Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Death Star


 
Καλέ θυμάστε πόσο είχαμε ενθουσιαστεί πριν από μερικούς μήνες με τις φωτογραφίες που ανέβασε το τηλεσκόπιο James Webb; Τι έκσταση! Ανοίγαμε όλοι το photoshop να φτιάξουμε παρόμοιες, ήταν γενικά μεγάλη στιγμή, καιρό είχαμε να δούμε τόσο κακόγουστες φωτογραφίες. Μόνο λίγοι επιστήμονες, συγκριτικά με όλους τους υπόλοιπους ανθρώπους, γνώριζαν την σημασία τους. Σκέφτομαι λοιπόν πολλούς αναγνώστες να μισούν την nerd λογοτεχνία του Άντι Γουίρ, ενώ ταυτόχρονα στο ίνσταγκραμ τους έχουν τις παραπάνω φωτογραφίες∙ και αυτό όσο να ’ναι με διασκεδάζει πολύ. Η επιστημονική φαντασία που γράφει ο Γουίρ (όσο και αν κάποιος θεωρεί ότι κινείται στις παρυφές και δεν πλησιάζει καν κέντρο) δεν είναι μια καταγγελτική λογοτεχνία, όπως συχνά συνηθίζεται σε αυτό το είδος, αλλά μια λογοτεχνία ενός σπασίκλα που βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο και όσες φορές εκείνο αδειάσει, θα το γεμίσει μία παραπάνω. «Ίσως να είναι μόνο η παιδική μου αισιοδοξία, αλλά η ανθρωπότητα μπορεί να κάνει θαύματα όταν το παίρνουμε απόφαση»
 
Κάθε βιβλίο του Γουίρ είναι μαγεία. Την πρώτη φορά μάς πάει μια μοναχική βόλτα στον Άρη, την δεύτερη μας ξεναγεί σε μια σεληνιακή πόλη και την τρίτη και μακρύτερη μας πάει πολλά έτη φωτός μπροστά. «Είναι μια απλή ιδέα, αλλά και ηλίθια. Το ζήτημα είναι ότι όταν οι ηλίθιες ιδέες αποδίδουν, γίνονται ιδιοφυείς ιδέες. Θα δούμε σε ποια εκδοχή θα καταλήξει όλο αυτό». Αυτό που συνηθίζαμε να κοτσάρουμε μετά την λέξη «μνημόνια»… δηλαδή την φράση «μέχρι να σβήσει ο ήλιος», σε αυτή την μυθιστορηματική εκδοχή φαίνεται να βγαίνει αληθινό και τα μνημόνια όπως και καθετί άλλο ωχριούν μπροστά στο πρόβλημα. Κάτι παράξενο κάνει τον ήλιο να χάνει την ενέργειά του, σβήνει λίγο λίγο… θα γίνουμε η Δανία του Νότου – τίποτα, κάτι δικά μου, έκανα συνειρμό με τα μνημόνια, μην ασχολείστε. Κάθε φορά που υποψιάζομαι ότι ένα βιβλίο μπορεί να έχει γραφτεί μέσα στην περίοδο της καραντίνας, έχω περιέργεια και προσπαθώ να ανακαλύψω αν κάποια στοιχεία της πλοκής συνδέονται με αυτή την δυσάρεστη περίοδο – βέβαια, η επιστημονική φαντασία είναι επιρρεπής σε τέτοιου είδους σενάρια ενίοτε και πριν ακόμα αυτά συμβούν, οπότε η σύνδεση μοιάζει κάπως μετέωρη.
 
Σε αυτό το σημείο θα κάνω μια εξαίρεση για να επιβεβαιώσω τον κανόνα μου, και θα προβώ σε κάποια ελαφριά σπόιλερς, κάνοντας έτσι τις περιορισμένες προβολές των αναρτήσεών μου να περιοριστούν περισσότερο – επιθετικής μορφής μάρκετινγκ, μην το δοκιμάσετε στα μπλογκ σας. Ξέρω ότι μισείτε τα σπόιλερς, και ευτυχώς για αυτούς το ξέρουν και οι εκδοτικοί που συχνότατα σας πουλάνε φύκια για μεταξωτές κορδέλες, και ευελπιστούν ότι δε θα θέλετε να χαλάσετε μέρος της όποιας αγωνίας πριν χαλάσετε μέρος των χρημάτων σας! Τέλος πάντων, όπως νομίζετε. «Η γλώσσα είναι κάτι σαν εκθετικό σύστημα. Όσο περισσότερες λέξεις γνωρίζεις, τόσο ευκολότερο είναι να ορίσεις καινούργιες». Αυτό που απορροφάει την ενέργεια του Ήλιου είναι οι λεγόμενοι Αστροφάγοι, κάποιες μικρομορφές ζωής που εξαπλώνονται ραγδαία. Ο κόσμος πρέπει να κάνει αγώνα δρόμου να βρει λεπτομέρειες για αυτούς, και ακόμα δυσκολότερο να εξομαλύνει τις όποιες διαφορές του (οικονομικές/κοινωνικές/πολιτισμικές) ώστε να βρει μια απάντηση στο χάος χωρίς να γνωρίζει κιόλας κατά πόσο θα έχει επιτυχία στο τέλος. Σας θυμίζει κάτι; Χαίρομαι. Φαινομενικά, ίσως νομίσετε ότι ο Γουίρ σε κάποιο μέρος της πλοκής αφήνεται να παρασυρθεί σε αφηγηματικές ευκολίες – αν και εγώ δεν το βλέπω καθόλου έτσι, ούτε εδώ αλλά ούτε και γενικότερα∙ οι ευκολίες δεν είναι πάντα μειονέκτημα ή έλλειψη ταλέντου, είναι μόνο συνώνυμο της απλότητας που χρειάζεται εξίσου με την όποια πολυπλοκότητα στη λογοτεχνία – ο συγγραφέας θέλει να μας καλέσει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα μέσα στο παιδικό του δωμάτιο και να μας δείξει εκστασιασμένος τα συναρπαστικά παιχνίδια του, δεν ενδιαφέρεται για τη μαμά που διακόπτει για να ρωτήσει αν χρειάζεται να μας φέρει χυμό και μπισκότα, εννοείται, δεν χρειαζόταν καν η ερώτηση. 
 

Το βασικό σπόιλερ στο οποίο θέλω να αναφερθώ είναι ότι κάπου στα μισά του δρόμου προς το άπειρο και ακόμα παραπέρα, ο πρωταγωνιστής του βιβλίου συναντάει έναν εξωγήινο. Αυτό άλλοτε θα ήταν αρκετό να μου καταστρέψει μια ταινία (ναι, «Ονειροπαγίδα» βασισμένη στον Στίβεν Κινγκ, εσένα λέω) ή και ένα βιβλίο σπανιότερα. Ο λόγος είναι ότι συνήθως μετακυλίουμε σε εξωγήινες μορφές τα πιο μοχθηρά χαρακτηριστικά που μπορεί να έχει το ανθρώπινο είδος. Σπάνια τις αντιμετωπίζουμε με προσήνεια και περιέργεια την οποία όμως δεν περιμένουμε κιόλας να μας ανταποδώσουν. Γιατί να μην το κάνουν, παρακαλώ; Εδώ, ο γήινος Ράιλαντ Γκρέις συναντά τον εξωγήινο Ρόκι και φαίνεται να τα πάνε μια χαρά, βρίσκουν πολύ ενδιαφέρουσα την γνωριμία τους παρά τις δύσκολες καταστάσεις που προσπαθούν να λύσουν αμφότεροι (ζοφερή εικόνα από το μέλλον: – Ρόκι, παλιόφιλε, πόσο καιρό έχουμε να βρεθούμε; Πολύ χάρηκα που σε είδα. Να κανονίσουμε να πιούμε έναν καφέ. – ♫♪♪♪♫!)
 
[…] «Λοιπόν, λέω το «χέρι του», αλλά μπορεί να είναι το χέρι της. Ή κάποια άλλη αντωνυμία για την οποία δεν έχω λέξη. Μπορεί να έχουν δεκαεπτά βιολογικά φύλα, πού να ξέρω. Ή και κανένα. Κανένας δεν αναφέρεται ποτέ στις πραγματικά δύσκολες πτυχές της πρώτης επαφής με νοήμονα εξωγήινη ζωή: τις αντωνυμίες. Θα μείνω στο «αυτός» προς το παρόν, επειδή μου φαίνεται αγενές να αποκαλώ ένα σκεπτόμενο ον «αυτό». 
 

Και αν θέλει ο συγγραφέας να μιλήσει για κάποια «φλέγοντα» ζητήματα αρκεί μια παράγραφος (κάνει το ίδιο και σε άλλα σημεία), δεν χρειάζεται να αναλώσει όλο το βιβλίο του. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Παπαδόπουλος» σε καλή μετάφραση του Βαγγέλη Προβιά και αξιοπρόσεκτη επιμέλεια. Γενικά λατρεύω τα βιβλία του Άντι Γουίρ και περνάω πολύ όμορφα διαβάζοντας τα. Δεν πρόκειται να τα διαβάσω δεύτερη φορά αλλά η ευφορική διάθεση που μου προκαλούν κρατάει καιρό, συνήθως μέχρι να γράψει το επόμενο. Μπείτε σε τροχιά αγοράς του!
 
«Προσάρμοσε τροχιά ενώ είσαι ηλίθιος. Καλό σχέδιο».
Γελάω. «Νέα λέξη: “σαρκασμός”. Λες το αντίθετο από αυτό που πραγματικά εννοείς για να τονίσεις κάτι. Σαρκασμός».
Τραγουδάει τη λέξη «σαρκασμός» στη γλώσσα του. 
 
Υ.Γ. 2666  Πηγές φωτογραφιών: https://www.nytimes.com/2021/05/03/books/andy-weir-project-hail-mary.html
 
 

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

En passant

  Το «Αν πασάν» είναι ένας σκακιστικός κανόνας, περιθωριακός και άγνωστος αλλά ιδιαιτέρως αποτελεσματικός και σημαντικός. Στις αρχικές τους κινήσεις, τα πιόνια έχουν το δικαίωμα να κινηθούν ένα ή δύο τετράγωνα μπροστά. Αν επιλέξουν να κινηθούν δύο τετράγωνα μπροστά και ένα αντίπαλο πιόνι βρίσκεται σε τέτοια θέση ώστε να μπορούσε να το αιχμαλωτίσει αν το πιόνι που κινήθηκε δυο τετράγωνα αποφάσιζε να κινηθεί μόνο ένα, τότε, έχει το δικαίωμα να το αιχμαλωτίσει και σε αυτή την περίπτωση που κάνει δύο βήματα. Έχουμε δηλαδή, αν πασάν... αιχμαλωσία εν τη διελεύσει. Είναι δυσνόητο στην περιγραφή αλλά αρκετά ξεκάθαρο στην πράξη. Βέβαια, όταν είσαι αρχάριος σκακιστής και το συναντήσεις πρώτη φορά σε ηλεκτρονική παρτίδα, τότε πείθεσαι ότι κάποιο «bug» έχει η ιστοσελίδα, ότι σε χακάρανε ή ότι άρπαξες όλες τις ιώσεις του κυβερνοχώρου. Τα βιβλία του Ναμπόκοφ, μου προσφέρουν την ισχυρή εντύπωση ότι αποτελούν ένα συνεχές λογοτεχνικό en passant, σε αιχμαλωτίζουν εν τη διελεύσει.

Αποδοχή cookies

«Ευτυχώς, αν θέλει κάποιος να βρει μεστές απόψεις για καλά βιβλία, υπάρχουν ήδη πολύ αξιόλογα βιβλιοφιλικά μπλογκ, όπως το κορυφαίο, του Librofilo ή το αγαπημένο του, του Μαραμπού» . Να ξέρετε ότι όταν μου δίνουν γλυκό, έστω και σε μορφή βιβλίου, το αποδέχομαι αμέσως. Επίσης, να ξέρετε ότι ενίοτε μπορεί να γράφω για βιβλία που δεν έχω διαβάσει, όλοι το κάνουμε αυτό, απλώς οι περισσότεροι εντελώς αποτυχημένα, αλλά ποτέ δεν γράφω για βιβλίο που δεν μου άρεσε προφασιζόμενος το αντίστροφο∙ όλοι το κάνετε και αυτό, απλώς οι περισσότεροι εντελώς αποτυχημένα. Το βιβλίο είναι δώρο της συγγραφέα, καλής διαδικτυακής φίλης, και η άποψή μου για αυτό ολότελα υποκειμενική – ξέρω, απανωτά σοκ! – και ουδεμία σχέση έχει με την αντικειμενική κριτική που από καιρό θα έπρεπε να γίνει αντικείμενο κριτικής, τουλάχιστον στην Ελλάδα. Από το να μασήσω τα λόγια μου, θα προτιμήσω τα μπισκότα. «Όχι πως δεν ήταν επηρεασμένος και από το ιστολόγιο «Πιπέρι και σπασμένες γραμμές» με τις λαχταριστές αναρτήσεις σχετικά ...

Το Δώρο

Θα μπορούσε ο Στέφανος Ξενάκης να είναι ο Στέφανος Δαίδαλος του σήμερα; Ή να το αλλάξω κάπως για να ’χουμε καλό ρώτημα: θα μπορούσε ο Τζέημς Τζόυς (μαζί και οι όποιες καλλιτεχνικές μεταμορφώσεις του) να γίνει ένας motivational speaker της σημερινής εποχής; Κανείς πλέον (αν υποθέσουμε ότι μπορούσε κάποτε) δεν διαβάζει τον «Οδυσσέα». Δεν μπορεί να αντέξει ότι αυτό το βιβλίο τον περιγράφει, ακόμα και σήμερα ή και περισσότερο σήμερα, τόσο καλά παρά την μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου. Του αφιερώνει μία μέρα τον χρόνο, την σημερινή (παρόλο που άλλαξε η μέρα, το blogger έμεινε σταθερά πίσω!), και μετά τον στέλνει αδιάβαστο. Αν κάποιος όμως του σερβίρει για πρωινό όμορφες φράσεις με γαρνιτ ούρα υπέροχα σκίτσα, τότε μπορεί να νιώσει στιγμιαία χαρά και να βελάζει σαν ανέφελο πρόβατο στα λιβάδια του χρόνου. 

Kinds of kindness

Τα περισσότερα μαγαζιά έχουν ήδη στολίσει με ελλειμματικό γούστο, οι κουραμπιέδες άρχισαν να ανταγωνίζονται τα μελομακάρονα – και τα δυο μαζί την Dubai chocolate –, η Black Friday με τις ασυναγώνιστες τιμές της θα κοντράρει στα ίσα την αληθινή ύπαρξη του ΑΙ Βασίλη, ο καιρός προσπαθεί να τα βρει με τον απορυθμισμένο θερμοστάτη του και γενικά είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα είμαστε. Και μέσα σε όλα αυτά, οι δημοσιογράφοι, οι αθλητές, η εκκλησία, τα ιδρύματα, οι πολιτικοί (που είναι για τα ιδρύματα) θα δείξουν το καλοσυνάτο πρόσωπό τους στους ταλαίπωρους ετούτου του κόσμου. Και μην ξεχνάμε, ότι κυρίως τα Χριστούγεννα είναι για τα παιδιά – και για όλα εκείνα που γιόρταζε η πρόσφατη «Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κακοποίησης των παιδιών». «Πάντοτε, τα Χριστούγεννα έβγαζαν στους ανθρώπους τον καλύτερο αλλά και τον χειρότερο εαυτό τους».    

Ασκήσεις μνήμης

  Τις ασκήσεις ύφους τις κατέκτησε σε βαθμό που λίγοι συγγραφείς φτάνουν , με τις ασκήσεις μνήμης όμως κανείς άνθρωπος δεν τα βγάζει εύκολα πέρα. Όλοι μας γράφουμε autofiction από 8 χρονών – Περιγράψτε μας τα πιο ωραία σας Χριστούγεννα – τα νεύρα μου! Το autofiction πλέον μοιάζει να είναι ένας ευφημισμός για να αποδεχόμαστε κάποιες συγγραφικές μετριότητες ως κάτι παραπάνω από αυτό που είναι. Είναι προσβολή να θεωρείς ότι ο Τζόυς ή ο Σελίν (που επιτέλους σε λίγες μέρες θα εκδοθεί το «Θάνατος επί πιστώσει»∙ Γκάλοπ: ποιο άργησε περισσότερο; Το Μετρό Θεσσαλονίκης ή το βιβλίο του Σελίν;) έγραψαν autofiction. Το ίδιο ισχύει και για τον Καλβίνο στη συγκεκριμένη συλλογή. Δεν θα ξεχάσουμε και αυτά που ξέρουμε! «Μόνο πετώντας πράγματα μπορώ να βεβαιωθώ πως ακόμα δεν έχει πεταχτεί κάτι από μένα, κάτι που ίσως να μην είναι ούτε και θα είναι για πέταμα» .  

Βαρύ περιστατικό

Συγγραφείς με χιούμορ δεν χαίρουν ιδιαίτερης εκτίμησης, θεωρώ, από το αναγνωστικό κοινό. Ποιος ξέρει πόσα ελαττώματα πασχίζει να κρύψει πίσω από αυτό, θα σκέφτονται, και δεν μπορεί, κάποιο ελάττωμα θα έχει να κάνει σίγουρα και με την συγγραφή. Επίσης το χιούμορ αξιώνει ευφυΐα και το κοινό δεν θέλει να περνιέται για ηλίθιο. Ο Άμπροουζ Μπιρς με τις διάσημες σατιρικές ιστορίες του και τα σκωπτικά λήμματα θα μπορούσε να θεωρηθεί ένας τέτοιος∙ καλός για να χαμογελάμε πού και πού, μας κάνει ενίοτε και τον έξυπνο, αλλά δεν πειράζει, καλή καρδιά. Ίσως να ήταν έτσι – αν και δεν συμμερίζομαι καθόλου αυτή την άποψη – αν δεν έγραφε τα διηγήματα από τις εμπειρίες του στον Αμερικανικό Εμφύλιο. Σκλάβος του για πάντα!    

The Elephant Man

Υπάρχει ένας ελέφαντας στο δωμάτιο – όχι ρε, δεν εννοώ εσάς, φάτε ελεύθερα όσο θέλετε! – και αυτός δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον άνθρωπο. Οξύμωρο, καταλαβαίνω, αλλά στο περίκλειστο δωμάτιο που είναι ο κόσμος ολάκερος, αν θες να παραμένεις ανθρώπινος πρέπει να έχεις καρφωμένα τα μάτια σου στον ελέφαντα. «–Είναι επειδή, με τον τρόπο που ο κερατάς σου παρουσιάζει τα πράγματα, παραέδινε την εντύπωση ότι έφτυνε κατάμουτρα το είδος για το οποίο πέθανε ο Κύριός μας. Δεν είχες την αίσθηση ότι υπέγραφες υπέρ των ελεφάντων αλλά εναντίον των ανθρώπων» . Διαβάζω το βιβλίο του Ρομαίν Γκαρύ περίπου από τον Ιούλιο, κυρίως επειδή τα μεγάλα βιβλία τα διαβάζω τραπεζίως , δηλαδή ανάμεσα σε άλλα μικρότερα αναγνωστικά γεύματα (και τις τελευταίες μέρες και κυριολεκτικά)∙ αλλά αυτό δεν με ενοχλεί καθόλου γιατί υπήρξε ένα από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα τα πολλά τελευταία χρόνια, και αν δεν ανανέωσε την πίστη μου στον άνθρωπο, τουλάχιστον ανανέωσε εκείνη στο μυθιστόρημα: «ο καθείς και οι ελέφαντές του, ...

100% cotton

Μπορεί τον τελευταίο χρόνο να δουλεύω στον τριτογενή τομέα παραγωγής και συγκεκριμένα σε στεγνοκαθαριστήριο – φροντίζοντας να μην τα κάνω μούσκεμα με τα ρούχα… ενώ τα κάνω μούσκεμα! – και να χαζεύω στα ταμπελάκια τι ποσοστό επί τοις εκατό βαμβάκι περιέχουν – πολυεστέρα, κερδάμε! – αλλά υπήρξαν σκληρές εποχές που δεν βελτιώθηκαν και ιδιαίτερα για πολλούς ανθρώπους, που για 100% βαμβάκι πληρωνόσουν ένα υποπολλαπλάσιό του και θα έπρεπε να λες και ευχαριστώ από πάνω. «Η αχαριστία αποτελεί συστατικό στοιχείο του χαρακτήρα των ανθρώπων σε τέτοιο βαθμό, που είναι προτιμότερο να τη θεωρεί κανείς προκαταβολικά δεδομένη και να μη στενοχωριέται» . Εδώ το ίδιο σου το πλυντήριο δεν είναι αξιόπιστο (στους χρόνους) και δεν λέει την αλήθεια, γιατί περιμένεις να το κάνουν οι άνθρωποι;

Σαν ναυαγοί, σαν ροβινσώνες

Ο βιασμός ενός βιβλίου και ενός συγγραφέα γίνεται με τις διασκευές . Συγγραφείς μεγάλου βεληνεκούς και εξαιρετικού κύρους όπως ο Ντάνιελ Ντιφόου, ο Ρόμπερτ Στήβενσον, ο Ιούλιος Βερν και ο Τζόναθαν Σουίφτ (με την ευκαιρία, να ξαναπώ ότι «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ» είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία. Δεν είναι απλώς ένα από τα καλύτερα βιβλία του είδους· ή του 18ου αιώνα· ή της αγγλοσαξονικής λογοτεχνίας. Πέρα από κάθε είδους περιορισμό, τροπικό, χρονικό ή χωρικό, το βιβλίο του Σουίφτ είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχουν γραφτεί επί γης) αντιμετωπίζονται από το αναγνωστικό συγγραφικό φαντασιακό σαν μικρομέγαλοι συγγγραφίσκοι που είχαν κόλλημα με την παιδική ηλικία και ανακλύκλωναν απλοϊκές ιστορίες που δεν πρέπει να διαβάζονται μετά τα δώδεκα – λες και το να είσαι παιδί είναι ιδιότητα μόνο ενός παιδιού. Κούνια που σας κούναγε! 

Το κτίσμα

  Τώρα που έφτασε αισίως 46 Αυγούστου και χειμώνιασε για τα καλά, ποιος δε θα ήθελε να διαβάσει μία καλή ιστορία δίπλα στο τζάκι! Τι γίνεται όμως αν το τζάκι, και συγκεκριμένα η καμινάδα, είναι το θέμα της ίδιας της ιστορίας; Μην σας παγώνει αυτό, γιατί την ιστορία την έγραψε ο Χέρμαν Μέλβιλ και τίποτα δεν μπορεί να πάει στραβά όταν συμβαίνει αυτό. Η λογοτεχνία του είναι πάντα πρόσφορη σε αναλύσεις που θεωρητικά θα βελτίωναν την κατανόηση που κρύβεται βαθιά στα θεμέλια κάθε έργου του, αλλά ταυτόχρονα ίσως θα κατέστρεφε τα οφέλη που υπάρχουν στα υψηλότερα διανοητικά πατώματα, απόρροια της μαγευτικής του αρχιτεκτονικής γραφής – «Ή, μάλλον, αυτή η ίδια δίνει απαντήσεις ασταμάτητα, ασταμάτητα ταλανίζοντάς με μ’ αυτή την τρομερή της ζέση για βελτίωση, η οποία δεν είναι παρά μια ελαφρότερη απόδοση της λέξης καταστροφή».