Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Yoga Master


Ο Άρθουρ Καίσλερ είναι μεγάλος διανοούμενος και μυθιστοριογράφος – με μοιρασμένες ισομερώς αυτές τις ιδιότητες. Ωστόσο, αναπόφευκτα, αναδύονται και οι αναγνωστικές προτιμήσεις. Ψιλοβαριέμαι «Το Μηδέν και το Άπειρο» αλλά λατρεύω «Κολ-γκερλς» (oops, awkward!). Αυτό που μου την δίνει πιο πολύ είναι ότι οι περισσότερες εκδόσεις που κυκλοφορούν είναι κάτι άθλιες, σαφρακιασμένες, από την εποχή της Κόκκινης Επανάστασης. Τόσο ζωντανό περιεχόμενο σε τόσο άθλιο περιτύλιγμα – κατά κόρον, σήμερα, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο, δείτε γύρω σας τι εκδίδεται! Ίσως κάποια από τα άρθρα του να είναι ελαφρώς παρωχημένα πλέον, δεν μπορείς όμως να αγνοήσεις την δύναμη του μυαλού, την διαρκή πρόθεση να επεκταθεί, να κατανοήσει χωρίς να δικαιολογήσει, να καγχάσει με τις πλάνες του, όπως το θέτει και ο ίδιος ο Καίσλερ σε μια παρομοίωση για τον άνεμο, «το μόνο που μπορεί να κάνει κανείς είναι να ταξιδεύει ακόμη περισσότερο συνειδητά και ακόμη λιγότερο πρόθυμα». Διαβάστε τον, θα ανοίξει τα τσάκρα σας.
 
Θα ξεκινήσω λίγο ανάποδα ετούτη την ανάρτηση και θα επιμείνω κάπως περισσότερο σ’ αυτό που ανέφερα και στην πρώτη παράγραφο – στην αθλιότητα της έκδοσης. Τα τυπογραφικά στοιχεία είναι κάτι κακόγουστες κουτσουλιές, οκ, το ξεπερνάω αυτό. Είναι σε πολυτονικό, οκ, το ξεπερνάω και αυτό· με κάποιες αισιόδοξες προβλέψεις που κυκλοφορούν, έως το τέλος του 21ου αιώνα θα έχει εξαλειφθεί από την λογοτεχνία που εκδίδεται στη χώρα μας, οι άλλοι θα μασουλάνε ακόμα βελανίδια. Αλλά δεν άντεξα εκείνον τον αλλοτινό τύπο ορθογραφίας και γραμματικής, με τα ρήματα να τελειώνουν σε “-η” και άλλα κουλά (γι’ αυτό και όσα αποσπάσματα αντιγράφω εδώ, τα μετέτρεψα πρώτα σε σύγχρονα ελληνικά· με ευγνωμονείτε αργότερα στα σχόλια). Στραμπούλαγα την γλώσσα μου και το μυαλό μου έκαιγε φλάντζες. Μια στάλα λιγότερο ενδιαφέροντα να ήταν τα δοκίμια του Καίσλερ και θα το είχα παρατήσει ασυζητητί. Η απαίτηση για επανέκδοση όλων των κειμένων του Καίσλερ σε σοβαρές, καλαίσθητες εκδόσεις, με σωστά ελληνικά, και παντού μονοτονικό (κάτω η μονοτονία του πολυτονικού) είναι ένας καλός λόγος για Επανάσταση – σνομπαρίες όλου του κόσμου ενωθείτε! 
 

 
Πίσω από το εκδοτικούν παραπέτασμα όμως, κρύβεται μία σειρά θαυμάσιων στοχασμών που απόλαυσα στο μέγιστο βαθμό. «Ένας μύθος μπορεί να αναπτυχθεί και να μας μιλήσει, μπορεί να μας κάνει να δονούμαστε όπως το διαπασών στους παλμούς της κατάλληλης χορδής – και ωστόσο, μπορεί να μην ξέρουμε το γιατί· μπορεί να νιώθουμε το σύμβολο χωρίς να το έχουμε αποκρυπτογραφήσει. Στο κάτω-κάτω, χρειάστηκαν πάνω από δυο χιλιάδες χρόνια ώσπου να μας εξηγήσει κάποιος γιατί ο μύθος του Οιδίποδα μάς κάνει να κρατάμε την ανάσα μας». Το βιβλίο είναι brain-bending που λεν και στο χωριό μου, όταν θέλουν να χρησιμοποιήσουν μια ψαγμένη φράση για την ποιότητα του χειροποίητου τσίπουρου. Χωρίζεται σε τρία μέρη, «Περιπλανήσεις», «Παραινέσεις» και «Διερευνήσεις». Τα δύο πρώτα μέρη είναι η συγκέντρωση των άρθρων που έγραψε σε διάφορα περιοδικά και εφημερίδες, ενώ το τρίτο μέρος γράφτηκε ειδικά για αυτό το βιβλίο και αφορά την κριτική ματιά στην Επανάσταση και στο σοβιετικό καθεστώς. Μοιάζει να είναι η δοκιμιακή μορφή του «Μηδενός και του απείρου» – προσωπικά, μου άρεσε πολύ περισσότερο ετούτη η δοκιμιακή μορφή, από εκείνη την ατελή «μυθιστορηματική». Είπαμε, γούστα είναι αυτά, δε θα με εξορίσετε και για τις απόψεις μου. 
 
[…] στην περίπτωση του κομμουνιστή πιστού η δραστική φόρμουλά του είναι ότι μια πρόταση μπορεί να είναι «μηχανικά ορθή, αλλά διαλεκτικά εσφαλμένη».
Όσο μεγάλωνε το χάσμα μεταξύ σοβιετικού μύθου και πραγματικότητας, τόσο μεγάλωνε και η διαλεκτική καμπυλότητα στο μυαλό του πιστού· ώσπου το βρήκε τελείως φυσικό να δει τον Ρίμπεντροπ να παρασημοφορείται με το Παράσημο του Λένιν, να ονομάζει προλετάριο έναν εκατομμυριούχο και να λέει τα σύκα σκάφη. Αν φυλλομετρήσει κανείς τα κύρια άρθρα του Daily Worker της τελευταίας δεκαετίας, νιώθει σαν την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων.
 
Υποψιάζομαι ότι αρκετούς αναγνώστες θα τους απωθήσει ο παράξενος και ακατανόητος τίτλος ή το ξεκάθαρα πολιτικό (πλην αυτοϋπονομευόμενο) εξώφυλλο. «Ο Κομισάριος και ο Γιόγκι» είναι το ενακτήριο άρθρο, εξαιρετικό μεν, μη ενδεικτικό της συλλογής δε. Ανάμεσα στα υπόλοιπα της συλλογής θα βρείτε πολλά και διαφορετικά άρθρα, που δεν είναι τόσο εστιασμένα στην πολιτική όπως σας κάνει το γενικότερο ύφος της να υποθέτετε. Η πολιτική, ωστόσο, έχει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, διαρκή παρουσία – η εποχή που γράφονται τα άρθρα είναι ταραγμένη, οι πολιτικές εξελίξεις καταιγιστικές και ο Καίσλερ ένας στοχαστής που ποτέ δεν έδειξε ότι αγνοεί όσα συμβαίνουν γύρω του. Η συγγραφική του δύναμη όμως, μεταπλάθει όσα τον απασχολούν σε μικρά δοκίμια συμπνυκνωμένης χαρμολύπης, που ξεφεύγουν από το χωροχρονικό τους περιβάλλον και ταξιδεύουν σε μυαλά ποικίλων εποχών και αποχρώσεων. «Η συνείδησή μας φαίνεται να υποχωρεί ευθέως ανάλογα προς τη διάδοση και επέκταση των μέσων επικοινωνίας». Η προμετωπίδα του σπουδαίου Μέλβιλ παρμένη από το ακόμα πιο σπουδαίο «Moby Dick», που κοσμεί το συγκεκριμένο βιβλίο, είναι χαρακτηριστική του ύφους και του τόνου που θέλησε να δώσει ο Καίσλερ στα κειμενά του και κατά την γνώμη μου, τα κατάφερε: «Ο Θεός να με φυλάξει μήπως τελειώσω ποτέ μου τίποτα. Όλο αυτό το βιβλίο δεν είναι παρά ένα προσχέδιο – ούτε· είναι το προσχέδιο ενός προσχεδίου. Ω Χρόνε, Δύναμη, Χρήμα και Υπομονή!»
 

 
Η έκδοση του «Κάκτου» πάλι, δεν ήταν καθόλου bending, δεν λύγιζε εύκολα όταν το κρατούσες ανοιχτό με αποτέλεσμα να μοιάζει (από την ανάποδη) με εκείνο το παράξενο όργανο γυμναστικής με τα ελατήρια. Από την άλλη μεριά, φοβόμουν να βάλω περισσότερη δύναμη επειδή ήταν παλιά έκδοση και υπήρχε ο κίνδυνος να τσακιστεί η ράχη και να αρχίσουν να πεταρίζουν τα φύλλα στον αέρα. Τέλος πάντων, έκανα και την γυμναστική μου. Η μετάφραση είναι του Αλέξανδρου Κοτζιά και νοηματικά είναι πολύ καλή (αν και μια μικρή επικαιροποίηση θα την ήθελε). Όμως, πάμπολλες φράσεις του βιβλίου έμειναν αμετάφραστες. Δεν ξέρω γαλλικά· με συγχωρείτε. Δεν ξέρω ούτε γερμανικά· με συγχωρείτε ξανά. Την γλώσσα μου έδωσαν ελληνική. Never mind!
 
Αντί να εκστασιάζεστε κάθε τρεις και λίγο με τα δεκάδες βιβλία που είναι σχετικα με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και βγαίνουν σχεδόν σε ημερησία διάταξη από τους εκδότες της χώρας μας, θα μπορούσατε κάλλιστα να τρυπώσετε πανεύκολα στον κήπο με τα θηρία μέσω των υπέροχων κειμένων του Άρθουρ Καίσλερ. Αναλογιστείτε για μια φευγαλέα στιγμή, πόσοι από σας θα πιάνατε πρόθυμα να διαβάσετε ένα βιβλίο του; Και η απάντηση, (το διακρίνω καθαρά), σας έχει ήδη προβληματίσει. Εκτός των άλλων είναι και ένα βιβλίο που περιέχει φράσεις απίστευτης ομορφιάς, ίσως όχι ικανής να σώσει τον κόσμο, άλλα που ίσως καταφέρει να σώσει εσάς από την ανία, την πνευματική αλλοτρίωση ή το φάντασμα του Κομμουνισμού!
 
[…] Η κοινωνική συμπεριφορά είναι πολύ περισσότερο αδρανής από την σκέψη. Υπάρχει πάντα μια τεράστια αντίθεση ανάμεσα στον συλλογικό τρόπο ζωής μας και στα συνολικά δεδομένα της επιστήμης, της τέχνης, της τεχνικής. Κηρύσσουμε πολέμους, πηγαίνουμε στην εκκλησία, προσκυνάμε βασιλιάδες, τρώμε δολοφονικές τροφές, συμμορφωνόμαστε με τα σεξουαλικά ταμπού, κάνουμε νευρωτικά τα παιδιά μας, δυστυχισμένους τους γάμους μας, καταπιέζουμε και καταπιεζόμαστε ενώ στα βιβλία μας και στις πινακοθήκες μας είναι ενσωματωμένη η αντικειμενική γνώση ενός τρόπου ζωής που μόνο ύστερα από δεκαετίες ή αιώνες θα τον βάλουμε σε εφαρμογή. Στην καθημερινή ζωή όλοι φερόμαστε ως πλάσματα έργου εποχής, σαν αναχρονιστικές καρικατούρες του εαυτού μας. Η απόσταση μεταξύ βιβλιοθήκης και κρεβατοκάμαρας είναι αστρονομική.
 

 
Υ.Γ. 2666 Η εικόνα εξωφύλλου όπως και οι υπόλοιπες που διακοσμούν την ανάρτηση είναι του Matt Mahurin· τον οποίο η έκδοση του «Κάκτου» γράφει Matt Manunin, από κει να καταλάβετε πόσο χάλια είναι το υπόλοιπο! Αν κάνω λάθος, διορθώστε με. Και για το όνομα του καλλιτέχνη και για την γενικότερη ποιότητα της έκδοσης.

Σχόλια

  1. δε θα σε εξορίσουμε, γιατί εξόριστοι είμαστε και μεις. επί του Καίσλερ βέβαια, ακολουθούμε την κυρίαρχη γραμμή, το «Darkness at noon» είναι το καλύτερό του. επική η ελληνική μετάφραση του τίτλου. στη συνέχεια θα έβαζα το παρόν και μετά όλα τα άλλα (Ισπανική διαθήκη, Σταυροφορία χωρίς σταυρό και Σπάρτακος). τα Κορίτσια τα έψαξα, από προηγούμενη αναφορά σου, στη δανειστική μας˙ ανεπιτυχώς.

    πρόκειται για σπάνια περίπτωση δρώντα διανοούμενου, κορυφαίου συγγραφέα.

    το διάβασα σε άλλη έκδοση, ως άσπρη γενικά τη θυμάμαι, δεν είμαι όμως ιδιαίτερα κριτικός σε θέματα εκδόσεων (αν και τώρα που το λες, όταν δεν ξέρω τι να πάρω, χτυπάω έναν Καστανιώτη, ως εγγύηση ελάχιστου επιπέδου). ο Κομισάριος και ο Γιόγκι είναι τα δύο άκρα της βιοθεωρίας και πολιτικής στάσης. ο Επαναστάτης, που δρα, πολλές φορές αδιαφορώντας για την τρέχουσα αποδεκτή ηθική, για να φτάσει στον απώτατο, καθολικό στόχο (π.χ. σοσιαλιστική κοινωνία) και ο «Γκάντι» (θα λέγαμε σήμερα), που προχωρά αντιτάσσοντας στην επίθεση τη φαινομενική απάθεια, το δίκαιο των θέσεων και τη δύναμη της θέλησής του, κατά το «στην αρχή αδιαφορούν, μετά μας χλευάζουν, μετά μας πολεμούν, στο τέλος νικάμε».

    μου άρεσε το κομμάτι, προς το τέλος του βιβλίου νομίζω, των σκέψεων για την μεταπολεμική πορεία του Κόσμου. Ο Καίσλερ διαβλέπει τη νίκη (επί των Ναζί), αλλά θέτει το ερώτημα «και μετά τι?». θεωρεί σημαντική ανακούφιση την αναχαίτιση της φρίκης, αλλά προφητεύει σημαντικά άλυτα ζητήματα στη διάρθρωση των δυο μεταπολεμικών τύπων κοινωνιών, του δυτικού-καπιταλιστικού και του ανατολικού-σοσιαλιστικού (wannabe), καταλήγοντας, μάλλον απαισιόδοξα, σε μια μελαγχολική κριτική του αποτελέσματος του Αγώνα και της κατεύθυνσης του Κινήματος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλημέρα Νίκο και ευχαριστώ για το σχόλιο.

      Όταν έβαλα τα λινκ για τις προηγούμενες αναγνώσεις δεν έκατσα να διαβάσω τι έγραφα τότε (αργότερα το βράδυ το έκανα). Τώρα που πέρασε πολύς καιρός από την ανάγνωση του «Μηδενός και του απείρου» επιμένω να συμφωνώ με όσα έγραφα. Συγκλονιστικό βιβλίο αλλά μου άφησε μια αισθητική απογοήτευση, χωρίς να μπορώ να το εξηγήσω ξεκάθαρα. Οι χαρακτήρες του βιβλίου θυσιάστηκαν κάπως μπροστά στην ένταση των στοχασμών. Αντιθέτως, στον «Κομισάριο και τον Γιόγκι», στο τρίτο μέρος για την ανάλυση του Σοβιετικού Μύθου, παρότι ήταν δοκίμιο με συνεχή στοιχεία και αποδείξεις, κατά διαστήματα ένιωσα να συμπάσχω με τους χαρακτήρες (έστω και αφανείς και απρόσωπους). Η σκέψη ότι υπήρχαν πάμπολλοι άνθρωποι που βίωναν αυτόν τον παραλογισμό στην ζωή τους, μού έσφιγγε το στομάχι. Στο «Μηδέν και το άπειρο» δεν ένιωσα έτσι -- τουλάχιστον όσο θα περίμενα.

      Το «Κολ-γκερλς» είναι άλλη φάση αλλά εξίσου δυνατό και σημαντικό. Ελπίζω να το εντοπίσεις. Φοβερός διανοούμενος. Εκπληκτική διαύγεια και ακόμα πιο εκπληκτικές μεταφορές του λόγου, γοητευτική μίξη. Θα αναζητήσω και άλλα δικά του, σαφέστατα. Καλά το θυμάσαι το τελευταίο μέρος, έτσι ακριβώς τα έγραφε. Στο μέλλον, σίγουρα θα ξαναδιαβάσω αυτό το τρίτο μέρος, τις «Διερευνήσεις».

      Ο Καστανιώτης εγγύηση και ελάχιστου και μέγιστου επιπέδου, κατά την γνώμη μου. Παραλογισμός, θα πεις, αλλά σε μένα ισχύει. Απολαμβάνω πολύ την ποιότητα των εκδόσεών του. Ως αναγνώστης, πάντα. Δεν είμαι δα και εκτιμητής σε οίκο δημοπρασιών ή άλλα τέτοια κουλά!

      Διαγραφή
  2. Επειδή μιλάτε για τον Καίσλερ εφ' όλης της ύλης, υπάρχει ακόμα ένα βιβλίο του "Οι ρίζες της σύμπτωσης". Είναι ένα ωραίο βιβλίο Παραψυχολογίας, καθόλου βαρετό, που μου έκανε εντύπωση, τότε που το διάβασα (γύρω στα 20-25 μου) πριν από "Το μηδέν και το άπειρο". Γουγλίζοντας βρήκα ένα λινκ, που επιτρέπει την ανάγνωση του βιβλίου.
    https://www.scribd.com/doc/97219649/%CE%9F%CE%B9-%CE%A1%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%A3%CF%8D%CE%BC%CF%80%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B7%CF%82

    Ο δικός μας Άγγελος Τανάγρας(1877-1971), αρχίατρος και απόστρατος ναύαρχος του Πολεµικού Ναυτικού, αναγνωρισµένος λογοτέχνης στην ίδια εκδοτική στέγη µε τους Κωστή Παλαµά και Πηνελόπη Δέλτα, ήταν ο ιδρυτής της Εταιρείας Ψυχικών Ερευνών και «πατέρας» της ελληνικής παραψυχολογίας.
    Παρουσία πολλών επιστημόνων μεταδόθηκαν τηλεπαθητικά μηνύματα από την Αθήνα στο Παρίσι, έγινε διαλεύκανση εγκληµάτων και διαλέξεις για την αστυνοµία, µαθήµατα παραψυχολογίας στο Πανεπιστήµιο και ένα διεθνές συνέδριο στην Αθήνα. Και όλα αυτά, σε µία εποχή που οι διανοούµενοι δηµιουργούσαν πνευµατιστικούς κύκλους πιστεύοντας ότι επικοινωνούν µε πνεύµατα νεκρών.
    http://delphi-times.blogspot.com/2017/12/1936.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ενώ δεν επικοινωνούσαν; :p Πολύ σπούκι όλα αυτά αλλά έχουν χαβαλέ! Μιας και αναφερθήκαμε σε αυτά τα φαινόμενα να πω ότι ο Σβέβο στη «Συνείδηση του Ζήνωνα» καθώς και ο Πιραντέλλο στον «Μακαρίτη Ματία Πασκάλ» έχουν συμπεριλάβει εκτενείς σχετικές σκηνές στα βιβλία τους. Έτσι μου ήρθε και το είπα! Κανείς δεν ξέρει (βασικά, εγώ δεν ξέρω) αν οι συγγραφείς τους είχαν και προσωπικό ενδιαφέρον έξω από τα βιβλία τους.

      Ευχαριστώ πολύ για τα λινκ. Θα καθίσω με την ησυχία μου και θα τα διαβάσω και τα δύο. Ας αναφέρω και το βιβλίο που βγήκε πρόσφατα από τις εκδόσεις iWrite σχετικά με το ημερολόγιο του Τανάγρα (https://iwrite.gr/bookstore/angelos-tanagras/) το οποίο φαίνεται αρκετά ελκυστικό. Αν δω ότι με ενδιαφέρει το όλο θέμα, ίσως το πάρω, με ψήνει η έκδοση.

      Διαγραφή
  3. Εκτός από το ελκυστικό Χαμένο Ημερολόγιο, κυκλοφορούν δωρεάν μόνο σε e-book Τα απομνημονεύματα του Τανάγρα. Εξίσου ενδιαφέρον βιβλίο. Μη σας πω και περισσότερο.
    http://users.uoa.gr/~fpallik/newbook.pdf

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μα πού τα βρίσκετε όλα αυτά τέλος πάντων, θα με τρελάνετε. Εντελώς παραφυσικά μού φαίνονται!! Όντως, δείχνει περισσότερο ελκυστικό από το Χαμένο ημερολόγιο και μάλιστα είναι σε καλά επεξεργασμένο pdf (και χορταστικό, 600 σελίδες). Θα το φορτώσω πάραυτα στο kindle. Γιατί άραγε δεν βρήκε τον δρόμο προς μια έντυπη έκδοση;

      Διαγραφή
    2. Έχω πέσει με τα μούτρα. Διάβασα ήδη τις 50 πρώτες σελίδες. Μαθαίνεις διάφορα για την εποχή. Έχω πολύ ψωμί μέχρι να φτάσω στο θέμα. Στο μεταξύ διάβασα για τις Πυθίες του και για τη μικρή τότε Ελένη Κικίδου και μ' έπιασε μανία να μάθω περισσότερα.
      Κι όπως βλέπετε, τα περισσότερα έρχονται μόνα τους σε μένα.

      Διαγραφή
    3. Δυστυχώς, όσες μετατροπές και αν έκανα στο αρχείο, δεν εμφανίζεται καθόλου καλά στο kindle. Πιο εκνευριστικό είναι ότι δεν ενεργοποιούνται οι παραπομπές (ούτε στο pdf είναι ενεργοποιημένες), πώς θα απολαύσω ένα κείμενο που βλέπω τους αριθμούς των παραπομπών να προστίθενται χωρίς να μπορώ να διαβάσω όσα κρύβουν από πίσω; Είμαι ψυχαναγκαστικός με αυτές, μην ακούτε την πλειοψηφία των αναγνωστών που (λέει ότι) τις σιχαίνεται... τόσα ξέρει τόσα λέει ;)

      Έτσι, θα μείνω σε όσα ενδεχομένως μου μεταφέρετε εσείς και σε όσα διαβάσω εγώ από το pdf στον υπολογιστή (λίγα σίγουρα, γιατί δεν είμαι φανατικός αυτής ειδικά της ανάγνωσης). Τι να κάνουμε! Βιβλία υπάρχουν πολλά. Κάτι θα βρω και εγώ να ταιριάξει στην (παρά)ψυχολογία μου. Καλή συνέχεια στις ψυχικαί σας έρευναι :)

      Διαγραφή
    4. Τελειώνοντας κάθε κεφάλαιο, βρίσκεις και τις παραπομπές. Αυτό έκανα μόλις τώρα.
      Τέλειωσα το α' κεφαλαίο και τις παραπομπές του. Ψιλοσπαστικό αλλά δεν υπήρχε άλλος τρόπος.
      Αρκετές οι 100 σελίδες για σήμερα.

      Διαγραφή
    5. Απαπα δεν παίζει να διαβάσω τις παραπομπές όλες μαζί. Ό,τι χειρότερο για μένα. Αν μου αρέσει το βιβλίο θα κάνω την καρδιά μου πέτρα, αλλά ταυτόχρονα θα κάνω και το στομάχι μου κόμπο!

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Κουβεντολόι με μια μούμια!

Σημ: Εδώ λέγονται ιστορίες μόνο για αραχνιασμένα κρανία, οι "ψεκασμένοι" θα απομακρύνονται διακριτικά.

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Η Αλίκη στις πόλεις

  Καλύτερα Αλίκη στις πόλεις των θαυμάτων παρά Ωραία Κοιμωμένη στο χωριό. Αυτή είναι η τελεσίδικη γνώμη μου. Αλλά τώρα που καλοκαίριασε δύσκολα να σας πείσω, το ξέρω. Τα ξαναλέμε when September ends. «Οι πόλεις δεν προσφέρουν μόνο υλικά οφέλη αλλά και ενθουσιασμό και την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει κάποιος τον εαυτό του. Για πολλούς πολίτες του Μάντσεστερ και του Σικάγου, η πόλη σήμαινε μια μορφή ελευθερίας. Αυτό ήταν κάτι που οι επικριτές της βικτοριανής πόλης δεν μπόρεσαν ποτέ να συλλάβουν: με τόσο σκότος και βρομιά δεν μπόρεσαν ποτέ να διακρίνουν τους τρόπους με τους οποίους η κοινότητα επαναπροσδιοριζόταν μέσα στη σύγχρονη βιομηχανική μητρόπολη». Όσοι πάλι επι-μένετε στις πόλεις πρέπει να προμηθευτείτε αμέσως το καταπληκτικό βιβλίο του Ben Wilson – γιατί αν εξαντληθεί θα το ψάχνετε στα επαρχιακά βιβλιοπωλεία!

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Θα φάτε τα μούτρα σας

  Πού βαδίζει η λογοτεχνία; Όπου και όπως βάδιζε πάντα, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, ασυνόδευτη και ασυνόρευτη , πριν έρθει ο (κακός μας) καιρός με την πρόφαση του υποστηρίγματος/«υποστήριξης» κάποιοι να της προσφέρουν τα δεκανίκια της πολιτικής ορθότητας που θα την καθιστούσαν έκτοτε αδιανόητα στάσιμη. «Αυτό που βλέπουμε το σκεφτόμαστε, κι έτσι τελικά δεν το βλέπουμε, λέει ο Όλερ, ενώ άλλοι βλέπουν αυτό που βλέπουν χωρίς πρόβλημα, επειδή δεν το σκέφτονται αυτό που βλέπουν. Αυτό που αποκαλούμε αντίληψη είναι για μας κατά βάση στασιμότητα, ακινησία, τίποτα. Τίποτα. Οτιδήποτε έχει συμβεί το έχουμε σκεφτεί, δεν το έχουμε δει, λέει ο Όλερ» . Είδα και απόειδα λοιπόν με το… φαινόμενο Φερνάντα Μελτσόρ και είπα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει! Βαδίζοντας στην εποχή των τυφώνων.

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Τώρα μας σώνει μόνο ένα θαύμα

    Μπορεί ένα βιβλιοπωλείο να αποτελέσει καταφύγιο; Όχι καταφύγιο πολέμου, μην παρασύρεστε από τις εξελίξεις στην Ουκρανία, δεν παίζει τέτοιο πράγμα∙ ούτε βέβαια να σταματήσει τον ίδιο τον πόλεμο, αυτό και αν θα ήταν θαύμα! Μπορεί ωστόσο να αποτελέσει πού και πού ένα ζεστό καταφύγιο μιας μεμονωμένης ζωής, που παρέα με δισεκατομμύρια άλλες συγκροτούν τον κόσμο γύρω μας, τα ακρότατα όρια του οποίου συχνότατα και εντελώς απροσδόκητα μπορεί να είναι οι πιο αναίτιες και ακραίες σφαγές. Oh yes! Το να διεξάγεις ακήρυχτο πόλεμο αλληλεγγύης μέσω social media, να φας μια μπριζόλα επειδή τυχαίνει να είναι Τσικνοπέμπτη στα μέρη σου ή να διαβάσεις ένα ανάλαφρο βιβλίο δεν μοιάζουν αρκετά. Αλλά και τι θα μπορούσε να μοιάζει αρκετό στη ζωή ενός ανθρώπου; «Φοβάμαι ότι αυτό είναι σαν εκείνα τα feelgood μυθιστορήματα που διαβάζει η Τζάσμιν, όπου το τέλος είναι πάντα χαρούμενο γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσαν οι αναγνώστες να αντισταθμίσουν τις κακές ειδήσεις και όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν