δύσκολος συγγραφέας. Κατανοώ, φυσικά, κάποιες καινοτόμες αφηγηματικές τεχνικές που χρησιμοποιεί (έχουμε δει πάμπολλες από πάμπολλους) αλλά είναι ένας συγγραφέας τόσο σαρωτικός, με τέτοια δυναμική και απόλυτη αίσθηση για το πώς πρέπει να τοποθετηθούν οι λέξεις για να δώσουν το μέγιστο αισθητικό αποτέλεσμα, που σε παρασέρνει εντελώς χωρίς να σου αφήνει το περιθώριο να αμφιβάλεις. «Ήταν η ισορροπία και το ζύγιασμα της ίδιας της φράσης»
 
Πάντοτε πίστευα ότι το «Πορτραίτο του καλλιτέχνη σε νεαρά ηλικία» είναι, κατά έναν μυστήριο τρόπο, πιο δύσκολο κείμενο από τον «Οδυσσέα» – και μετά την δεύτερη ανάγνωση εξακολουθώ να το πιστεύω. Ο «Οδυσσέας» αν εξαιρέσεις κάποιες τεχνικές καινοτομίες που πλέον ένας επαρκής αναγνώστης έχει διαβάσει αρκετά βιβλία ώστε να τις προσπελάσει με σχετική ευκολία, είναι ένα κατεξοχήν αστείο βιβλίο, κατά δήλωση και του συγγραφέα του. Στον αντίποδα, το «Πορτραίτο…» είναι ένα κρυπτικό κείμενο, θλιμμένο, εσωτερικευμένο, αμφίθυμο. Αυτό μπορείτε να το αντιληφθείτε εύκολα αν συγκρίνετε τα 3 πρώτα κεφάλαια του «Οδυσσέα» – που αποτελούν, ας πούμε, συνέχεια του «Πορτραίτου…» – καθώς και κάποιες ακόμα σποραδικές εμφανίσεις του Στήβεν, με τον ευφρόσυνο χαρακτήρα του Λεοπόλδου Μπλουμ που καταλαμβάνει το υπόλοιπο βιβλίο, παρά τις κακουχίες που περνάει και αυτός. Προσωπικά, αγαπώ πολύ και την πιο χαρούμενη εκδοχή του «Πορταίτου…», το προσχέδιό του, όπως αποτυπώθηκε στο βιβλίο «Στήβεν ο ήρωας». Αν και το προσχέδιο υπολείπεται καλλιτεχνικά έναντι του μεταγενέστερου κειμένου, θα άξιζε κάποιος αναγνώστης να τα διαβάσει και τα δύο. Πολλά ζητάω, θα μου πείτε!
 
Στο ψητό λοιπόν (όχι το αρνί, ρε!), πρόκειται για ένα καλλιτέχνη σε σύγχυση – προσοχή, όχι συγγραφέα σε σύγχυση, από δαύτους έχουμε πολλούς δεν θέλουμε άλλους! Είναι ένας ήρωας προς την μετάβαση στην ωριμότητα και στην καλλιτεχνική (πνευματική) πλήρωση – αυτό που με λογοτεχνικούς όρους, ονομάζουμε Bildungsroman και Kunstlerroman αντίστοιχα, όπως σημειώνει ο μεταφραστής Άρης Μπερλής στην εισαγωγή του. Αυτή η μετάβαση μεταφράζεται με όρους τοκετού και απίστευτες ωδίνες ή για να το δώσω με πιο επίκαιρο παράδειγμα – έχοντας διαβάσει το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου ανήμερα Μεγάλη Παρασκευή – φτάνει σε μας μέσω του ρητορικού σχήματος των Μεγάλων Παθών: προδοσία, Γολγοθάς, σταύρωση, ανάσταση, ανάληψη στους ουρανούς. «Τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος αν κερδίσει όλο τον κόσμο και χάσει την ψυχή του;» Αλλά ποια ακριβώς ψυχή; Σε πόσα κουκούλια ψυχών κρύβεται η πραγματική του ψυχή και πώς θα καταλάβει ο κάτοχός της πότε έφτασε η ώρα να ανοίξει τα φτερά της; Αυτή η συνθήκη είναι συνηθισμένη στη ψυχοσύνθεση των εφήβων γι’ αυτό και σίγουρα θα γοητευτούν από ένα τέτοιο κείμενο. Αλλά ο καθένας μας μπορεί να γοητευτεί, ανά πάσα στιγμή, σε κάθε περίοδο της ζωής, είτε βλέπει ότι οι περιστάσεις μάς αλλάζουν και εμείς αλλάζουμε σε αυτές είτε απλώς ότι οι περιστάσεις αλλάζουν κι εμείς αλλάζουμε μαζί τους. «Ήταν μόνος. Ήταν απαρατήρητος, ευτυχής, κοντά στην άγρια καρδιά της ζωής»καταδικάζουμε την Λισπέκτορ απ’ όπου κι αν προέρχεται!
 
Το βιβλίο του Τζόυς όμως είναι πολύ απαιτητικό, και ας προμοτάρεται, σε κάποιο βαθμό, ως εφηβικό ανάγνωσμα. Δεν είναι σε καμία περίπτωση Σάλιντζερ ή Λουίς Σεπούλβεδα που έγραφε παραμυθάκια για μικρούς και μικρομέγαλους αναγνώστες. Είναι μια μέγγενη θλίψης αγκαλιά με μία μέγγενη υψηλής λογοτεχνίας. Μην σας ξεγελάσει το πρώτο κεφάλαιο που είναι γραμμένο από την οπτική ενός μικρού αγοριού. Η σχέση του ήρωα με τον θεό και την θρησκεία καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του βιβλίου, χαρίζοντάς μας ανεπανάληπτες δραματικές συγκρούσεις, αλλά δεν ξέρω κατά πόσο θα γοήτευε έναν νεαρό άνθρωπο σήμερα, που η δύναμη της θρησκείας γενικότερα έχει φθίσει. Σε παλιότερες εποχές ή αν διαβάσετε το κείμενο με αποστασιοποιημένη ματιά, τα περιγραφόμενα αποτελούν έναν ολοένα και εντεινόμενο εκνευρισμό για τον τρόπο που αλλοιώνει, εκμαυλίζει, μεταμορφώνει, ή γιατί όχι και διαμορφώνει θετικά έναν ανθρώπινο ψυχισμό, η σχέση που αναπτύσσει με το όποιο θρησκευτικό αίσθημα. Εντούτοις, μέσα σε όλα αυτά, θα βρείτε και διασκεδαστικά αποσπάσματα, που θα περίμενες πλέον να μην προκαλούν συγκρούσεις, αλλά άνετα νομίζω, εγείρουν μηνύσεις αν ανέβουν σε δημόσια κοινοποίηση στο facebook. Τι α κανς, α κατς να μαλώς!
 
[…] «Πώς γίνεται και ενώ ο πρώτος μακαρισμός υπόσχεται τη βασιλεία των ουρανών στους πτωχούς τω πνεύματι, ο τρίτος μακαρισμός υπόσχεται στους πραείς ότι θα κληρονομήσουν τη γη; Γιατί το μυστήριο της θείας ευχαριστίας καθιερώθηκε σε δύο τίμια δώρα, στον άρτο και στον οίνο, όταν ο Ιησούς Χριστός είναι παρών σώματι και αίματι, ψυχή τε και θεότητι, τόσο στον άρτο όσο και στον οίνο; Ένα μικροσκοπικό κομμάτι καθαγιασμένου άρτου περιέχει όλο το σώμα και του αίμα του Χριστού ή μέρος μόνο του σώματος και του αίματος; Αν ο ηγιασμένος οίνος γίνει ξίδι και η όστια τρίμματα, ο Χριστός είναι ακόμα παρών σε αυτά τα τίμια δώρα ως Θεός και ως άνθρωπος;» Δύσκολα ερωτήματα αλλά και κάποιες βοηθητικές απαντήσεις, κάμερα σε μένα
 

 
Η εξαιρετική μετάφραση του Άρη Μπερλή τιμάει νομίζω απόλυτα αυτό το εκπληκτικό λογοτεχνικό έργο. Η ωραία εισαγωγή του φέρνει στην επιφάνεια και μία ενδιαφέρουσα αναγνωστική προοπτική. Σαφώς, τα βιβλία του Τζόυς επιδέχονται πολλαπλές αναγνώσεις – αν και εφ’ όσον καταφέρετε την πρώτη! Σε μια τέτοια ενδεχόμενη περίπτωση, ο Μπερλής μάς λέει ότι το βιβλίο του Τζόυς μπορεί να διαβαστεί είτε με την απόλυτη ταύτιση με τον ήρωά του είτε με μια αποστασιοποιημένη ειρωνική ματιά για τις μεγαλόσχημες ονειροφαντασίες του. Εξάλλου, αυτές οι δυο αναγνώσεις συμπλέκονται άλλοτε κερδίζοντας η μία άλλοτε κερδίζοντας η άλλη. «Σε αυτό το αντιφατικό ζεύγμα – «αδιάφορη συμπάθεια» – βρίσκεται το πρόβλημα και η λύση του ή, μάλλον, η υπέρβασή του. Διότι όσο είναι αληθές ότι ο δημιουργός είναι αδιάφορος για τα πάθη των χαρακτήρων του, άλλο τόσο αληθεύει ότι τα κατανοεί με συμπάθεια. Αυτή η αμφιθυμία του συγγραφέα ανταποκρίνεται στην αμφισημία του κειμένου και στη δυνατότητα διπλής ανάγνωσής του. Ο Στήβεν μπορεί να μας μιλά και να αγγίζει την ευαισθησία μας· από την άλλη, μπορούμε να τον ακούμε και να τον παρακολουθούμε με χιούμορ και ειρωνεία, δηλαδή από απόσταση. Μπορούμε να τον πάρουμε στα σοβαρά και να μην τον πάρουμε. Το κείμενο νομιμοποιεί και τις δύο εκδοχές. Είναι δυνατόν να λυθεί ποτέ αυτή η αντίφαση;» Η έκδοση από τον «Πατάκη» είναι κομψότατη, το σχήμα του βιβλίου σού δίνει μια αμυδρή αίσθηση ότι πρόκειται για βιβλίο τσέπης και αυτό θα μπορούσε να υπονοεί ότι είναι ένα εκκλησιαστικό βιβλίο που κουβαλά μαζί του ένας πιστός – πέρα από την πίστη που τρέφουν κάποιοι αναγνώστες στον θεό συγγραφέα, το συγκεκριμένο βιβλίο με τον εξομολογητικό τόνο και την ψυχική παλινδρόμηση μεταξύ παραδείσου και κόλασης, ενισχύει την παραπάνω άποψη. Ξέρετε ότι στην χρήση του πολυτονικού κρατάω γενικά μια αδιάφορη στάση, το βιβλίο να κερδάει και όλα τ’ άλλα δε με νοιάζουν, όμως εδώ, δεν γίνεται να μην αναρωτηθώ, από τη μια πώς ακριβώς η χρήση του πολυτονικού θα φέρει κοντά τους έφηβους αναγνώστες στους οποίους στοχεύει, και από την άλλη γιατί γίνεται τελικά χρήση της από έναν εκδοτικό που την έχει απορρίψει στο συνολικό εκδοτικό του έργο;
 
Το βιβλίο του Τζόυς είναι μια μεγαλειώδης εξομολόγηση! Πάρτε και ένα λιποδιαλυτικό απόσπασμα για την χώνεψη! Καλό Πάσχα σε όλους.
 
[…] «Η ψυχή του είχε παχύνει, είχε πήξει σε μια χοντρή μάζα λίπους που βυθιζόταν όλο και περισσότερο, με βουβό φόβο, σ’ ένα ζοφερό, απειλητικό λυκόφως, ενώ το σώμα του, ατιμασμένο και αδιάφορο, κοίταζε να δει με μάτι θολό, ανήμπορο και ανθρώπινο, έναν χαύνο θεό»
 

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Εγώ σε λέω αγάπη

  Οι πιο συνηθισμένοι απατεώνες στην Ελλάδα συνήθως ενδύονται τους υδραυλικούς που ζητάνε 55 ευρώ για μια τρόμπα στο καζανάκι και δεν μπορείς και να τους πεις «Χέσε με ρε μάστορα» γιατί μετά πώς θα τραβήξεις καζανάκι; Στη λογοτεχνία από την άλλη, το να χαρακτηρίσεις για οποιονδήποτε λόγο τον Χέρμαν Μέλβιλ απάτη , το κάνεις μόνο αν εξυπηρετεί την πλοκή! «Γιατί οι πιο τερατώδεις απ’ όλους τους υποκριτές είναι αυτοί ακριβώς οι κερδοσκόποι: υποκριτές δι’ αντιστροφής της πραγματικότητας· υποκριτές στην παρουσίαση των πραγμάτων ως σκοτεινών αντί φωτεινών· ψυχές που ευημερούν χρησιμοποιώντας όχι τη δυστυχία, αλλά το μύθευμα της δυστυχίας· δάσκαλοι της αισχρής τέχνης τού να κατασκευάζεις δυστυχία· κίβδηλοι Ιερεμίες· νόθοι Ηράκλειτοι που, μόλις η πένθιμη μέρα περάσει, επιστρέφουν, σαν απατηλοί Λάζαροι ανάμεσα στους επαίτες, για να ευφρανθούν με τα κέρδη που απέκτησαν από τα προσποιητά έλκη της κεφαλής τους – φαύλοι κερδοσκόποι!» . Θα με αναγκάσετε να κατέβω πορεία στον Λευκό Πύργο όλοι εσείς πο

Γάτα είσαι

  Οι γάτες είναι υπέροχα πλάσματα και αν δεν είσαι επηρεασμένος από τον «Κυνόδοντα» του Λάνθιμου δύσκολα να μην σε γοητεύουν ή έστω να μην τραβούν την προσοχή σου. Μία από τις αγαπημένες μου συνήθειες είναι να παρατηρώ πώς συμπεριφέρονται οι γάτες. Τι γίνεται όμως αν και εκείνες παρακολουθούν με το ίδιο ενδιαφέρον την ανθρώπινη συμπεριφορά; Κάπως έτσι θα σκέφτηκε και ο Ιάπωνας Σόσεκι Νατσούμε και έγραψε ένα αξιαγάπητο βιβλίο· επιπροσθέτως έγραψε ένα από τα λίγα βιβλία που θα ήθελα να είχα γράψει εγώ. Χεστήκαμε τι θα ήθελες να γράψεις εσύ ρε Μαραμπού, και δίκιο έχετε, δεν αντιλέγω, απλώς σκέφτηκα να το αφήσω εδώ να υπάρχει. Γιατί πάντοτε με ενθουσίαζαν εκείνα τα λιγοστά βιβλία ανεπιτήδευτης σοφίας και γατίσιας συμπεριφοράς που συμπύκνωναν όλη την φιλοσοφία τους και την συγγραφική τεχνική τους σε φράσεις όπως η ακόλουθη: «Ορισμένες φορές επινοώ κάποιες ανοησίες και οι άνθρωποι τις παίρνουν στα σοβαρά, αυτό προκαλεί έναν αισθητικό ενθουσιασμό ακραίας κωμικότητας την οποία θεωρώ ενδιαφέρ

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Θα φάτε τα μούτρα σας

  Πού βαδίζει η λογοτεχνία; Όπου και όπως βάδιζε πάντα, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, ασυνόδευτη και ασυνόρευτη , πριν έρθει ο (κακός μας) καιρός με την πρόφαση του υποστηρίγματος/«υποστήριξης» κάποιοι να της προσφέρουν τα δεκανίκια της πολιτικής ορθότητας που θα την καθιστούσαν έκτοτε αδιανόητα στάσιμη. «Αυτό που βλέπουμε το σκεφτόμαστε, κι έτσι τελικά δεν το βλέπουμε, λέει ο Όλερ, ενώ άλλοι βλέπουν αυτό που βλέπουν χωρίς πρόβλημα, επειδή δεν το σκέφτονται αυτό που βλέπουν. Αυτό που αποκαλούμε αντίληψη είναι για μας κατά βάση στασιμότητα, ακινησία, τίποτα. Τίποτα. Οτιδήποτε έχει συμβεί το έχουμε σκεφτεί, δεν το έχουμε δει, λέει ο Όλερ» . Είδα και απόειδα λοιπόν με το… φαινόμενο Φερνάντα Μελτσόρ και είπα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει! Βαδίζοντας στην εποχή των τυφώνων.