Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Τιμές στον μικρό θεό της ειρωνείας

 

 

Με ξέρετε αρκετά καλά πια, ποτέ δε θα προσπαθούσα να καταλάβω την περιοχή της ποίησης με την βία. Δεν χρειάζεται κάποιον να την «σώσει»  – ακόμα και όταν αρκετές φορές στραγγαλίζεται από την ασφυκτική οίησή της – και είναι πάντα καλύτερα να ζει ανεξάρτητη και να διαβιεί όπως νομίζει. Σε άλλους ειρηνικότερους καιρούς είχα ξεχωρίσει αυτή την ποιητική συλλογή για τον υπέροχο τίτλο της και διαβάζοντας ένα δυο ποιήματα στα πεταχτά είχα πειστεί για την αφοπλιστική της απλότητα («Χαμηλόφωνα και απλά, τα ποιήματά του αποφεύγουν τόσο την υστερία όσο και την μεγαληγορία, υπενθυμίζοντας πως αν απαντήσουμε στο χάος με χάος, απλώς υποκύπτουμε στις δυνάμεις εκείνες στις οποίες πρέπει να αντισταθούμε»), σε σύγκριση με άλλους ποιητές εκείνης της ευρύτερης και πολύπαθης περιοχής της Ευρώπης, όπως φερ’ ειπείν είναι ο Μίλος ή ο Τσέλαν, κάπως ακατανόητοι για τα περιορισμένα γούστα και αντιληπτικά σύνορά μου. Την αγόρασα και δεν μετάνιωσα καθόλου. Αφήστε τον Ζμπίγκνιεβ Χέρμπερτ να γίνει ο πρεσβευτής που αξίζουμε μπας και ξεθωριάσει την ντροπή που αισθανόμαστε για αλλότρι(ωμεν)ες πρεσβείες. «Όπου υπάρχει καλύτερη τέχνη, υπάρχει και καλύτερη κυβέρνηση – αυτό είναι σαφές».

[…] Στόχος του ήταν, σε μια εποχή αλληλοσυγκρουόμενων βεβαιοτήτων, «να παρατηρήσει από κοντά και επίμονα τον κόσμο, τα κοινά αισθήματα απογυμνωμένα από κάθε προκατάληψη», όπως έγραψε ο ίδιος. Η προσπάθεια να «δει καθαρά την πραγματικότητα» τον οδήγησε στο ζήτημα της γλώσσας. Πώς θα μπορούσε να αποδοθεί η εμπειρία μέσω των λέξεων; «Καταλαβαίνετε, είχα αφθονία λέξεων για να εκφράσω την εξέγερση και τη διαμαρτυρία μου», εξήγησε σε κάποια συνέντευξή του. «Θα μπορούσα να είχα γράψει κάτι όπως “Ω εσείς, καταραμένοι κλπ. κλπ., που σκοτώνετε αθώους ανθρώπους, περιμένετε και θα δείτε∙ η δίκαιη τιμωρία θα σας κατακεραυνώσει”. Ήθελα όμως να διευρύνω τη συγκεκριμένη, ατομική, βιωμένη κατάσταση, ή μάλλον, να δείξω τις βαθύτερες, γενικές, ανθρώπινες διαστάσεις της». Η εισαγωγή και η μετάφραση (αν είναι ωραία, το διαλευκάνει το ποίημα «Μεταφραστής ποίησης») είναι του Χάρη Βλαβιανού και το βιβλίο έρχεται από τις εκδόσεις «Πατάκη». Σε μια τιμή (αν και αυτό που πρόκειται να γράψω δεν έχει και ιδιαίτερη σημασία) πολύ πολύ χαμηλή, αδιανόητα χαμηλή – όλες οι υπόλοιπες τιμές ανήκουν δικαιωματικά στον σπουδαίο ποιητή!

Ο Χέρμπερτ σε μία συγκινητικά παράλληλη πορεία με τον αγαπημένο Καβάφη γράφει ποίηση υψηλότατης ποιότητας. Θα ήθελα να αποδελτιώσω περισσότερα αλλά προσπάθησα με κόπο να επιλέξω εφτά (η σειρά εμφάνισης, δική μου), κάπως ενδηκτικά της περιρρέουσας ατμόσφαιρας. Συγχωρήστε με για τις παράπλευρες ποιητικές απώλειες∙ δεν λογίζονται καν μπροστά στις ανθρώπινες ζωές. 


ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ

Μια ρωγμή! φωνάζει ο Αυτοκράτορας στον ύπνο του και ο ουρανός του κρεβατιού που είναι στολισμένος με φτερά στρουθοκαμήλου αρχίζει να τρέμει. Οι στρατιώτες που βηματίζουν πάνω-κάτω στους διαδρόμους με τα σπαθιά έξω από τα θηκάρια πιστεύουν πως ο Αυτοκράτορας ονειρεύεται μια πολιορκία. Μόλις τώρα είδε μια ρωγμή στα τείχη και θέλει να εισβάλουν στο φρούριο.

Στην πραγματικότητα ο Αυτοκράτορας είναι τώρα μια ψείρα που ψάχνει στο πάτωμα για αποφάγια. Ξαφνικά βλέπει από πάνω του μια πελώρια μπότα έτοιμη να τον συνθλίψει. Ο Αυτοκράτορας ψάχνει μια ρωγμή για να κρυφτεί. Το πάτωμα είναι λείο και καθαρό.

Ναι. Τίποτα δεν είναι πιο συνηθισμένο  από τα όνειρα των Αυτοκρατόρων.

 

Ο κ. COGITO. Η ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

Εδώ και καιρό

ο κ. Cogito

φοράει τη ψυχή του

στο μπράτσο

 

αυτό φανερώνει

μια κατάσταση ετοιμότητας

 

η τοποθέτηση

της ψυχής στο μπράτσο

είναι μια λεπτή υπόθεση

πρέπει να γίνει

χωρίς μεγάλη σπουδή

ή γνωστές σκηνές

από πολέμους

εκκενώσεις

πολιορκημένες πόλεις

 

στην ψυχή αρέσει

να παίρνει διάφορες μορφές

τώρα είναι πέτρα

 

έχει βυθίσει τις δαγκάνες της

στο αριστερό χέρι του κ. Cogito

και περιμένει

 

μπορεί να εγκαταλείψει

το σώμα του κ. Cogito

όταν κοιμάται

 

ή η αναχώρηση

να συμβεί με το φως της ημέρας

όταν έχει πλήρη συνείδηση

αστραπιαία όπως το σφύργιμα

θρυμματισμένου καθρέφτη

 

προς το παρόν κάθεται

στο μπράτσο του

έτοιμη να πετάξει

 

ΑΠΟ ΤΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Στην αρχή υπήρχε ο θεός της νύχτας και της τρικυμίας, μαύρο είδωλο χωρίς μάτια και μπροστά του χοροπηδούσαν γυμνοί και πασαλειμμένοι με αίμα. Αργότερα, στα χρόνια της δημοκρατίας, υπήρχαν πολλοί θεοί, με συζύγους, παιδιά, κρεβάτια που έτριζαν και ακίνδυνα αστροπελέκια που έσκαγαν στον αέρα. Στο τέλος μόνο κάτι δεισιδαίμονες νευρωτικοί κουβαλούσαν στις τσέπες τους αγαλματίδια από αλάτι, που παρίσταναν τον θεό της ειρωνείας. Δεν υπήρχε τρανότερος θεός τα χρόνια εκείνα.

Ύστερα κατέφθασαν οι βάρβαροι. Και αυτοί επίσης απέδιδαν τιμές στον μικρό θεό της ειρωνείας. Τον έλιωναν με τη φτέρνα τους και τον πρόσθεταν στα φαγητά τους. 

 

Η ΝΙΚΗ ΠΟΥ ΔΙΣΤΑΖΕΙ

Η Νίκη είναι πιο όμορφη τη στιγμή

που διστάζει

το δεξί χέρι της όμορφο σαν διαταγή

ακουμπάει στον άνεμο

τα φτερά της όμως τρέμουν

 

Γιατί βλέπει

έναν μοναχικό νέο

ακολουθεί τα μακρόσυρτα χνάρια

ενός άρματος

πάνω σε γκρίζο δρόμο σε γκρίζο τοπίο

από βράχια και σκόρπια χαμόδεντρα

 

αυτός ο νέος σε λίγο θα χαθεί

τούτη κιόλας τη στιγμή η ζυγαριά της μοίρας του

γέρνει απότομα

προς τη γη

 

η Νίκη θα ήθελε πολύ

να τον πλησιάσει

και να τον φιλήσει στο μέτωπο

άλλα φοβάται πως αυτός

που ποτέ δεν γνώρισε τη γλύκα των χαδιών

σαν τη γευτεί

μπορεί πάνω στη μάχη

να τραπεί σε φυγή σαν τους άλλους

 

Κι έτσι η Νίκη διστάζει

και τελικά αποφασίζει

να παραμείνει στη στάση

που της δίδαξαν οι γλύπτες

γεμάτη ντροπή για το αναπάντεχο αίσθημα

 

αντιλαμβάνεται

πως αύριο με το χάραμα

το αγόρι αυτό πρέπει να βρεθεί

με το στήθος ανοιγμένο

μάτια κλειστά

και τον ξινό οβολό της πατρίδας του

κάτω από τη μουδιασμένη του γλώσσα

 


ΕΔΩΣΑ ΤΟΝ ΛΟΓΟ ΜΟΥ

Ήμουν πολύ νέος

και η κοινή λογική μού έλεγε

να μη δώσω τον λόγο μου

 

θα μπορούσα εύκολα να πω

ότι θα το σκεφτώ λίγο

προς τι η βιασύνη

δεν πρόκειται να φύγει κανένα τρένο

 

θα δώσω τον λόγο μου

μετά την αποφοίτησή μου

μετά τον στρατό

μετά τον γάμο

 

αλλά ο χρόνος εξερράγη

δεν υπήρχε το πριν

δεν υπήρχε το μετά

στο εκτυφλωτικό παρόν

έπρεπε να επιλέξεις

έτσι έδωσα τον λόγο μου

 

ο λόγος –

μια θηλιά γύρω από τον λαιμό μου

ο έσχατος λόγος

 

στις σπάνιες στιγμές

όταν τα πάντα είναι φως

και γίνονται διαφανή

σκέφτομαι:

«ο λόγος μου

πώς θα ήθελα

να έπαιρνα πίσω

τον λόγο μου»

 

δεν διαρκούν πολύ

ο άξονας του κόσμου στριγγλίζει

άνθρωποι σβήνουν

όπως και τόποι

και οι χρωματιστοί κύκλοι του χρόνου

όμως ο λόγος που έδωσα

έχει σφηνώσει στον λαιμό μου

 

ΠΡΟΣ ΤΙ ΟΙ ΚΛΑΣΙΚΟΙ

Ι

στο τέταρτο βιβλίο του Πελοποννησιακού πολέμου

ο Θουκυδίδης μάς αφηγείται μεταξύ άλλων

την ιστορία της αποτυχημένης εκστρατείας του

 

ανάμεσα σε μακρόσυρτες αγορεύσεις αρχηγών

μάχες πολιορκίες λιμούς

πυκνά δίκτυα μηχανορραφιών και διπλωματικών προσπαθειών

το επεισόδιο είναι σαν καρφίτσα

σε αχυρώνα

 

η ελληνική αποικία Αμφίπολη

έπεσε στα χέρια του Βρασίδα

επειδή ο Θουκυδίδης δεν έφτασε εγκαίρως

 

το τίμημα που πλήρωσε η γενέθλια πόλη του

ήταν ισόβια εξορία

 

οι εξόριστοι όλων των εποχών

γνωρίζουν τι σημαίνει το τίμημα

 

ΙΙ

οι στρατηγοί των πιο πρόσφατων πολέμων

αν κάτι ανάλογο συνέβαινε σε αυτούς

θα κλαψουρίζανε γονυπετείς μπροστά στην υστεροφημία

επικαλούμενοι την ανδρεία και την αθωότητά τους

 

θα κατηγορούσανε τους αξιωματικούς τους

ζηλόφθονους συνεργάτες

ενάντιους ανέμους

ο Θουκυδίδης αναφέρει μόνο

πως είχε επτά πλοία

πως ήταν χειμώνας

και πως σήκωσε αμέσως πανιά

 

ΙΙΙ

αν η τέχνη μπορεί να έχει ως θέμα της

ένα ραγισμένο βάζο

μία μικρή ραγισμένη ψυχή

σε βαθύ αυτοοικτιρμό

 

τότε ό,τι θ΄αφήσουμε πίσως μας

θα μοιάζει με τον λυγμό των εραστών

στο μικρό βρόμικο ξενοδοχείο

όταν η ταπετσαρία τοίχου ανατέλλει

 

ΡΩΣΙΚΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ

Ο τσάρος, ο πατερούλης μας, γέρασε, γέρασε πολύ. Δεν θα μπορούσε τώρα ούτε ένα περιστέρι να πνίξει με τα χέρια του. Καθισμένος στον θρόνο του έμοιαζε χρυσός και παγερός. Το γένι του μόνο μάκραινε και έφθανε στο πάτωμα και ακόμη παραπέρα.

Ύστερα κάποιος άλλος κυβερνούσε, δεν έγινε γνωστό ποιος. Κάποιοι περίεργοι έριχναν κλεφτές ματιές στο παλάτι από τα παράθυρα αλλά ο Κριβονόσοφ τα κάλυψε με αγχόνες. Έτσι μόνο οι κρεμασμένοι είχαν θέα.

Στο τέλος ο τσάρος, ο πατερούλης μας, πέθανε για τα καλά. Οι καμπάνες σήμαιναν και σήμαιναν, όμως δεν έβγαζαν έξω το σώμα. Ο τσάρος μας είχε γίνει ένα με τον θρόνο. Τα πόδια του θρόνου είχαν μπλεχτεί με τα πόδια του τσάρου. Το μπράτσο το δικό του και του θρόνου δεν ξεχώριζαν. Ήταν αδύνατον να τον ξεκολλήσεις. Και να θάψεις τον τσάρο μαζί με τον χρυσό θρόνο – τι ντροπή! 


Υ.Γ. 2666 Αν μετά από όλα αυτά συνεχίζετε να αναρωτιέστε γιατί να αγοράσετε αυτή την ποιητική συλλογή ∙ «εκ πρώτης όψεως τα απλά ερωτήματα απαιτούν περίπλοκες απαντήσεις».

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Η Αλίκη στις πόλεις

  Καλύτερα Αλίκη στις πόλεις των θαυμάτων παρά Ωραία Κοιμωμένη στο χωριό. Αυτή είναι η τελεσίδικη γνώμη μου. Αλλά τώρα που καλοκαίριασε δύσκολα να σας πείσω, το ξέρω. Τα ξαναλέμε when September ends. «Οι πόλεις δεν προσφέρουν μόνο υλικά οφέλη αλλά και ενθουσιασμό και την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει κάποιος τον εαυτό του. Για πολλούς πολίτες του Μάντσεστερ και του Σικάγου, η πόλη σήμαινε μια μορφή ελευθερίας. Αυτό ήταν κάτι που οι επικριτές της βικτοριανής πόλης δεν μπόρεσαν ποτέ να συλλάβουν: με τόσο σκότος και βρομιά δεν μπόρεσαν ποτέ να διακρίνουν τους τρόπους με τους οποίους η κοινότητα επαναπροσδιοριζόταν μέσα στη σύγχρονη βιομηχανική μητρόπολη». Όσοι πάλι επι-μένετε στις πόλεις πρέπει να προμηθευτείτε αμέσως το καταπληκτικό βιβλίο του Ben Wilson – γιατί αν εξαντληθεί θα το ψάχνετε στα επαρχιακά βιβλιοπωλεία!

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Θα φάτε τα μούτρα σας

  Πού βαδίζει η λογοτεχνία; Όπου και όπως βάδιζε πάντα, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, ασυνόδευτη και ασυνόρευτη , πριν έρθει ο (κακός μας) καιρός με την πρόφαση του υποστηρίγματος/«υποστήριξης» κάποιοι να της προσφέρουν τα δεκανίκια της πολιτικής ορθότητας που θα την καθιστούσαν έκτοτε αδιανόητα στάσιμη. «Αυτό που βλέπουμε το σκεφτόμαστε, κι έτσι τελικά δεν το βλέπουμε, λέει ο Όλερ, ενώ άλλοι βλέπουν αυτό που βλέπουν χωρίς πρόβλημα, επειδή δεν το σκέφτονται αυτό που βλέπουν. Αυτό που αποκαλούμε αντίληψη είναι για μας κατά βάση στασιμότητα, ακινησία, τίποτα. Τίποτα. Οτιδήποτε έχει συμβεί το έχουμε σκεφτεί, δεν το έχουμε δει, λέει ο Όλερ» . Είδα και απόειδα λοιπόν με το… φαινόμενο Φερνάντα Μελτσόρ και είπα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει! Βαδίζοντας στην εποχή των τυφώνων.

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Τώρα μας σώνει μόνο ένα θαύμα

    Μπορεί ένα βιβλιοπωλείο να αποτελέσει καταφύγιο; Όχι καταφύγιο πολέμου, μην παρασύρεστε από τις εξελίξεις στην Ουκρανία, δεν παίζει τέτοιο πράγμα∙ ούτε βέβαια να σταματήσει τον ίδιο τον πόλεμο, αυτό και αν θα ήταν θαύμα! Μπορεί ωστόσο να αποτελέσει πού και πού ένα ζεστό καταφύγιο μιας μεμονωμένης ζωής, που παρέα με δισεκατομμύρια άλλες συγκροτούν τον κόσμο γύρω μας, τα ακρότατα όρια του οποίου συχνότατα και εντελώς απροσδόκητα μπορεί να είναι οι πιο αναίτιες και ακραίες σφαγές. Oh yes! Το να διεξάγεις ακήρυχτο πόλεμο αλληλεγγύης μέσω social media, να φας μια μπριζόλα επειδή τυχαίνει να είναι Τσικνοπέμπτη στα μέρη σου ή να διαβάσεις ένα ανάλαφρο βιβλίο δεν μοιάζουν αρκετά. Αλλά και τι θα μπορούσε να μοιάζει αρκετό στη ζωή ενός ανθρώπου; «Φοβάμαι ότι αυτό είναι σαν εκείνα τα feelgood μυθιστορήματα που διαβάζει η Τζάσμιν, όπου το τέλος είναι πάντα χαρούμενο γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσαν οι αναγνώστες να αντισταθμίσουν τις κακές ειδήσεις και όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν