Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Γραμματική της φαντασίας

Και μετά σου λένε, ποτέ μην κρίνεις ένα βιβλίο από τον τίτλο του (το άλλο που έλεγαν για τα εξώφυλλα παύει να ισχύει, καθότι η πλειονότητά τους είναι σκέτη κακογουστιά κι έτσι αν πεις ότι διάλεξες βιβλίο λόγω εξωφύλλου, αμέσως αυτοχαρακτηρίστηκες, λούζεεερρ!). Είναι δυνατόν, βιβλίο με τέτοιον τίτλο να μην είναι τέλειο; Μεταξύ μας, είναι και παραείναι αλλά αυτό ας το αφήσουμε στην άκρη για την ώρα. Γραμματική της φαντασίας – μπορείτε να συλλάβετε το ασύλληπτο της έκφρασης; Η γραμματική, οι κανόνες δηλαδή, προσπαθούν να επιβληθούν στο πλέον απειθάρχητο μέρος του πνεύματος, στην φαντασία. Τι όμορφη εικόνα! Θυμίζει έντονα σκάκι, εκεί όπου σε μία οριοθετημένη και αυστηρά τακτοποιημένη σκακιέρα, η φαντασία αναλαμβάνει την εξουσία και για μερικές στιγμές (που ενδεχομένως εκτείνονται στο άπειρο) φωνάζει δυνατά: «Ο ρεαλισμός ΔΕΝ υπάρχει»!

Στην θαυμάσια και γλυκόπικρη φετινή ταινία «Lucky», ο Hurry Dean Stanton γράφοντας την λέξη «ρεαλισμός» σε ένα σταυρόλεξο, ανατρέχει στο λεξικό για να βρει την ερμηνεία της. Χαρούμενος για την επαλήθευση αναφωνεί «Ο ρεαλισμός υπάρχει!» και διαβάζει και τον ορισμό της λέξης. Η σκηνή είναι πολύ δυνατή γιατί ο πρωταγωνιστής βρίσκεται στα πρόθυρα του θανάτου και ξέρει από πρώτο χέρι ότι... ο ρεαλισμός υπάρχει, δεν χρειάζεται το λεξικό για να του το επιβεβαιώσει. Ανάγοντας αυτή την σκέψη στα βιβλία, έχω παρατηρήσει ότι πολλά από αυτά δείχνουν πρόωρα γερασμένα, ακριβώς γιατί ο ρεαλισμός υπάρχει εντός τους. Ποτέ δεν θα καταλάβω (ακόμα και αν δεν το παραδέχονται ανοικτά οι εμπλεκόμενοι του βιβλίου) γιατί πρέπει να «ποινικοποιείται» η φαντασία στην λογοτεχνία. Μια μέρα στα Frammenti (Αποσπάσματα) του Νοβάλις (1772-1801) βρήκα αυτό που λέει: «Αν είχαμε μια Φανταστική, όπως έχουμε μια Λογική, θα ανακαλύπταμε την τέχνη να επινοούμε».


Το βιβλίο του Ροντάρι απευθύνεται (και) στα παιδιά (που κρύβουμε μέσα μας). Ξέρω, ναι, θλιβερό κλισέ για ετούτο το μπλογκ αλλά κρύβει μια αλήθεια – γιατί εκείνο που μας συνδέει με την παιδικότητά μας, περισσότερο απ' όλα τ' άλλα, είναι ένα ποσοστό φαντασίας που καταφέραμε με κόπους να κουβαλάμε και ως ενήλικες. Το να παραμένεις ανέμελος, υπερενθουσιώδης ή ανεύθυνος δεν σημαίνει ότι σε μεταφέρει πίσω στην παιδικότητά σου, σημαίνει μόνο ότι σε απομακρύνει από την ενήλικη ζωή. Μόνο για την φαντασία, την Φανταστική, αξίζει να παλέψει ένας ενήλικας, ένα ιδιαίτερα πανεύκολο κεκτημένο (τουλάχιστον έξω από τις περισσότερες στείρες εκπαιδευτικές αίθουσες) για τα παιδικά μυαλά. Όπως το θέτει ο Τζάκομο Λεοπάρντι στο Σημειωματάριό του και προσπαθεί να το ανασκευάσει ο Ροντάρι μέσω των τεχνικών δημιουργικότητας που περιγράφει στο βιβλίο του, «η πιο ωραία και τυχερή ηλικία του ανθρώπου, δηλαδή η παιδική, βασανίζεται με χίλιους τρόπους, με χίλιες στενοχώριες, φόβους, κούραση από την διαπαιδαγώγηση και την εκπαίδευση, τόσο που ο ενήλικος, έστω και μέσα στην δυστυχία... δεν θα δεχόταν να ξαναγίνει παιδί, καθώς ξέρει ότι θα υπέφερε ξανά όσα υπέφερε στην παιδική του ηλικία». Και γω, μόνο για την φαντασία θα γυρνούσα πίσω στην παιδική μου ηλικία. Ευτυχώς να λέμε, που σε κάθε ηλικία παραμένει αρκούντως καλλιεργήσιμη, ασχέτως αν οι περισσότεροι καλλιεργούν κυρίως βλακείες στα χωράφια της.

Πάντα το πίστευα και τώρα μου δίνεται η ευκαιρία να το ξαναπώ, ότι πολλοί και σπουδαίοι συγγραφείς σού δίνουν στο χέρι το κλειδί της ερμηνείας των έργων τους. Τζόυς, Πύντσον, Ναμπόκοφ, Καλβίνο ξεκλειδώνουν πανεύκολα με ένα πασπαρτού, την φαντασία. Ας πούμε, δεν μπορεί να φύγει από το μυαλό μου η τεχνική με το «φανταστικό διώνυμο» που περιγράφει ο Ροντάρι: χρειάζεται μια ορισμένη απόσταση ανάμεσα στις δύο λέξεις, πρέπει η μια να είναι αρκετά ξένη προς την άλλη και η προσέγγισή της διακριτικά ασυνήθιστη, έτσι ώστε η φαντασία να αναγκαστεί να μπει σε κίνηση και να δημιουργήσει μεταξύ τους μια συγγένεια, για να κατασκευάσει ένα σύνολο (φανταστικό), όπου τα δύο ξένα στοιχεία θα μπορέσουν να συμβιώσουν. Γι' αυτό είναι καλό να διαλέγουμε το φανταστικό διώνυμο με την βοήθεια της τύχης. Ύστερα, αυτό μπορεί να μετατραπεί σε φανταστική υπόθεση όπου δεν θα έχουμε πλέον δύο ονόματα αλλά ένα όνομα και ένα ρήμα, ένα υποκείμενο και ένα κατηγόρημα ή ένα υποκείμενο με ένα κατηγορούμενο (π.χ όνομα και ρήμα: «η πόλη», «πετάει»). Εκεί λοιπόν κάνω παύση και σκέφτομαι όλο το έργο του Πύντσον που είναι διάσπαρτο με φανταστικά διώνυμα. Τον φαντάζομαι ένα πρωινό βλέποντας παιδικά στην τηλεόραση, να σκέφτεται μια μηχανική πάπια και το ρήμα «ερωτεύομαι» προσπαθώντας να πλάσει μια φανταστική ιστορία – η συνέχεια της ιστορίας είναι λίγο μετά τη μέση του βιβλίου «Mason & Dixon». Ή τον Τζόυς με την ξεζουμιστική του ιδιοφυΐα να στύβει την ΠΕΤΡΑ - ο Ροντάρι ξεκινάει το βιβλίο του με την λέξη «πέτρα» και πώς μπορεί αυτή μέσω της φαντασίας να δημιουργήσει άλλες λέξεις και εικόνες· βέβαια, αυτή η διαδικασία είναι δύσκολη και παρακινδυνευμένη μιας και το μυαλό μας για να ενεργοποιήσει την φαντασία επιζητά την αντίθεση, την σύγκρουση, εξου και η πολύτιμη συνεισφορά του φανταστικού διωνύμου. Κάπου εκεί ανάμεσα, πεταρίζει και ο Ναμπόκοφ. Όσο για τον Καλβίνο... ευτυχώς που ξέχαααασεεε να μεεεγαααααλώσει!
 
Στο κεφάλαιο «Παραμύθια με ξαπατίκωμα» ο Ροντάρι «ξεπατικώνει» μερικές από τις παραπάνω ιδέες μου – τις έγραψα πριν διαβάσω το συγκεκριμένο κεφάλαιο, αλλά σιγά μην με πιστέψετε – όταν αναφέρει ότι ο Τζόυς χρησιμοποίησε τον μύθο του Ομήρου με τον δικό του τρόπο: 

Η Οδύσσεια χρησιμεύει στον Τζόις μόνο σαν ένα σύνθετο σύστημα φανταστικών συντεταγμένων: ένα δίχτυ όπου θέλει να μπλεχτεί η πραγματικότητα του δικού του Δουβλίνου και συγχρόνως ένα σύστημα με παραμορφωτικούς καθρέφτες, που από αυτή την πραγματικότητα αποκαλύπτουν διαστάσεις που δεν είναι ορατές δια γυμνού οφθαλμού. Κάνοντάς την παιχνίδι, η διαδικασία δεν χάνει τίποτε από την ευγένειά της και την ικανότητά της να ερεθίζει.
 
Ξεπατικώνουμε την μορφή ενός ήδη γνωστού παραμυθιού. Δηλαδή, η μορφή 

«Ο Χάνσελ και η Γκρέτελ είναι δυο αδερφάκια που χάνονται στο δάσος, μια μάγισσα τα μαζεύει στο σπίτι της, σχεδιάζοντας να τα ψήσει στο φούρνο της...»
 
μετατρέπεται αορίστως στην μορφή

«Ο Α και η Β χάνονται σε ένα μέρος Γ, όπου τους υποδέχεται η Δ σ' ένα χώρο Ε, εκεί υπάρχει κι ένας φούρνος Ζ...» 

Τώρα μόλις θυμήθηκα ότι ο μύθος του Χάνσελ και της Γκρέτελ χρησιμοποιήθηκε και από τον Πύντσον (σιγά που δεν!) στο «Ουράνιο τόξο της βαρύτητας» όπου δύο φοβισμένα παιδιά κρατούνται αιχμάλωτα στο δάσος από έναν σαλεμένο και δαιμονικό βαθμοφόρο σ' ένα οχυρό που ονομάζεται Φούρνος (ή κάπως έτσι έχει το στόρι, η ουσία όμως είναι εμφανής). Με λίγη φαντασία όλα γίνονται παιχνιδάκι – και για τους συγγραφείς και για τους αναγνώστες. 

Εξερευνώντας περαιτέρω τα μονοπάτια της φαντασίας, ο Ροντάρι μοιραία φτάνει και στα λίμερικ, στις πρότυπες φανταστικές μπούρδες του Έντουαρντ Ληρ – όχι, για να μην νομίζετε ότι μπουρδολογούσα τις προάλλες! Ο Τζάνι Ροντάρι πιάνει το πράμα από την αρχή, από εκείνη την ηλικία όπου αν η δημιουργικότητα και η φαντασία στραγγαλιστούν, πολύ δύσκολα θα μπορέσουν να αναπνεύσουν ελεύθερες στην ενήλικη ζωή. 


[...] Η αποφασιστική συνάντηση ανάμεσα στα παιδιά και στα βιβλία γίνεται στα σχολικά θρανία. Αν συμβεί σε ένα δημιουργικό πλαίσιο, όπου θα μετράει η ζωή και όχι η άσκηση, θα μπορέσει να αναδυθεί αυτή η ευχαρίστηση για το διάβασμα με την οποία δεν γεννιόμαστε, γιατί δεν είναι ένστικτο. Εάν συμβεί σε ένα γραφειοκρατικό πλαίσιο, αν το βιβλίο υποβιβαστεί σε ένα όργανο ασκήσεων (αντιγραφές, περιλήψεις, γραμματικές αναλύσεις κτλ), αν πνιγεί από τον παραδοσιακό μηχανισμό «ερωτήσεις-απαντήσεις», τότε μπορεί να γεννηθεί η τεχνική της ανάγνωσης αλλά όχι η ευχαρίστηση. Τα παιδιά θα ξέρουν να διαβάζουν, αλλά θα διαβάζουν μόνο όταν είναι υποχρεωμένα. Και πέρα από την υποχρέωση θα καταφεύγουν στα κόμικς – ακόμα και όταν θα είναι ικανά για αναγνώσματα πιο σύνθετα και πλούσια –, ίσως επειδή τα κόμικς δεν «μολύνθηκαν» από το σχολείο.
 
Τι εννοείτε, δεν σας θυμίζει τίποτα; Μην παιδιαρίζετε τώρα! Σε όσους λοιπόν η ανάγνωση αποτελεί πρωτίστως ευχαρίστηση, το συγκεκριμένο βιβλίο έχει λόγο να διαβαστεί και να προσφέρει ευχαρίστηση όπως οφείλει. Η έκδοση του «Μεταίχμιου» είναι πολύ όμορφη και προσεγμένη (είναι από τα παλιά καλά χρόνια, γι' αυτό). Η μετάφραση ανήκει στον Γιώργο Κασαπίδη και είναι αρκετά καλή, αν και σε αρκετά σημεία δείχνει κάπως να «σκαλώνει» χωρίς να γίνεται όμως ενοχλητική – αν διέθετε λίγη ακόμα φαντασία, θα συμβάβιζε καλύτερα με τον συγγραφέα. Ένα ακόμα γοητευτικότατο βιβλίο – ε ναι, τι θέλετε τώρα, και αυτό το βρήκα γοητευτικό, εγώ φταίω; Είναι αφού -, ένα απελευθερωτικό μανιφέστο της φαντασίας, που όσες και αν «χτίζουν» φυλακές, εκείνη όλο θα δραπετεύει! Όσοι ασχολείστε με την συγγραφή, προσοχή, μην αγνοείτε την φαντασία γιατί πάντα υπάρχει το παιδί (ανεξαρτήτως ηλικίας) που θα ρωτήσει: «Πώς καταφέρνεις να επινοείς ιστορίες;» και του αξίζει μια τίμια απάντηση – την οποία και θα αξιώσει σιωπηλά μέσα από την διαδικασία της ανάγνωσης. Μην το απογοητεύσεις, έχε το νου σου στο παιδί. 


Υ.Γ. 2666 «Αρρώστησα» με τους όμορφους αφορισμούς, θα πάρω επειγόντως Νοβάλις (σαν χάπι!)... καλά να πάθω. Δεν υπάρχει καλύτερο λογοτεχνικό είδος από τους αφορισμούς και καλύτερη λογοτεχνική σειρά από τους Στοχασμούς της Στιγμής! Αν αναζητάτε την γραμματική της φαντασίας, εκεί μέσα θα την βρείτε. Ο ορισμός της γραμματικής της φαντασίας! 

Υ.Γ. 49 Καλά Χριστούγεννα σε όλους! Το ξέρετε, φαντάζομαι, ότι τα Χριστούγεννα στερούνται απολύτως φαντασίας, σχεδόν από την εποχή του Χριστού! Ο Άγιος Βασίλης ΔΕΝ υπάρχει!!

Σχόλια

  1. Καλησπέρα,
    Ξαφνιάστηκα με την επιλογή του βιβλίου, ταυτίστηκα με την πρώτη αντίδραση ("Γραμματική της φαντασίας";; Γίνεται;), χάρηκα την περιγραφή και τις αναφορές.
    Τα είπατε τόσο καλά, τι να προσθέτω; Ίσως ότι εκτός του ότι το βιβλίο είναι .. φανταστικό, είναι και πολύ χρήσιμο στους εκπαιδευτικούς. Δίνει πολλές ιδέες για παιχνίδια γλώσσας, σκέψης, φαντασίας - αν μιλήσω εκ πείρας, θα πω περάσαμε πάαααρα πολύ ωραίες σχολικές στιγμές στην τάξη. Άσε που, πράγματι, παίζει το ρόλο της υπενθύμισης της χαριτωμένης διαολιάς που έχει το μυαλό μας και που πορευόμενοι εν μέσω κοινωνικών συμβάσεων την απεμπολούμε, ή, έστω, τη μεταλλάσσουμε.
    Καλές γιορτές.

    ΥΓ. Δεν υπάρχει;!;!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μιλάτε εκ πείρας... ως δάσκαλος που χρησιμοποίησε τις τεχνικές του Ροντάρι στην τάξη ή ως μαθητής στον οποίο χρησιμοποιήθηκαν οι συγκεκριμένες τεχνικές; Και οι δυο περιπτώσεις είναι φανταστικές, αλλά η δεύτερη θα ήταν ακόμα καλύτερη!!

      Σίγουρα η φαντασία είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας και αξίζει να καλλιεργηθεί τοιουτοτρόπως. Παντού, αλλά κυρίως στην λογοτεχνία, που μας ενδιαφέρει το θέμα.

      Καλές γιορτές και σε σας!

      Υ.Γ. Λέτε να υπάρχει και να μου φέρει ως δώρο, το μερίδιο της φαντασίας που μου λείπει ώστε να πιστεύω σε αυτόν; :p

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Κουβεντολόι με μια μούμια!

Σημ: Εδώ λέγονται ιστορίες μόνο για αραχνιασμένα κρανία, οι "ψεκασμένοι" θα απομακρύνονται διακριτικά.

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Η Αλίκη στις πόλεις

  Καλύτερα Αλίκη στις πόλεις των θαυμάτων παρά Ωραία Κοιμωμένη στο χωριό. Αυτή είναι η τελεσίδικη γνώμη μου. Αλλά τώρα που καλοκαίριασε δύσκολα να σας πείσω, το ξέρω. Τα ξαναλέμε when September ends. «Οι πόλεις δεν προσφέρουν μόνο υλικά οφέλη αλλά και ενθουσιασμό και την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει κάποιος τον εαυτό του. Για πολλούς πολίτες του Μάντσεστερ και του Σικάγου, η πόλη σήμαινε μια μορφή ελευθερίας. Αυτό ήταν κάτι που οι επικριτές της βικτοριανής πόλης δεν μπόρεσαν ποτέ να συλλάβουν: με τόσο σκότος και βρομιά δεν μπόρεσαν ποτέ να διακρίνουν τους τρόπους με τους οποίους η κοινότητα επαναπροσδιοριζόταν μέσα στη σύγχρονη βιομηχανική μητρόπολη». Όσοι πάλι επι-μένετε στις πόλεις πρέπει να προμηθευτείτε αμέσως το καταπληκτικό βιβλίο του Ben Wilson – γιατί αν εξαντληθεί θα το ψάχνετε στα επαρχιακά βιβλιοπωλεία!

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Θα φάτε τα μούτρα σας

  Πού βαδίζει η λογοτεχνία; Όπου και όπως βάδιζε πάντα, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, ασυνόδευτη και ασυνόρευτη , πριν έρθει ο (κακός μας) καιρός με την πρόφαση του υποστηρίγματος/«υποστήριξης» κάποιοι να της προσφέρουν τα δεκανίκια της πολιτικής ορθότητας που θα την καθιστούσαν έκτοτε αδιανόητα στάσιμη. «Αυτό που βλέπουμε το σκεφτόμαστε, κι έτσι τελικά δεν το βλέπουμε, λέει ο Όλερ, ενώ άλλοι βλέπουν αυτό που βλέπουν χωρίς πρόβλημα, επειδή δεν το σκέφτονται αυτό που βλέπουν. Αυτό που αποκαλούμε αντίληψη είναι για μας κατά βάση στασιμότητα, ακινησία, τίποτα. Τίποτα. Οτιδήποτε έχει συμβεί το έχουμε σκεφτεί, δεν το έχουμε δει, λέει ο Όλερ» . Είδα και απόειδα λοιπόν με το… φαινόμενο Φερνάντα Μελτσόρ και είπα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει! Βαδίζοντας στην εποχή των τυφώνων.

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Τώρα μας σώνει μόνο ένα θαύμα

    Μπορεί ένα βιβλιοπωλείο να αποτελέσει καταφύγιο; Όχι καταφύγιο πολέμου, μην παρασύρεστε από τις εξελίξεις στην Ουκρανία, δεν παίζει τέτοιο πράγμα∙ ούτε βέβαια να σταματήσει τον ίδιο τον πόλεμο, αυτό και αν θα ήταν θαύμα! Μπορεί ωστόσο να αποτελέσει πού και πού ένα ζεστό καταφύγιο μιας μεμονωμένης ζωής, που παρέα με δισεκατομμύρια άλλες συγκροτούν τον κόσμο γύρω μας, τα ακρότατα όρια του οποίου συχνότατα και εντελώς απροσδόκητα μπορεί να είναι οι πιο αναίτιες και ακραίες σφαγές. Oh yes! Το να διεξάγεις ακήρυχτο πόλεμο αλληλεγγύης μέσω social media, να φας μια μπριζόλα επειδή τυχαίνει να είναι Τσικνοπέμπτη στα μέρη σου ή να διαβάσεις ένα ανάλαφρο βιβλίο δεν μοιάζουν αρκετά. Αλλά και τι θα μπορούσε να μοιάζει αρκετό στη ζωή ενός ανθρώπου; «Φοβάμαι ότι αυτό είναι σαν εκείνα τα feelgood μυθιστορήματα που διαβάζει η Τζάσμιν, όπου το τέλος είναι πάντα χαρούμενο γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσαν οι αναγνώστες να αντισταθμίσουν τις κακές ειδήσεις και όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν