Kinds of kindness

Τα περισσότερα μαγαζιά έχουν ήδη στολίσει με ελλειμματικό γούστο, οι κουραμπιέδες άρχισαν να ανταγωνίζονται τα μελομακάρονα – και τα δυο μαζί την Dubai chocolate –, η Black Friday με τις ασυναγώνιστες τιμές της θα κοντράρει στα ίσα την αληθινή ύπαρξη του ΑΙ Βασίλη, ο καιρός προσπαθεί να τα βρει με τον απορυθμισμένο θερμοστάτη του και γενικά είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα είμαστε. Και μέσα σε όλα αυτά, οι δημοσιογράφοι, οι αθλητές, η εκκλησία, τα ιδρύματα, οι πολιτικοί (που είναι για τα ιδρύματα) θα δείξουν το καλοσυνάτο πρόσωπό τους στους ταλαίπωρους ετούτου του κόσμου. Και μην ξεχνάμε, ότι κυρίως τα Χριστούγεννα είναι για τα παιδιά – και για όλα εκείνα που γιόρταζε η πρόσφατη «Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κακοποίησης των παιδιών». «Πάντοτε, τα Χριστούγεννα έβγαζαν στους ανθρώπους τον καλύτερο αλλά και τον χειρότερο εαυτό τους».  

 

Επίσης, τα Χριστούγεννα κάνουμε δώρα βιβλία – πώς μου ξέφυγε αυτό το κλισέ! Δεν ξέρω τι πάρε-δώσε θα γίνει με τα δικά σας βιβλία αλλά σε μένα έλαχε το βιβλίο της Κλερ Κίγκαν «Μικρά πράγματα σαν κι αυτά» λόγω και της ομώνυμης ταινίας που βγήκε μόλις στους κινηματογράφους και καθώς το διάβαζα ξαναθυμήθηκα ότι εκείνη η θαυμάσια και πάντα ακριβολόγα ιρλανδική λογοτεχνία υπήρξε θείο δώρο για μένα. Η νουβέλα της Κίγκαν δεν υπολείπεται σε τίποτα από άλλες πλουσιότερες λογοτεχνικές συνθέσεις γιατί με λίγες στοχευμένες λέξεις και σκέψεις βρίσκει πάντα το κέντρο∙ του κόσμου. «Του φαινόταν τόσο λογικό, όσο και βαθιά άδικο ταυτόχρονα, η ζωή, στο μεγαλύτερο μέρος της, να αφήνεται στην τύχη». Ο ήρωας του βιβλίου, Μπιλ Φέρλονγκ είναι προμηθευτής καυσόξυλων που δουλεύει σκληρά όλον τον χρόνο για να ζει αξιοπρεπώς με την γυναίκα του και τις πέντε κόρες του. Ως άνθρωπος του μόχθου την δεκαετία του ’80 στην Ιρλανδία, η κοσμοθεωρία του συνοψιζόταν ακριβώς στην απουσία της: «Πάντα το ίδιο, σκέφτηκε ο Φέρλονγκ∙ πάντα ξεκινούσαν μηχανικά μια δουλειά μέχρι να πιάσουν μια νέα, χωρίς σταματημό. Πώς θα ήταν η ζωή, αναρωτιόταν, αν είχαν τον χρόνο να σκεφτούν και να στοχαστούν; Θα ήταν οι ζωές τους διαφορετικές ή ολόιδιες – ή μήπως θα γίνονταν άλλοι άνθρωποι;» Μπορεί να μην υπήρχε ο χρόνος να σκεφτεί τα προβλήματα του κόσμου αλλά δεν σήμαινε ότι δεν τα συναισθάνονταν βαθιά μέσα του και αν δεν κατάφερνε να γίνει μέρος της λύσης, τουλάχιστον πάσχιζε να μην τα επιδεινώνει. Εξάλλου, τα προβλήματα του κόσμου τα λύνουν οι σοφοί του κόσμου, όπως ας πούμε η Εκκλησία, Θου Κύριε φυλακήν τω στόματί μου. Και δη, η Καθολική Εκκλησία, γιατί τα καθολικά προβλήματα απαιτούν καθολικές λύσεις. Και Ιρλανδία και Καθολική Εκκλησία πάνε μαζί – ευδιάκριτη η ειρωνεία της Κλερ Κίγκαν στην χαρακτηριστική μεταφορά που πλάθει, χρησιμοποιώντας τα (συμπαθέστατα κατ΄ άλλα) κοράκια: «Και τα υπόλοιπα τόσο κομψά, καθώς πηγαινοέρχονταν επιθεωρώντας το έδαφος και τον περίγυρο με τα φτερά τους κολλημένα στον κορμό, θύμιζαν στον Φέρλονγκ τον νεαρό εφημέριο που του άρεσε να περιφέρεται στην πόλη με τα χέρια πίσω απ’ την πλάτη».  

 

 

Όπως έλεγε και ο George Carlin «They will do anything for the unborn. But once you’re born, you’re on your own». Έτσι στο τοπικό μοναστήρι υπάρχει κάτι που βρωμάει και κανέναν δεν συμφέρει να βγουν τα άπλυτα στη φόρα. Πολλά Οικοτροφεία για Μητέρες και Βρέφη στην Ιρλανδία, κακοποιούσαν χιλιάδες παιδιά σε αυτό που έμεινε γνωστό ως πλυσταριό της Μαγδαληνής. Η συγγραφέας ωστόσο, ευφυώς αποφεύγει τους μελοδραματισμούς ή τις λεπτομερείς περιγραφές και έτσι καταφέρνει να αναγάγει αυτό το ειδικό θέμα σε ένα γενικότερο, και τον συγκεκριμένο ήρωα σε έναν οποιονδήποτε. Εξάλλου, αρκεί να θυμάσαι την φράση, «Αν θες να τα βγάλεις πέρα στη ζωή, υπάρχουν πράγματα που πρέπει να αγνοείς, για να μπορείς να συνεχίζεις»∙ αλλά αν μπορείς να τα αγνοείς, δε θα θυμάσαι πλέον και την φράση, ενώ αν θυμάσαι την φράση, τότε μάλλον δε θα καταφέρνεις να τα αγνοείς επιτυχώς∙ catch 22.

 

Σε αυτή την παγίδα πέφτει και ο καλοκάγαθος Μπιλ ο οποίος καθώς πλησιάζει η άδεια των Χριστουγέννων αρχίζει να σκέφτεται περισσότερο είτε το παρελθόν του που ξεκίνησε δυσοίωνα αλλά θα μπορούσε να συνεχίσει ακόμα χειρότερα είτε το παρελθόν των κοριτσιών του που ξεκίνησε όσο καλύτερα μπορούσε αλλά πάντα θα φοβάται για το πώς θα εξελιχθεί στο μέλλον. Και εκεί ακριβώς, εύχεται η ίδια μηχανιστική καθημερινότητα που τον καταδυνάστευε για χρόνια να έρθει τώρα να τον λυτρώσει. Η Κυριακή μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως μεταφορά εδώ, καθότι θεωρείται η μέρα του θεού.

 

 

[…] «Ένα μέρος του εαυτού του ευχόταν να ήταν Δευτέρα πρωί, να μπορούσε να σκύψει το κεφάλι του και να συνεχίσει να οδηγεί στους δρόμους και να τον απορροφήσουν οι μηχανικές διαδικασίες μιας συνηθισμένης εργάσιμης εβδομάδας. Οι Κυριακές του φαίνονταν ξεφτισμένες και βαριές. Γιατί να μην μπορεί να χαλαρώσει και να τις χαρεί όπως άλλοι που έπιναν μια μπίρα ή και δυο μετά τη λειτουργία και αποκοιμιούνταν δίπλα στη φωτιά με την εφημερίδα αγκαλιά, έχοντας φάει ένα πιάτο φαΐ;»  

 

Το βιβλίο κυκλοφορεί από το «Μεταίχμιο» σε ένα όμορφο πράσινο εξώφυλλο και μετάφραση της Μαρτίνας Ασκητοπούλου. Η Κλερ Κίγκαν χρησιμοποιεί για φόντο τα Χριστούγεννα όχι ως μέσο να εκβιάσει το συναίσθημα αλλά κάπως τυχαία, η ιστορία της νομίζω θα λειτουργούσε σε οποιαδήποτε εποχή. Οι αναγνώστες είναι ευεπίφοροι στα συναισθήματα που γεννιούνται κατά την περίοδο των Χριστουγέννων όμως αυτό είναι παράπλευρη απώλεια ή ωφέλεια, αναλόγως. Η συγγραφέας λέει την ιστορία της με τα πιο λιτά μέσα και τα πιο ουσιαστικά. Ακόμα και η γυναικεία της αλληλεγγύη μπορεί να εκφραστεί ολοκληρωμένα με μια υπόκωφη και γεμάτη πικρό χιούμορ φράση. «Πώς να ’ναι άραγε να είσαι άντρας» είπε εκείνη «και να έχεις άδεια». Η μεγάλη λογοτεχνία ενίοτε γράφεται και με μικρά πράγματα σαν κι αυτά.