Το Αντίδωρο 3

 

«Ο άνθρωπος δεν νοιάζεται να ζήσει καλά αλλά να ζήσει πολύ. Ωστόσο, ενώ όλοι μπορούν να προσφέρουν στον εαυτό τους την ευτυχία του ευ ζην, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί στον εαυτό του τη μακροζωία». Αυτός ο φαινομενικά απλός αφορισμός του Σενέκα μπορεί κάλλιστα να χρησιμοποιηθεί και να οικειοποιηθεί από κάθε ηλίθιο συγγραφικό φληνάφημα που πουλάει ξινισμένη αισιοδοξία και προωθείται από τον μόνιμο πρεσβευτή θετικής ενέργειας της χώρας, Θέμη Γεωργαντά, και λοιπούς παρατρεχάμενους. Αλλά είναι πολύ βαθύτερος από ό,τι νομίζετε αρχικά, και αυτό ακριβώς τον ξεχωρίζει από τα προαναφερθέντα φληναφήματα· το βάθος. Γιατί δεν αρκεί να μιλάς στα πουλιά και στα δέντρα να τραγουδάς, ή να λες «Αξίζω, αξίζω, αξίζω» στον καθρέφτη κάθε πρωί πριν πλύνεις τα δόντια σου, ρισκάροντας επικίνδυνα να σου επιστρέψει μια μούτζα. Αν σας τα έλεγε αυτά κανένας ειδικός επιστήμονας στον οποίο απευθυνθήκατε για βοήθεια, πιθανότατα να ζητούσατε τα λεφτά σας πίσω, ενώ όταν τα βλέπετε τυπωμένα σε φτηνό χαρτί πετάτε τα εικοσάευρα με ενθουσιασμό. Αυτό είναι το πρώτο και πιο σημαντικό self test στο οποίο υποβάλλεστε εν αγνοία σας καθημερινά και μαντέψτε… βγαίνετε πάντα αρνητικοί!

 

Λατρεύω τους αφορισμούς και ετούτο το μπλογκ χρωστάει την ύπαρξή του σε έναν τέτοιον. Πετυχημένοι ή μη, κυνικοί ή λιγότερο κυνικοί, σύντομοι ή εκτενείς, οι αφορισμοί είναι η χαρά προσωποποιημένη για μένα. Θα αποδεικνυόμουν ένας απαισιόδοξος αν έπαυα να τους διαβάζω! Πάντα έψαχνα έναν αφορισμό που να συνοψίζει την αγάπη που τους τρέφω και τον εντόπισα στον Καρλ Κράους, ο αφορισμός του οποίου ανθολογείται και στην παρούσα συλλογή: «Ένας αφορισμός είναι είτε η μισή αλήθεια είτε μιάμιση αλήθεια». Μοιάζει να εννοεί (κάθε αφορισμός) λιγότερα και περισσότερα ταυτόχρονα κάθε φορά, και χρειάζεται να τον διαβάσεις πολλές φορές και να το απολαύσεις περισσότερες, καθώς υποσκάπτει διαρκώς τις σταθερές σου και την επισφαλή αλήθεια σου. Ωστόσο, εκείνο που με συναρπάζει σε αυτούς δεν είναι τόσο οι μισοκρυμμένες αλήθειες τους όσο τα ερείπια της γλώσσας (η φράση αυτή είναι απόρροια όσων διάβασα στην εισαγωγή και δεν αξιώνει πνευματικά δικαιώματα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλους σας δεκάδες φορές, όπως και τα έργα του Τζορτζ Όργουελ από τους διορατικούς εκδότες της χώρας μας!), μια γλώσσα που βρίσκεται διαρκώς σε σύγκρουση, όπως τόσο ωραία το έθεσε στην «αφοριστική» εισαγωγή του ο Roland Jaccard, ανθολόγος του εν λόγω βιβλίου, και εμπνευστής κυνικοτήτων και ο ίδιος. 

 

 

[…] «Μπορούμε να φανταστούμε έναν ηδονιστή, έναν μυστικιστή ή έναν απελπισμένο από έρωτα, έναν κυνικό όμως ποτέ. Και τούτο διότι ο κυνισμός δεν συνιστά ούτε φιλοσοφία, ούτε ηθική, ούτε κάποιο γνώρισμα του χαρακτήρα, αλλά μια ορισμένη συγκρουσιακή σχέση με τη γλώσσα, μια διαρκώς ενεργή, ρητορικά δεινή – στις περισσότερες περιπτώσεις – καχυποψία απέναντι στις λέξεις και στην ιδεολογία που τις έχει επιμολύνει. (…) Πρόκειται για μια μακρά και αργή διαδικασία αυτοχειρίας ενός έλλογου όντος που, στρέφοντας ενάντια στον εαυτό του το όπλο της γλώσσας, απεργάζεται ακατάπαυστα λεκτικές επιθέσεις ενάντια στον ίδιο τον λόγο».  

 

«Το λεξικό του απόλυτου κυνισμού» είναι μια αλφαβητική καταγραφή αφορισμών για το καθετί, για όλα ή για τίποτα (αναλόγως αν είστε αισιόδοξος ή ευφυής), κυρίως Γάλλων, και ελάχιστων γυναικών· αλλά αυτό στην ουσία δεν λέει τίποτα για την τέχνη των αφορισμών. Κάποιους αφορισμούς θα νομίζετε ότι τους έγραψε κάποιος άλλος, και ίσως έτσι να είναι, δεν μπορώ να επαληθεύσω την αξιοπιστία της ανθολογίας. Και δεν με νοιάζει κιόλας, εσάς; Όμως αυτό που με νοιάζει και θέλω να το πω είναι ότι όσους αφορισμούς κι αν έχω διαβάσει, σαν του Λίχτενμπεργκ δεν έχει! Απευθύνομαι λοιπόν σε όλους τους εκδότες, να αποκηρύξουν την έκδοση ενός ακόμα βιβλίου του Όργουελ παρόλο που δεν έχει πνευματικά δικαιώματα και να προκηρύξουν μια συγκεντρωτική έκδοση των αφορισμών του Λίχτενμπεργκ που τουλάχιστον εκείνος υπήρξε δικαιωματικά πνευματώδης! Η μετάφραση της Ρούλας Τσιτούρη είναι καλή, κινητική και όχι κυνική. Η έκδοση συμπληρώνεται και με ένα επίμετρο του Jules Lemaitre που αναλύει εντελώς κυνικά τους τρόπους για να γράψεις πετυχημένους αφορισμούς – όμως όσοι δοκιμάσατε να φτιάξετε banana bread στην καραντίνα, γνωρίζετε ήδη ότι η γνώση της συνταγής πολλές φορές δεν φτάνει για να χορτάσει καν εσάς, πόσο μάλλον τους άλλους! Το ψυχεδελικό σχέδιο του εξωφύλλου είναι του Takeshi (του γνωστού;!) Kitaoka, ενώ εντός του βιβλίου υπάρχουν διάσπαρτα σχέδια του Roland Topor με σκοπό να συντροφεύουν τους αφορισμούς των άλλων, και περισσότερο, υποθέτουμε, τους δικούς του. Η συνολική έκδοση του «Ποταμού» είναι κομψότατη και μέχρι να σας λυπηθεί ο Ξενάκης και να σας κάνει κανένα δώρο, μπορείτε να κάνετε ετούτο το βιβλίο δώρο εσείς στον εαυτό σας.

 

ΤΕΣΤ (ΕΥΦΥΙΑΣ) 

Τα τεστ ευφυΐας αποδεικνύουν ένα μόνο πράγμα: το πόσο χαμηλή ιδέα έχουμε για την ευφυΐα. – Albert Jacquard

ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΗΣ

Όποιος δεν είναι κομμουνιστής στα είκοσί του δεν έχει καρδιά· όποιος όμως εξακολουθεί να είναι στα σαράντα του δεν έχει μυαλό. – George Bernand Shaw

ΜΙΣΟΣ

Αν μισείτε κάποιον, αφήστε τον να ζήσει. – Γιαπωνέζικη παροιμία



ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΌΤΗΤΑ  

Ο διαχρονικός μύθος του χαμένου παραδείσου μας αναγκάζει να αντιστρέφουμε την χρονολογική σειρά και να θεωρούμε τη δημιουργικότητα και τη φαντασία παιδικές αρετές. Κι όμως, αρκεί να παρατηρήσουμε πώς συμπεριφέρονται τα παιδιά μεταξύ τους για να εννοήσουμε σε βάθος τα στοιχεία που τα διέπουν: ο κομφορμισμός, η αυταρχικότητα, η αλαζονεία, η πλεονεξία και η προδοσία. Το πνεύμα της ελευθερίας δεν είναι ποτέ έμφυτο, αλλά κατακτάται. Αναπαριστά τον απώτατο βαθμό ψυχικής ωριμότητας στην οποία δεν φτάνει κανείς παρά μόνο κατά περίπτωση, εκεί γύρω στα εξήντα. – Michel Thevoz

 

ΙΝΤΕΛΙΓΚΕΝΤΣΙΑ 

Ελίτ που αντισταθμίζει τη λογοτεχνική της άγνοια με μια γενικευμένη ασχετοσύνη. – Georges Elgozy

ΠΡΟΣΒΟΛΗ

Μακάριοι όσοι δέχτηκαν προσβολές και από τη μία και από την άλλη όχθη, διότι έτσι μπόρεσαν να πλεύσουν ήσυχοι στη μέση του μεγάλου ποταμού, όπου το ρεύμα είναι πιο δυνατό και ο αέρας πιο δροσερός. – Isabelle Adjani

ΥΠΑΡΞΗ

Στα είκοσί του, κανείς προσποιείται ότι βιώνει το δράμα της ύπαρξης, διότι έτσι επιτάσσει η μόδα. Στα πενήντα του το κρύβει, διότι το φέρει βαρέως. – Francois Bott



ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Όταν έφτασαν οι Λευκοί στην Αφρική, εμείς είχαμε τη γη και εκείνοι είχαν τη Βίβλο. Μας έμαθαν να προσευχόμαστε με κλειστά τα μάτια: όταν τα ανοίξαμε, εκείνοι είχαν τη γη και εμείς τη Βίβλο. – Jomo Kenyatta

ΜΟΥΣΕΙΟ
Επισήμως αναγνωρισμένος σκουπιδότοπος. – George Henein

ΤΑΞΙΔΙ

Τα ταξίδια είναι το ανάλαφρο κομμάτι της ζωής των σοβαρών ανθρώπων και, αντιστρόφως, το σοβαρό κομμάτι της ζωής των ανάλαφρων. – Linda Le

ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΑ

Ειλικρινής; Γράφω ώστε αυτό που ήταν αληθές να πάψει να είναι. – Henri Michaux 

 

Υ.Γ 2666   Από όλα τα γράμματα της αλφαβήτου, δεν βρέθηκε αφορισμός για το Ωμέγα αλλά δεν ήθελα να μείνει παραπονεμένο και θα προσπαθήσω να επανορθώσω.

ΩΝΣΓ

Από όσους ανθολογούνται εκείνος που μου τράβηξε έντονα την προσοχή είναι ο Georges Henein και φυσικά είναι αμετάφραστος στην γλώσσα μου. Την γκρεμίζεις συθέμελα ή δεν την γκρεμίζεις; – Μαραμπού