Ο θάνατος σου πάει πολύ

Υπήρχε κάποτε εκείνη η σειρά ταινιών θρίλερ (νομίζω ακόμα υπάρχει, μα να μην ξέρουν πότε πρέπει να πεθαίνει μια ωραία ιδέα) με τον πιο εύστοχο, θεωρώ, ελληνικό τίτλο «Βλέπω τον θάνατό σου» όπου σε μία καθορισμένη λίστα ανθρώπων κάποιος έβλεπε το τελεσίδικο όραμα και έσπαγε την αλυσίδα θανάτου και το έργο τότε έπαιρνε τρομακτική κατεύθυνση. Χωρίς το σπλάτερ και με περισσότερη φαντασία και στοχασμό, η Μαρία Γιαγιάννου βλέπει τον θάνατό μας μέσα στα κοινωνικά δίκτυα και συγκεκριμένα μέσα στο facebook – που είναι και το γηραιότερο μέσο, ok boomer! «Το νήπιο άκουσε την φράση “πρόσω ολοταχώς” ως “μπρος ολοταφώς”, ένα ολίσθημα που μαρτυρά την αμφισημία των πραγμάτων και της γλώσσας που τα αναπαριστά. Μπορεί εξίσου να σημαίνει “Μπρος όλο το φως” και “Μπρος όλα τάφος”».

 
Ο παιγνιώδης τίτλος «R.I.F (Rest in Facebook)» με υπότιτλο «Ο θάνατος στο φέισμπουκ» φέρνει αρχικά στο μυαλό (τουλάχιστον στο δικό μου) τους θανάτους διάσημων και την επιμνημόσυνη φρενίτιδα που ακολουθεί κάθε φορά – ίσως γιατί οι λιγοστές μου απώλειες δεν είχαν ψηφιακό αποτύπωμα, αλλά θα μιλήσουμε αργότερα για αυτό («Όσοι δεν “ασχολούνται” με το Facebook, ας μη λοιδορούν τους users. Όλοι επηρεάζονται, η συλλογική συνείδηση αλλάζει. Συν τοις άλλοις, από τους users εξαρτώνται για να τους μνημονεύσουν αργότερα!»). Αν είσαι διάσημος και δη καλλιτέχνης, αλίμονο σε όλους μας. Κινούμαστε διαρκώς ανάμεσα σε γκριφ και μπιφ. Δεν κάνουμε πλάκα με αυτά. Μόνο οι κάφροι δεν νιώθουν! «Εκτός από το τραγικό, την κοινή γνώμη μπορεί να κερδίσει και το κωμικό, φτάνει όμως να έχει προηγηθεί εκ μέρους του αναρτούντος ένα κάποιο δείγμα ενσυναίσθησης του συλλογικού πόνου, ένα έστω απειροελάχιστο πένθος που θα διασώσει το ηθικό του άβαταρ από τον λιθοβολισμό». Αλλά ας αφήσουμε κατά μέρος τους διάσημους, εξάλλου όλοι διάσημοι είμαστε δυνητικά στο facebook, τρομάρα μας, και ας βουτήξουμε στα βαθιά. «Δεν θέλεις να επιπλέει το συναίσθημα κι όμως κάθε μέρα του μαθαίνεις κολύμπι στον αφρό».

 

Με «γνώσεις που έχω ενσωματώσει κατά την τριβή μου με τη φιλοσοφία των μέσων και της αισθητικής στα πανεπιστήμια της πρώτης μου νεότητας» αλλά και με όψιμες παρατηρήσεις πάνω σε έναν κόσμο που νομίζουμε ότι τον διαμορφώνουμε παραπάνω από όσο μας διαμορφώνει εκείνος, και που είμαστε μέρος του ή κτήμα του, η συγγραφέας παραδίδει ένα καταπληκτικό βιβλίο που παρά την εύθρυπτη και αποσπασματική μορφή του – «Είναι τυχαίο ότι το παρόν κείμενο είναι γραμμένο έτσι ακριβώς, δηλαδή σε κομματάκια; (Εγώ θα πω ότι είναι στυλ, εσείς όμως, μετά απ’ όλα αυτά, το πιστεύετε;)» – κινείται πολύ συχνά και εντυπωσιακά στο Επέκεινα της σκέψης και στη Δευτέρα Παρουσία ενός αναζωογονητικού χιούμορ που είχαμε συνηθίσει να πιστεύουμε ότι δεν μπορεί να υπάρξει πια. 

 

{Κι όμως η μοναξιά αυτή είναι ψηφιακό σύμπτωμα. Αν πεις κάτι ωραίο σε μια πραγματική παρέα πέντε ατόμων και αναγνωρίσουν την αξία του, θα έχεις λάβει επαρκή ψυχική ικανοποίηση. Από την άλλη, αν πάρεις πέντε ολόκληρα λάικ στο Facebook θα γίνεις ράκος. Στο πλαίσιο αυτό είσαι άπληστος κι αν δεν έχεις να μετρήσεις, νιώθεις ότι δεν μετράς.}

 

 

Το εξώφυλλο κάτω χαμηλά γράφει «Ελληνική πεζογραφία» και ίσως σε ξενίζει αυτό μόλις το παρατηρήσεις, όπως και ο χαρακτηρισμός της Γιαγιάννου ότι «η σύνθεση που ακολουθεί έχει υβριδική μορφή – κυκλοφορεί με κεφάλι δοκιμίου, σώμα μυθοπλασίας και ποιητικά φτερά» αλλά μόλις μπεις στην ανάγνωση κανένας χαρακτηρισμός δε θα έχει σημασία. Το σίγουρο είναι ότι θα βγεις εντελώς διαφορετικός, όπως ακριβώς συμβαίνει και κάθε φορά που βγαίνεις από το Facebook!

 

«Για τον παραπάνω λόγο, όταν πεθαίνει κάποιος δικός σου, μια φηψιακή αντίδραση συμπαράστασης ίσως να είναι καλοδεχούμενη από μακρινούς γνωστούς αλλά όχι από πραγματικούς φίλους. Κάποιοι πραγματικοί φίλοι θα επιλέξουν να αντιδράσουν ψηφιακά και θα αντικαταστήσουν ένα θερμό τηλεφώνημα ή έναν δια ζώσης συλλυπητήριο λόγο με μια απλή ψηφιακή αντίδραση. Από αυτούς δεν σε ικανοποιεί μια τέτοια αντίδραση. Γιατί όμως ο χρήστης που κοινοποίησε τον θάνατο, δηλαδή που επέλεξε να το κάνει ψηφιακά, δεν αισθάνεται καλά όταν ένας κοντινός του φίλος αντιδρά ψηφιακά; Διότι η δράση του απευθύνεται μεν μαζικά, αλλά η αντίδραση επιστρέφει προς ένα άτομο κι έτσι αναμένεται από αυτή μια κάποια θέρμη. Η φιλία εξακολουθεί να νοείται (όχι μόνο ως ψυχική κατάργηση των σωματικών αποστάσεων αλλά και) ως ενσώματη κατάργηση των ψυχικών αποστάσεων. Η αγκαλιά ζεσταίνει και θα ζεσταίνει.»

 

Το βιβλίο συμπληρώνεται όμορφα με 13 αλλόκοτες επιτύμβιες επιγραφές – αλά «Σπουν Ρίβερ». Ζει και βασιλεύει μέσα από τις εκδόσεις «Στερέωμα», αξίζει όσα βραβεία κέρδισε και πρόκειται να κερδίσει, και περιμένει να το βάλετε στην καρδιά και στο timeline σας. Δεν έχω να πω περισσότερα, γιατί ο χρόνος μου εδώ έχει τελειώσει, πρέπει να μπω να το ποστάρω και στο Facebook, χάνω λάικς, εξάλλου το blogging έχει πια πεθάνει!!  

 

«Ο παραδοσιακός θάνατος τότε θα γίνει ακόμα πιο τερματικός. Όταν θα υπάρχει η δυνατότητα της μετουσίωσής του σε bits και bytes και παρ’ όλα αυτά κάποιος επιλέξει να μην μετουσιωθεί, τότε αυτός ο κάποιος θα πεθάνει ακόμα πιο πολύ απ’ ό,τι θα πέθαινε σε οποιαδήποτε άλλη φάση της ιστορίας.»