Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Πετριά


 
 
Η πετριά του Αλεχάντρο Χοντορόφσκι (Γιοντορόφσκι τον θέλει ο μεταφραστής και εφεξής θα κρατήσω αυτή την γραφή) είναι γνωστή σε όσους τον παρακολουθούν. Σπουδαίος σκηνοθέτης, κομίστας, συγγραφέας, είναι μια προσωπικότητα που δύσκολα να μην σας γοητεύσει – ακόμα και αν σας απογοητεύσει αρχικά, να επιμείνετε, είναι μια ψευδαίσθηση. «Ανάμεσα σε τόσες ψευδαισθήσεις ψάχνω την πιο ωραία». Γεμάτος αντιφάσεις, μας λιθοβολεί όχι σαν αναμάρτητος αλλά σαν ο πλέον αμαρτωλός. Στην αρχή νόμιζα ότι πρόκειται για ποίηση και λέω ας είναι, τι να γίνει, όμως εν τέλει αποδείχθηκε κάτι πιο όμορφο∙ κάτι ανάμεσα σε πειραγμένα χαϊκού και αφορισμούς «[…] θέλησα να πάω προς άλλη κατεύθυνση, τολμώ να την ονομάσω μεταφυσική (…) Ξέροντας πως μερικά δηλητηριώδη ερπετά είναι υψηλής ομορφιάς, δεν αρκέστηκα με μια έκφραση μονάχα αισθητική: βήμα βήμα, μετέτρεψα τους μικρούς στίχους σε ηθικές προτάσεις, θεραπευτικές, και, όσο ήταν δυνατόν, μυητικές». Πετραδάκι πετραδάκι το έγραψε αυτό το βιβλίο!

«Η γνώση μου

πυγολαμπίδα

στην άπειρη σκοτεινιά»



«Σκάβει κανείς το ίδιο

για να φυτέψει ένα δέντρο

ή για να θάψει ένα γιο»



«Σαν ένας γάτος

που έχασε τα νύχια

πάω να κυνηγήσω την αλήθεια μου»



«Βυθίζω το πρόσωπο στον κόσμο

σαν να ήταν η μάσκα μου»



«Όταν η πηγή θα έχει στερέψει

θα χτίσεις παλάτια με τη δίψα»



«Οι χτύποι 
 
γεννιούνται

πριν την καρδιά»



«Καινούριος χρόνος

Όλο μου το παρελθόν

αθροίζεται σε μια κραυγή»



«Ακόμα και αν δε θα ζεις πια

θα γυρίσω

σε αναζήτηση της απουσίας σου»



«Σαν γατιά

χαϊδεύω τρυφερά

τα αρνητικά μου συναισθήματα»



«Το νόημα της ζωής;

Τίποτα πιο ζωντανό

από ένα φίδι

που ποτέ δεν σταματά

να αλλάζει δέρμα»



«Προσοχή όλα τα παιχνίδια

έχουν μια σταγόνα δηλητήριο»



«Αν μου κάνεις ερωτήσεις

μόνο απαντήσεις θα αποκτήσεις»



«Χωρίς όνομα και ηλικία

να εξαφανιστείς

στο αδιανόητο»



«Ελεύθερος από όλα

ακόμα κι από μένα τον ίδιο»



«Πώς θα μπορούσες

να θυμάσαι τα χάδια μου

αν κάθε νύχτα

άλλαζες δέρμα;»



«Όταν καταφέρεις

την εσωτερική σιωπή

θα ακούσεις

τον θρήνο του κόσμου»



«Μόνο τώρα

που πεθαίνει η μνήμη μου

αρχίζω να ζω»



«Μονάχα με νιώθω

να είμαι εγώ ο ίδιος

όταν αποπατώ»



«Κρύβω το Εγώ μου

για να έχω τη χαρά

να με ξανασυναντήσω»



«Ας εκμεταλλευτούν το έργο μου!

Μετά εγώ θα εκμεταλλευτώ

το έργο των εκμεταλλευτών μου»



 
Συνολικά 500 ανάλογοι αφορισμοί – ενίοτε και πιο ακατανόητοι καθότι όπως λέει και ο ίδιος ο Γιοντορόφσκι «Δεν κατανοώ το κατανοητό» – περιέχονται σε αυτό το βιβλιαράκι που φέρνει στο μυαλό και τις αξέχαστες «Φωνές» του Πόρτσια∙ και όχι μόνο επειδή τυγχάνει να είναι ίδιος ο μεταφραστής. Μέσα εδώ θα βρείτε συμπυκνωμένες διάφορες θεματικές του κινηματογραφικού έργου του και άλλες μεταμορφώσεις που τον παιδεύουν τόσα χρόνια∙ ναι, ακόμα και αν αυτοαποκαλείται «ερμηνευτής του Ταρώ» θα βρείτε και κάποιο τέτοιο κομμάτι του εδώ, τι θέλετε τώρα; Τους αφορισμούς, ειδικά τους τόσο συμπυκνωμένους, νομίζεις ότι τους διαβάζεις εσύ ενώ η αλήθεια είναι ότι θα σε διαβάσουν εκείνοι, σε κάποια μελλοντική ανυποψίαστη στιγμή. Γι’ αυτό αξίζει να τους έχεις κοντά σου. Η μετάφραση φαίνεται να λειτουργεί στους περισσότερους από αυτούς. Ωστόσο, κάποιοι είναι αρκετά κρυπτικοί που ίσως να μην λειτουργούσαν καν όπως θα περίμενε ένας ανύποπτος αναγνώστης, ούτε στην πρωτότυπη γλώσσα τους. Όλοι όμως έχουν μια γοητεία και περιμένουν μια ερμηνεία. Αν δεν έχετε πειστεί να το αγοράσετε, μην πείτε ένα ξερό Όχι, πείτε ένα Όχι ευχαριστώ, έχει διαφορά! Η έκδοση της «Bibliotheque» είναι αρκετά όμορφη και ποιοτική. Ήθελε όμως μια προσεκτικότερη επιμέλεια – σε τουλάχιστον 4 περιπτώσεις γράφει «πάω» αντί για «πάνω» και «με» αντί για «μα». Το νόημα ευτυχώς δεν χάνεται σε αυτές τις περιπτώσεις, αλλά όταν ο συγγραφέας παίζει τόσο πολύ με τις λέξεις δεν χρειάζεται να παίζουν και υπόλοιποι! Στο αυτί του βιβλίου αναφέρονται 8 βιβλία του Γιοντορόφσκι αλλά κανένα μεταφρασμένο στα ελληνικά. Τι κάνετε μωρέ; Τον παίζετε;



«Ανάμεσα σε ένα «Όχι»

και ένα «Όχι ευχαριστώ»

η άρνηση

δεν είναι η ίδια»



«Ένα μόνο φωτεινό παράθυρο

τρώει όλη τη νύχτα»



«Μετά από τόσα

και τόσα χρόνια να στοχάζομαι

ακόμη συνεχίζω να σκοτώνω μύγες»



«Σαν ένα σύννεφο

πεσμένο από τον ουρανό

το πτώμα ενός λευκού γάτου

δίπλα στο δρόμο»



«Στη σκοτεινά της σάρκας μου

χορεύει ένας σκελετός από φως»



«Θλιμμένες πόλεις

ενήλικοι ντυμένοι παιδιά

παιδιά ντυμένα ενήλικοι»



«Μόνο στο αβέβαιο

νιώθω σίγουρος»



«Δεν μετράω τον χρόνο

αλλά τις μεταμορφώσεις μου»



«Έφτασε η ώρα να παλέψεις

για να γίνεις ξεχασμένος»



«Ψάρι του βάθους

δεν γνωρίζεις την έκσταση

της επιφάνειας»



«Πούλησα τον διάβολό μου

στη ψυχή μου»



«Χαϊδεύοντας τον γάτο μου

προς τα πίσω

μαθαίνω να σκέφτομαι»



«Ανάμεσα στο χτες και το αύριο

τρέφομαι με δευτερόλεπτα»



«Στον εφευρεμένο κόσμο σου

είσαι μια εφεύρεση»



«Καταφεύγει

στο μικρό

το θεϊκό μεγαλείο»



«Τις διαταγές

και απαγορεύσεις τους

ονομάζουν αγάπη»



«Ο έρωτας και ο τρόμος

συγχέονται»



«Η γνώση

ζει έκπληκτη»



«Όπου εγώ τελειώνω

αρχίζει η πραγματικότητα»



«Πεθαίνω

χωρίς να πεθάνω μέσα μου»



«Πίσω μου υπάρχει μια τελεία

μπροστά μου ένα κόμμα»



«Το κορμί μου

καταστρέφεται

Όμως

γράφω ευτυχισμένος» 
 
 
Υ.Γ. 2666  Πηγές φωτογραφιών:
 
 

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

En passant

  Το «Αν πασάν» είναι ένας σκακιστικός κανόνας, περιθωριακός και άγνωστος αλλά ιδιαιτέρως αποτελεσματικός και σημαντικός. Στις αρχικές τους κινήσεις, τα πιόνια έχουν το δικαίωμα να κινηθούν ένα ή δύο τετράγωνα μπροστά. Αν επιλέξουν να κινηθούν δύο τετράγωνα μπροστά και ένα αντίπαλο πιόνι βρίσκεται σε τέτοια θέση ώστε να μπορούσε να το αιχμαλωτίσει αν το πιόνι που κινήθηκε δυο τετράγωνα αποφάσιζε να κινηθεί μόνο ένα, τότε, έχει το δικαίωμα να το αιχμαλωτίσει και σε αυτή την περίπτωση που κάνει δύο βήματα. Έχουμε δηλαδή, αν πασάν... αιχμαλωσία εν τη διελεύσει. Είναι δυσνόητο στην περιγραφή αλλά αρκετά ξεκάθαρο στην πράξη. Βέβαια, όταν είσαι αρχάριος σκακιστής και το συναντήσεις πρώτη φορά σε ηλεκτρονική παρτίδα, τότε πείθεσαι ότι κάποιο «bug» έχει η ιστοσελίδα, ότι σε χακάρανε ή ότι άρπαξες όλες τις ιώσεις του κυβερνοχώρου. Τα βιβλία του Ναμπόκοφ, μου προσφέρουν την ισχυρή εντύπωση ότι αποτελούν ένα συνεχές λογοτεχνικό en passant, σε αιχμαλωτίζουν εν τη διελεύσει.

Αποδοχή cookies

«Ευτυχώς, αν θέλει κάποιος να βρει μεστές απόψεις για καλά βιβλία, υπάρχουν ήδη πολύ αξιόλογα βιβλιοφιλικά μπλογκ, όπως το κορυφαίο, του Librofilo ή το αγαπημένο του, του Μαραμπού» . Να ξέρετε ότι όταν μου δίνουν γλυκό, έστω και σε μορφή βιβλίου, το αποδέχομαι αμέσως. Επίσης, να ξέρετε ότι ενίοτε μπορεί να γράφω για βιβλία που δεν έχω διαβάσει, όλοι το κάνουμε αυτό, απλώς οι περισσότεροι εντελώς αποτυχημένα, αλλά ποτέ δεν γράφω για βιβλίο που δεν μου άρεσε προφασιζόμενος το αντίστροφο∙ όλοι το κάνετε και αυτό, απλώς οι περισσότεροι εντελώς αποτυχημένα. Το βιβλίο είναι δώρο της συγγραφέα, καλής διαδικτυακής φίλης, και η άποψή μου για αυτό ολότελα υποκειμενική – ξέρω, απανωτά σοκ! – και ουδεμία σχέση έχει με την αντικειμενική κριτική που από καιρό θα έπρεπε να γίνει αντικείμενο κριτικής, τουλάχιστον στην Ελλάδα. Από το να μασήσω τα λόγια μου, θα προτιμήσω τα μπισκότα. «Όχι πως δεν ήταν επηρεασμένος και από το ιστολόγιο «Πιπέρι και σπασμένες γραμμές» με τις λαχταριστές αναρτήσεις σχετικά ...

Το Δώρο

Θα μπορούσε ο Στέφανος Ξενάκης να είναι ο Στέφανος Δαίδαλος του σήμερα; Ή να το αλλάξω κάπως για να ’χουμε καλό ρώτημα: θα μπορούσε ο Τζέημς Τζόυς (μαζί και οι όποιες καλλιτεχνικές μεταμορφώσεις του) να γίνει ένας motivational speaker της σημερινής εποχής; Κανείς πλέον (αν υποθέσουμε ότι μπορούσε κάποτε) δεν διαβάζει τον «Οδυσσέα». Δεν μπορεί να αντέξει ότι αυτό το βιβλίο τον περιγράφει, ακόμα και σήμερα ή και περισσότερο σήμερα, τόσο καλά παρά την μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου. Του αφιερώνει μία μέρα τον χρόνο, την σημερινή (παρόλο που άλλαξε η μέρα, το blogger έμεινε σταθερά πίσω!), και μετά τον στέλνει αδιάβαστο. Αν κάποιος όμως του σερβίρει για πρωινό όμορφες φράσεις με γαρνιτ ούρα υπέροχα σκίτσα, τότε μπορεί να νιώσει στιγμιαία χαρά και να βελάζει σαν ανέφελο πρόβατο στα λιβάδια του χρόνου. 

Kinds of kindness

Τα περισσότερα μαγαζιά έχουν ήδη στολίσει με ελλειμματικό γούστο, οι κουραμπιέδες άρχισαν να ανταγωνίζονται τα μελομακάρονα – και τα δυο μαζί την Dubai chocolate –, η Black Friday με τις ασυναγώνιστες τιμές της θα κοντράρει στα ίσα την αληθινή ύπαρξη του ΑΙ Βασίλη, ο καιρός προσπαθεί να τα βρει με τον απορυθμισμένο θερμοστάτη του και γενικά είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα είμαστε. Και μέσα σε όλα αυτά, οι δημοσιογράφοι, οι αθλητές, η εκκλησία, τα ιδρύματα, οι πολιτικοί (που είναι για τα ιδρύματα) θα δείξουν το καλοσυνάτο πρόσωπό τους στους ταλαίπωρους ετούτου του κόσμου. Και μην ξεχνάμε, ότι κυρίως τα Χριστούγεννα είναι για τα παιδιά – και για όλα εκείνα που γιόρταζε η πρόσφατη «Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κακοποίησης των παιδιών». «Πάντοτε, τα Χριστούγεννα έβγαζαν στους ανθρώπους τον καλύτερο αλλά και τον χειρότερο εαυτό τους».    

Ασκήσεις μνήμης

  Τις ασκήσεις ύφους τις κατέκτησε σε βαθμό που λίγοι συγγραφείς φτάνουν , με τις ασκήσεις μνήμης όμως κανείς άνθρωπος δεν τα βγάζει εύκολα πέρα. Όλοι μας γράφουμε autofiction από 8 χρονών – Περιγράψτε μας τα πιο ωραία σας Χριστούγεννα – τα νεύρα μου! Το autofiction πλέον μοιάζει να είναι ένας ευφημισμός για να αποδεχόμαστε κάποιες συγγραφικές μετριότητες ως κάτι παραπάνω από αυτό που είναι. Είναι προσβολή να θεωρείς ότι ο Τζόυς ή ο Σελίν (που επιτέλους σε λίγες μέρες θα εκδοθεί το «Θάνατος επί πιστώσει»∙ Γκάλοπ: ποιο άργησε περισσότερο; Το Μετρό Θεσσαλονίκης ή το βιβλίο του Σελίν;) έγραψαν autofiction. Το ίδιο ισχύει και για τον Καλβίνο στη συγκεκριμένη συλλογή. Δεν θα ξεχάσουμε και αυτά που ξέρουμε! «Μόνο πετώντας πράγματα μπορώ να βεβαιωθώ πως ακόμα δεν έχει πεταχτεί κάτι από μένα, κάτι που ίσως να μην είναι ούτε και θα είναι για πέταμα» .  

Βαρύ περιστατικό

Συγγραφείς με χιούμορ δεν χαίρουν ιδιαίτερης εκτίμησης, θεωρώ, από το αναγνωστικό κοινό. Ποιος ξέρει πόσα ελαττώματα πασχίζει να κρύψει πίσω από αυτό, θα σκέφτονται, και δεν μπορεί, κάποιο ελάττωμα θα έχει να κάνει σίγουρα και με την συγγραφή. Επίσης το χιούμορ αξιώνει ευφυΐα και το κοινό δεν θέλει να περνιέται για ηλίθιο. Ο Άμπροουζ Μπιρς με τις διάσημες σατιρικές ιστορίες του και τα σκωπτικά λήμματα θα μπορούσε να θεωρηθεί ένας τέτοιος∙ καλός για να χαμογελάμε πού και πού, μας κάνει ενίοτε και τον έξυπνο, αλλά δεν πειράζει, καλή καρδιά. Ίσως να ήταν έτσι – αν και δεν συμμερίζομαι καθόλου αυτή την άποψη – αν δεν έγραφε τα διηγήματα από τις εμπειρίες του στον Αμερικανικό Εμφύλιο. Σκλάβος του για πάντα!    

The Elephant Man

Υπάρχει ένας ελέφαντας στο δωμάτιο – όχι ρε, δεν εννοώ εσάς, φάτε ελεύθερα όσο θέλετε! – και αυτός δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον άνθρωπο. Οξύμωρο, καταλαβαίνω, αλλά στο περίκλειστο δωμάτιο που είναι ο κόσμος ολάκερος, αν θες να παραμένεις ανθρώπινος πρέπει να έχεις καρφωμένα τα μάτια σου στον ελέφαντα. «–Είναι επειδή, με τον τρόπο που ο κερατάς σου παρουσιάζει τα πράγματα, παραέδινε την εντύπωση ότι έφτυνε κατάμουτρα το είδος για το οποίο πέθανε ο Κύριός μας. Δεν είχες την αίσθηση ότι υπέγραφες υπέρ των ελεφάντων αλλά εναντίον των ανθρώπων» . Διαβάζω το βιβλίο του Ρομαίν Γκαρύ περίπου από τον Ιούλιο, κυρίως επειδή τα μεγάλα βιβλία τα διαβάζω τραπεζίως , δηλαδή ανάμεσα σε άλλα μικρότερα αναγνωστικά γεύματα (και τις τελευταίες μέρες και κυριολεκτικά)∙ αλλά αυτό δεν με ενοχλεί καθόλου γιατί υπήρξε ένα από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα τα πολλά τελευταία χρόνια, και αν δεν ανανέωσε την πίστη μου στον άνθρωπο, τουλάχιστον ανανέωσε εκείνη στο μυθιστόρημα: «ο καθείς και οι ελέφαντές του, ...

100% cotton

Μπορεί τον τελευταίο χρόνο να δουλεύω στον τριτογενή τομέα παραγωγής και συγκεκριμένα σε στεγνοκαθαριστήριο – φροντίζοντας να μην τα κάνω μούσκεμα με τα ρούχα… ενώ τα κάνω μούσκεμα! – και να χαζεύω στα ταμπελάκια τι ποσοστό επί τοις εκατό βαμβάκι περιέχουν – πολυεστέρα, κερδάμε! – αλλά υπήρξαν σκληρές εποχές που δεν βελτιώθηκαν και ιδιαίτερα για πολλούς ανθρώπους, που για 100% βαμβάκι πληρωνόσουν ένα υποπολλαπλάσιό του και θα έπρεπε να λες και ευχαριστώ από πάνω. «Η αχαριστία αποτελεί συστατικό στοιχείο του χαρακτήρα των ανθρώπων σε τέτοιο βαθμό, που είναι προτιμότερο να τη θεωρεί κανείς προκαταβολικά δεδομένη και να μη στενοχωριέται» . Εδώ το ίδιο σου το πλυντήριο δεν είναι αξιόπιστο (στους χρόνους) και δεν λέει την αλήθεια, γιατί περιμένεις να το κάνουν οι άνθρωποι;

Σαν ναυαγοί, σαν ροβινσώνες

Ο βιασμός ενός βιβλίου και ενός συγγραφέα γίνεται με τις διασκευές . Συγγραφείς μεγάλου βεληνεκούς και εξαιρετικού κύρους όπως ο Ντάνιελ Ντιφόου, ο Ρόμπερτ Στήβενσον, ο Ιούλιος Βερν και ο Τζόναθαν Σουίφτ (με την ευκαιρία, να ξαναπώ ότι «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ» είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία. Δεν είναι απλώς ένα από τα καλύτερα βιβλία του είδους· ή του 18ου αιώνα· ή της αγγλοσαξονικής λογοτεχνίας. Πέρα από κάθε είδους περιορισμό, τροπικό, χρονικό ή χωρικό, το βιβλίο του Σουίφτ είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχουν γραφτεί επί γης) αντιμετωπίζονται από το αναγνωστικό συγγραφικό φαντασιακό σαν μικρομέγαλοι συγγγραφίσκοι που είχαν κόλλημα με την παιδική ηλικία και ανακλύκλωναν απλοϊκές ιστορίες που δεν πρέπει να διαβάζονται μετά τα δώδεκα – λες και το να είσαι παιδί είναι ιδιότητα μόνο ενός παιδιού. Κούνια που σας κούναγε! 

Το κτίσμα

  Τώρα που έφτασε αισίως 46 Αυγούστου και χειμώνιασε για τα καλά, ποιος δε θα ήθελε να διαβάσει μία καλή ιστορία δίπλα στο τζάκι! Τι γίνεται όμως αν το τζάκι, και συγκεκριμένα η καμινάδα, είναι το θέμα της ίδιας της ιστορίας; Μην σας παγώνει αυτό, γιατί την ιστορία την έγραψε ο Χέρμαν Μέλβιλ και τίποτα δεν μπορεί να πάει στραβά όταν συμβαίνει αυτό. Η λογοτεχνία του είναι πάντα πρόσφορη σε αναλύσεις που θεωρητικά θα βελτίωναν την κατανόηση που κρύβεται βαθιά στα θεμέλια κάθε έργου του, αλλά ταυτόχρονα ίσως θα κατέστρεφε τα οφέλη που υπάρχουν στα υψηλότερα διανοητικά πατώματα, απόρροια της μαγευτικής του αρχιτεκτονικής γραφής – «Ή, μάλλον, αυτή η ίδια δίνει απαντήσεις ασταμάτητα, ασταμάτητα ταλανίζοντάς με μ’ αυτή την τρομερή της ζέση για βελτίωση, η οποία δεν είναι παρά μια ελαφρότερη απόδοση της λέξης καταστροφή».