Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ο κατά φαντασίαν κριτικός


Κάθε χρόνο μόλις πιάνω στα χέρια μου το πρόγραμμα της ΔΕΒΘ με πιάνει μια τρελή σύγχυση. Σκέφτομαι πάντα το ίδιο· πάρα πάρα πολλές εκδηλώσεις που αδυνατεί να παρακολουθήσει έστω και φευγαλέα ένα μεμονωμένο άτομο. Είναι σαν όταν μπαίνεις σε ένα ζαχαροπλαστείο και μόλις βλέπεις όλα τα γλυκά γύρω σου, λες, θέλω να τα δοκιμάσω όλα! Ξέρεις όμως ότι αν σου δινόταν η ευκαιρία να δοκιμάσεις λίγο από το καθετί, το ξέρεις με σιγουριά αυτό, μην το αρνείσαι, το 80% θα ήταν μπαγιάτικα και με κάτι σάπιες κρέμες φτιαγμένα. Το ίδιο ισχύει και με την Έκθεση Bιβλίου. Πλουραρισμός θα μου πείτε, εσένα τι σε κόφτει; Σωστά, τι με νοιάζει. Θα απαντήσω με έναν στίχο ποιήματος που άκουσα σε μια από αυτές τις μπαγιάτικες εκδηλώσεις, (ακριβώς με αυτή τη σειρά): «...Τρυφό, Μποντλέρ, Ρίο-Αντίρριο!» – κολοκυθόπιτα, σαν να λέμε. Και τα ποσοστά ανεβαίνουν ακόμα περισσότερο όταν μιλάμε για κριτικές βιβλίων. Ας γίνουμε και λίγο μισάνθρωποι με τους κριτικούς, δεν πειράζει. Γιατί με τους Κρητικούς δεν γίνεται, στην παγκρήτια έκθεση που έτρεχε σε παρακείμενο περίπτερο είχε κάτι εδέσματα, άλλο πράμα – πώς λοιπόν να γίνεις κριτικός με τους Κρητικούς; 
«Η αρχή δεν είναι κι άσχημη. Κακίες για τον πλησίον 
έθεσαν τη συζήτηση εντός λαμπρών πλαισίων». 

Η εκδήλωση «Διαδίκτυο και κριτική λογοτεχνίας» ήταν αναπόφευκτα ελαφρώς προβοκατόρικη και την περιμέναμε με ανυπομονησία. Παρών ήταν ο «κριτικός» μπλόγκερ Librofilo, ενώ απόντες – για προσωπικούς λόγους – ήταν οι «κριτικοί» Τιτίκα Δημητρούλια και Βαγγέλης Χατζηβασιλείου (βάζω επίτηδες τα εισαγωγικά, για να σας μπερδέψω ολοκληρωτικά!!). Ωστόσο, όπως είπε και μια φίλη, θέλεις να αγιάσεις και η σημειολογία δεν σε αφήνει. Τέλος πάντων, την θέση των απόντων κριτικών πήρε ο συντονιστής της συζήτησης Κώστας Κατσουλάρης, εκδότης της bookpress, ο οποίος πάσχισε – ανεπιτυχώς, κατά την δική μου ανεπαρκή κριτική ματιά – να υπερασπιστεί το μετερίζι του και να μας πείσει ότι κριτικοί σαν τον παλιό καλό καιρό δεν βγαίνουν πια. Ταινίες σαν την χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου δεν γυρίζονται πια! Φφσσστττ, μπόινγκ! 

ΟΡΟΝΤ 
[…] Έναν δικό σας άνθρωπο εντέλει έχετε εμπρός σας· 
και καθώς τόσον εκτιμώ το πνεύμα το λαμπρό σας, 
έρχομαι, τον ωραίο μας δεσμό να εγκαινιάσω, 
ένα σονέτο που έγραψα προ ολίγου να διαβάσω, 
να ξέρω αν είναι σκόπιμο, κύριε, να το τυπώσω. 

ΑΛΣΕΣΤ 
Ο πλέον ακατάλληλος απάντηση να δώσω· 
παρακαλώ, απαλλάξτε με. 

ΟΡΟΝΤ 
Γιατί; 

ΑΛΣΕΣΤ 
Έχω, λυπάμαι, 
το ελάττωμα πιο ειλικρινής απ’ όσο πρέπει να’ μαι. 

ΟΡΟΝΤ 
Αυτό ακριβώς επιθυμώ. Θα θύμωνα δικαίως 
αν σας εμπιστευόμουνα ν’ αποφανθείτε ευθέως 
κι εσείς να τ’ αποφεύγατε μιλώντας αορίστως. 

ΑΛΣΕΣΤ 
Αν έτσι έχουν τα πράγματα, τότε πολύ ευχαρίστως. 

Σχεδόν 400 χρόνια πέρασαν από την ολιστική σάτιρα του Μολιέρου και ελάχιστα πράγματα έχουν αλλάξει όσον αφορά την κριτική. Παρόλες τις διαβεβαιώσεις για ειλικρίνεια, αυτό το μιλώντας αορίστως επιθυμούν ΟΛΟΙ οι εμπλεκόμενοι του βιβλίου. Όσο πιο αορίστως, τόσο καλύτερα! Σε κερνάνε βιβλία, ποτά, σου αγοράζουν καινούριο κινητό με μεγάλης ανάλυσης κάμερα, σου πληρώνουν πιστοποιημένα σεμινάρια unboxing και tagging management και άλλα τέτοια. Αν είσαι κριτικός των hashtags, μας κάνεις μια χαρά· αν πάλι πας να αρθρώσεις λίγο πιο εκτενή λόγο – με τα δυνατά ή και αδύναμα επιχειρήματά σου – τότε σε ξεχέζουμε πατόκορφα, που τολμάς να υπαινίσσεσαι ότι ο κόπος σου προσιδιάζει έστω και ελάχιστα σε κριτική λογοτεχνίας, χωρίς να έχεις καταβροχθίσει προηγουμένως δεκάδες τόμους από την θεωρία της λογοτεχνίας. Αν δεν είσαι τουλάχιστον Στάινερ… τότε πίσω στη στάνη σου!

ΟΡΟΝΤ 
Κι εγώ σας λέγω οι στίχοι μου είναι άρτιοι, δίχως ψόγο. 

ΑΛΣΕΣΤ 
Για να τους βρίσκετε καλούς, θα’ χετε κάποιο λόγο, 
όμως θα βρείτε φυσικό να’ χω κι εγώ μια κρίση 
που δεν υποχρεώνεται μ’ εσάς να συμφωνήσει. 

ΟΡΟΝΤ 
Μου φτάνει που τους επαινούν άλλοι και τους εξαίρουν. 

ΑΛΣΕΣΤ 
Δεν ξέρω να υποκρίνομαι· βλέπετε, οι άλλοι ξέρουν. 

ΟΡΟΝΤ 
Τόση ευφυΐα δηλαδή ο Θεός σας έχει δώσει; 

ΑΛΣΕΣΤ 
Αν παίνευα τους στίχους σας, θα’ τανε κι άλλη τόση. 

ΟΡΟΝΤ 
Δεν έχω ανάγκη, αδιαφορώ, είτε σας θέλγουν είτε… 

ΑΛΣΕΣΤ 
Πολύ σωστά, παρακαλώ, πρέπει να αδιαφορείτε. 

ΟΡΟΝΤ 
Ήθελα, από περιέργεια, να δω κι εγώ κανένα 
ποίημα πάνω στο θέμα αυτό απ’ τη δική σας πένα. 

ΑΛΣΕΣΤ 
Μπορεί ατυχώς να μου συμβεί κι εγώ να γράψω κάτι 
τόσο κακό, δε θα το δει πάντως ανθρώπου μάτι. 

ΟΡΟΝΤ 
Μιλάτε με σκληρότητα, κι η τόση υπεροψία… 

ΑΛΣΕΣΤ 
Αν θέλετε λιβανωτό, να βρείτε άλλη εκκλησία. 

ΟΡΟΝΤ 
Μικρέ μου κύριε, ψηλά πήρατε το τροπάρι. 

ΑΛΣΕΣΤ 
Μεγάλε κύριε, μα το Θεό, στον τόνο το’ χω πάρει. 

Στο παραπάνω απόσπασμα υπογράμμισα τα πιο σημαντικά σημεία για να το πάρουν homework πολλοί από τους επίσημους κριτικούς. Εξάλλου είναι συνήθειά τους να μην διαβάζουν την ολότητα όσων κρίνουν αλλά μόνο κομμάτια αυτών. Το αρνούνται δημοσίως φυσικά, όμως αυτό βγαίνει προς τα έξω! Αλλά να σας πω κάτι εντελώς εμπιστευτικά ως μη κριτικός λογοτεχνίας για όλη αυτή την κουβέντα περί κριτικής της λογοτεχνίας: χέστηκα. Η λογοτεχνία δεν φαίνεται να νοιάζεται τόσο για την κριτική, όσο οι λογοτέχνες για τους κριτικούς! Δεν μπορείς να λες καλά λόγια για όλους και η εκπληκτική σάτιρα του Μολιέρου αυτό το καταδεικνεύει με πολύ απολαυστικό και κατατοπιστικό τρόπο. 

Το ίδιο ισχύει και για τις μεταφράσεις. Σε μια ευτυχή συνάντηση με άνθρωπο του χώρου του βιβλίου, με παρότρυνε να μην μιλάω άσχημα για μεταφράσεις, γιατί η μετάφραση είναι μια πολύ απαιτητική δουλειά και πρέπει να δείχνουμε επιεικείς απέναντί της. Είμαι απόλυτα ευγνώμων σε όλες τις μεταφράσεις, αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν μπορώ να κρίνω μια κακή μετάφραση· μιλάω αρκετά καλά ελληνικά και όταν η μετάφραση δεν «μιλάει» εξίσου καλά, το καταλαβαίνω. Και μην μου πείτε ότι για να κρίνεις σωστά μια μετάφραση πρέπει να μιλάς την γλώσσα του πρωτοτύπου γιατί μέχρι στιγμής δεν έχω γνωρίσει άνθρωπο που να μιλάει απταίστως, ας πούμε, πάνω από 20 γλώσσες. Θα υπάρχει ένας τέτοιος άνθρωπος, σίγουρα όμως δεν μένει στην Ελλάδα! 

Σε μία από τις ομορφότερες εκδηλώσεις της «Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης», «Ο Μολιέρος και η θεατρική μετάφραση», μάθαμε πόσο σημαντική είναι μια μετάφραση, όχι με απεραντολογίες και θεωρητικούρες, αλλά εμπράκτως, μέσω της ανάγνωσης. Οι εκδόσεις του Μολιέρου από το ΜΙΕΤ σε μετάφραση Χρύσας Προκοπάκη είναι το κάτι άλλο. Μέχρι τώρα το περισσότερο που είχα συναντήσει σε μεταφράσεις, ήταν οι αριστουργηματικές. Προσφάτως, ανακάλυψα πώς μοιάζει μια ιδιοφυής μετάφραση. Ιδιοφυής! Το μόνο ελάττωμα του βιβλίου είναι η έλλειψη μιας εισαγωγής που θα ανέλυε αυτή την μετάφραση (όπως συνέβη στην εκδήλωση). Αδυνατώ να σας μεταφέρω όσα ειπώθηκαν. Από την άλλη, αυτή η μετάφραση δεν χρειάζεται τίποτα περισσότερο από δύο αχόρταγα και ανοιχτά αναγνωστικά μάτια. Ξεφύλλισα και την μετάφραση του Ερρίκου Μπελιέ που είχε κάνει για παλιότερη έκδοση του «Μισάνθρωπου», επιλέγοντας να μεταφέρει το κείμενο στην πεζή του μορφή, χωρίς τις σπιρτόζικες ρίμες της Προκοπάκη. Θεωρητικά, δεν είναι λάθος. Δεν είναι, λέτε; Μην αγνοήσετε αυτό το θαυμάσιο βιβλίο, ακόμα και αν η επίσημη κριτική σάς πρήζει να αγοράσετε το νέο βιβλίο του Λάζλο Κρασναχορκάι ή του Μισέλ Ουελμπέκ. Μην φερθείτε άκριτα. 

Αυτά τα ολίγα είχε να σας καταθέσει η πολύχρονη θεωρητική μου σκευή. 

«Ιδιαζόντως ευφραδής, οι λόγοι του σπουδαίοι, 
κι είναι μεγάλη η τέχνη του τίποτε να μη λέει. 
Από τις μακρηγορίες του ποτέ δεν βγάζεις άκρη, 
μονάχα ακούς ένα βουητό να σου’ ρχεται απ’ τα μάκρη» 

Υ.Γ. 2666  Ο τίτλος της ανάρτησης είναι εμπνευσμένος από μια πληροφορία που δόθηκε στην εκδήλωση για τον Μολιέρο, όπου κάποτε ο Παύλος Μάτεσις – γνωστός μεταφραστικός σφαγέας, που η επίσημη κριτική αρνείται να θίξει – είχε κάνει μια δική του απόδοση σε κείμενα του Μολιέρου και κάποιος κριτικός της εποχής – σίγουρα, περιθωριακός – είχε ονομάσει την κριτική του για εκείνον, «Ο κατά φαντασίαν μεταφραστής»!

Σχόλια

  1. Πολύ όμορφα. Όσον αφορά τον Λάζλο, το 'τανγκό του σατανά' ήταν πράγματι αδιάφορο -προς κακό-, ειδικά μετά το έξοχο 'πόλεμος και πόλεμος' και το ικανοποιητικό 'μελαγχολία της αντίστασης'.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλημέρα Αντώνη, σ' ευχαριστώ για το σχόλιο.

      Και εγώ βρήκα έξοχο το «Πόλεμος και πόλεμος», τόσο πολύ που ανυπομονούσα να βγουν και άλλα δικά του. Όσο περνούσε ο καιρός όμως, και αφού είχαν ήδη εκδοθεί τα υπόλοιπα, κάπως ατονούσε η αίσθηση να τον ξαναδιαβάσω. Δεν ξέρω γιατί. Τα βιβλία τα έχει αγοράσει ο αδερφός μου, αλλά ούτε καν τα ξεφύλλισα! Το τελευταίο του ωστόσο, έχει διαφορετική θεματική και σχεδον με έπεισε να το αγοράσω -- λίγο αργότερα όμως, γιατί αυτή την περίοδο έχω αρκετά στην σειρά αναμονής.

      Διαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Κουβεντολόι με μια μούμια!

Σημ: Εδώ λέγονται ιστορίες μόνο για αραχνιασμένα κρανία, οι "ψεκασμένοι" θα απομακρύνονται διακριτικά.

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Η Αλίκη στις πόλεις

  Καλύτερα Αλίκη στις πόλεις των θαυμάτων παρά Ωραία Κοιμωμένη στο χωριό. Αυτή είναι η τελεσίδικη γνώμη μου. Αλλά τώρα που καλοκαίριασε δύσκολα να σας πείσω, το ξέρω. Τα ξαναλέμε when September ends. «Οι πόλεις δεν προσφέρουν μόνο υλικά οφέλη αλλά και ενθουσιασμό και την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει κάποιος τον εαυτό του. Για πολλούς πολίτες του Μάντσεστερ και του Σικάγου, η πόλη σήμαινε μια μορφή ελευθερίας. Αυτό ήταν κάτι που οι επικριτές της βικτοριανής πόλης δεν μπόρεσαν ποτέ να συλλάβουν: με τόσο σκότος και βρομιά δεν μπόρεσαν ποτέ να διακρίνουν τους τρόπους με τους οποίους η κοινότητα επαναπροσδιοριζόταν μέσα στη σύγχρονη βιομηχανική μητρόπολη». Όσοι πάλι επι-μένετε στις πόλεις πρέπει να προμηθευτείτε αμέσως το καταπληκτικό βιβλίο του Ben Wilson – γιατί αν εξαντληθεί θα το ψάχνετε στα επαρχιακά βιβλιοπωλεία!

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Θα φάτε τα μούτρα σας

  Πού βαδίζει η λογοτεχνία; Όπου και όπως βάδιζε πάντα, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, ασυνόδευτη και ασυνόρευτη , πριν έρθει ο (κακός μας) καιρός με την πρόφαση του υποστηρίγματος/«υποστήριξης» κάποιοι να της προσφέρουν τα δεκανίκια της πολιτικής ορθότητας που θα την καθιστούσαν έκτοτε αδιανόητα στάσιμη. «Αυτό που βλέπουμε το σκεφτόμαστε, κι έτσι τελικά δεν το βλέπουμε, λέει ο Όλερ, ενώ άλλοι βλέπουν αυτό που βλέπουν χωρίς πρόβλημα, επειδή δεν το σκέφτονται αυτό που βλέπουν. Αυτό που αποκαλούμε αντίληψη είναι για μας κατά βάση στασιμότητα, ακινησία, τίποτα. Τίποτα. Οτιδήποτε έχει συμβεί το έχουμε σκεφτεί, δεν το έχουμε δει, λέει ο Όλερ» . Είδα και απόειδα λοιπόν με το… φαινόμενο Φερνάντα Μελτσόρ και είπα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει! Βαδίζοντας στην εποχή των τυφώνων.

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Τώρα μας σώνει μόνο ένα θαύμα

    Μπορεί ένα βιβλιοπωλείο να αποτελέσει καταφύγιο; Όχι καταφύγιο πολέμου, μην παρασύρεστε από τις εξελίξεις στην Ουκρανία, δεν παίζει τέτοιο πράγμα∙ ούτε βέβαια να σταματήσει τον ίδιο τον πόλεμο, αυτό και αν θα ήταν θαύμα! Μπορεί ωστόσο να αποτελέσει πού και πού ένα ζεστό καταφύγιο μιας μεμονωμένης ζωής, που παρέα με δισεκατομμύρια άλλες συγκροτούν τον κόσμο γύρω μας, τα ακρότατα όρια του οποίου συχνότατα και εντελώς απροσδόκητα μπορεί να είναι οι πιο αναίτιες και ακραίες σφαγές. Oh yes! Το να διεξάγεις ακήρυχτο πόλεμο αλληλεγγύης μέσω social media, να φας μια μπριζόλα επειδή τυχαίνει να είναι Τσικνοπέμπτη στα μέρη σου ή να διαβάσεις ένα ανάλαφρο βιβλίο δεν μοιάζουν αρκετά. Αλλά και τι θα μπορούσε να μοιάζει αρκετό στη ζωή ενός ανθρώπου; «Φοβάμαι ότι αυτό είναι σαν εκείνα τα feelgood μυθιστορήματα που διαβάζει η Τζάσμιν, όπου το τέλος είναι πάντα χαρούμενο γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσαν οι αναγνώστες να αντισταθμίσουν τις κακές ειδήσεις και όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν