Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ευρετήριο παραπόνων

«Ρωμαίο! Ρωμαίο! [...] Άλλαξε τ' όνομά σου!» Και το νέο όνομα του Ρωμαίου ευρετηριάστηκε λάθος και επήλθε η τραγωδία.

Ένα βασικότατο μειονέκτημα του βιβλίου είναι το ευρετήριο ονομάτων, ένα ολότελα άχρηστο ευρετήριο ονομάτων, για να είμαι ακριβής. Ένας μέσος αναγνώστης πόσες φορές θα ανατρέξει στο ευρετήριο ονομάτων; Μία; Δύο; Άντε τρεις το πολύ. Αναζητά έναν αριθμό που θα τον παραπέμψει σε μία πληροφορία. Τι πιο απλό! Έτσι σκέφτηκα και εγώ και όταν είδα το όνομα «Χόγκαρθ» για τρίτη φορά στο κείμενο αντιλήφθηκα ότι δεν θυμάμαι ποιος είναι ακριβώς. Δε ρίχνω μια ματιά στο ευρετήριο να δω πότε ήταν η πρώτη του εμφάνιση να ξαναθυμηθώ ποιος είναι, αναρωτήθηκα. Μάταιος κόπος, ο Χόγκαρθ δεν εμφανιζόταν στην σελίδα που με παρέπεμπε. Επίσης, διαπίστωσα ότι στην σελίδα όπου βρισκόμουν, την 46, και έβλεπα ολοκάθαρα το όνομα «Χόγκαρθ» εμπρός μου, στο ευρετήριο δεν αναγραφόταν η σελίδα 46!! Εκεί κατάλαβα ότι όλο το ευρετήριο θα είναι επιεικώς σκατά – και άρχισα να νευριάζω. Δεν ήθελα όμως να είμαι άδικος και άρχισα να ξανακοιτάω τις σελίδες προσεκτικά, να παρατηρώ μήπως και αναφέρεται το όνομα και εγώ το παραβλέπω. Έψαξα πολλά ονόματα και παρά τις αδιαμφισβήτητες επαληθεύσεις μου πάντοτε διατηρούσα μια ενοχλητική αμφιβολία ώσπου... έπεσα στον Σβέντενμποργκ (κατάρα!). Σύμφωνα με το ευρετήριο ονομάτων, η πρώτη αναφορά στο όνομα «Σβέντενμποργκ» γίνεται στην σελίδα 17, έλα όμως που, τι αλλόκοτο μυστήριο... το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου ξεκινάει στην σελίδα 19!!!! Η σελίδα 17 είναι κατάλευκη και έχει μόνο ένα όνομα πάνω της που δεν αφήνει περιθώρια λάθους – γράφει μόνο, ΟΥΙΛΛΙΑΜ ΜΠΛΕΙΚ, και είναι η αρχή του βιβλίου (για την ιστορία, η αναφορά στον Σβέντενμποργκ πρωτοεμφανίζεται στην σελίδα 21). Μην γίνεσαι γκρινιάρης, θα πείτε, τα ευρετήρια ονομάτων είναι υπερεκτιμημένα, ψάξε στο google να τα βρεις. Άντε, για τα γνωστά ονόματα να ψάξω, αν όμως εμφανίζεται 30 φορές στο βιβλίο, μια τριτοτέταρτη ξάδερφη του Μπλέηκ που ίσως έπαιξε σημαντικό ρόλο στη ζωή του ποιητή, θα πρέπει να την ξέρει η Βικιπαίδεια; Εξάλλου, γι'αυτό οι σοβαροί αναγνώστες διαβάζουμε σοβαρά βιβλία με επαρκείς πηγές, αν θέλαμε μια πρόχειρη κουτσομπολίστικη βιογραφία του Μπλέηκ θα ξεφυλλίζαμε την Daily Mail.

Νεύτων. Χαρακτικό του Μπλέηκ.

Ίσως έγινε μια αλλαγή στη σελιδοποίηση ή άλλαξε το σχήμα του βιβλίου από κανονικό σε μεγάλο και όλα μετατοπίστηκαν, αλλά, όπως ευκρινώς διαπιστώνετε, δεν μου καίγεται καρφάκι! Η δημιουργία ενός ευρετηρίου είναι μπελαλίδικη δουλειά όμως ο σκοπός του είναι συγκεκριμένος και μια λάθος κίνηση τα καταστρέφει όλα. Θα αρκούσε μια σημείωση στο ευρετήριο που να λέει ότι οι αναφορές μετατοπίστηκαν κάτα χ σελίδες πίσω ή μπροστά (αν υπάρχει ένας «αλγόριθμος» μετατόπισης που να έγινε αντιληπτός από τους επιμελητές) ή να απαλειφθεί εντελώς ως ένας ακατανόητος αχταρμάς. Η σημείωση όμως δεν υπάρχει είτε γιατί δεν το κατάλαβαν (πράγμα απογοητευτικό) είτε γιατί το κατάλαβαν αλλά σκέφτηκαν, ποιος σπαστικός αναγνώστης θα κάτσει να συμβουλευτεί το ευρετήριο (πράγμα απογοητευτικότερο). Μειώνει αυτό το λάθος, την αξία και την σπουδαιότητα της υπόλοιπης έκδοσης; Μάλλον όχι (γιατί πρόκειται πραγματικά για θαυμάσια έκδοση), αλλά μειώνει σαφώς, τι λέω, εξαλείφει την δουλειά του ευρετηριαστή. Πρέπει να γυρίσει τα λεφτά που πήρε, πίσω... ή αν η μετατόπιση έγινε εν αγνοία του, πρέπει να ζητήσει περισσότερα λεφτά για ψυχική οδύνη! Επίσης, ποιος μου λέει ότι δεν πλήρωσα 1 επιπλέον ευρώ στην τελική τιμή του βιβλίου, για ένα άχρηστο ευρετήριο; Πέρα από το οικονομικό όμως, με χάλασε πάρα πολύ ως αναγνώστη, βλέπω πια κύριο όνομα στο κείμενο και σκέφτομαι το ευρετήριο. Όταν ανακάλυψα το λάθος με τον Χόγκαρθ έμεινα μισή ώρα τσαντισμένος και κατάφερα να διαβάσω μόνο 2 γραμμές εκείνης της σελίδας – γιατί στην δεύτερη γραμμή εμφανίστηκε το μοιραίο όνομα! Ξεκίνησα με τόση λαχτάρα αυτό το υπέροχο βιβλίο και κατέληξα (ακουσίως) να δηλητηριάσω την απόλαυση, σκεφτόμενος διαρκώς το εκνευριστικό ευρετήριο. Θεέ μου, γιατί με άφησες να φάω από το Δέντρο της Γνώσης;  

ΤΕΛΟΣ ΜΙΡΛΑΣ! ΕΥΡΕΤΗΡΙΑΣΤΕ ΜΕ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΣΠΑΣΑΡΧΙΔΗΣ! 


Υ.Γ. 2666 Υποψιάζομαι ότι θα είναι το μοναδικό μειονέκτημα αυτής της θαυμάσιας έκδοσης. Να την αγοράσετε με κλειστά μάτια, δεν το συζητώ! Απλώς, δεν μπορούσα να παραβλέψω αυτό το παράπτωμα – θα έπεφτε η κορνίζα του πτυχίου μου από το σαλόνι!

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Down in Mexico

   Μπορεί ο Σαίξπηρ της αρχαιότητας – κατά τον Ουγκό – να ήταν ο Αισχύλος, αλλά ο Σαίξπηρ της σύγχρονης εποχής – κατά τον Μουζίλη – είναι ο Ντον Γουίνσλοου. Δεν υπάρχει ο τύπος. Συνεχίζει την παράδοση της λαϊκής λογοτεχνίας που νομίζαμε ότι είχε εκλείψει πια∙ και το κάνει να φαίνεται τόσο εύκολο και μαζί απόλυτα συναρπαστικό.  «Ο patron πρέπει να δίνει το παρών» είπε. «Αλλιώς αρχίζουν να σκέφτονται ότι δεν υπάρχει κανείς πίσω από την κουρτίνα».  «Τι;»  « Ο μάγος του Οζ . Δεν το έχεις δει;»  «Μπα, δεν νομίζω».  «Ένας πανίσχυρος μάγος κυβερνά ένα βασίλειο μόνο με τη φωνή του, πίσω από μια κουρτίνα» είπε ο Νούνιες. «Αλλά όταν τραβάνε την κουρτίνα, ανακαλύπτουν ότι είναι ένας συνηθισμένος άνθρωπος».  Μα είσαι ένας συνηθισμένος άνθρωπος, σκέφτηκε ο Ρικ. Αφήστε τα παζάρια με μέτριους συγγραφείς και διαλέξτε την κουρτίνα ένα. 

Μπάρτελμι και Σία

  Στις φετινές πανελλήνιες έπεσε θέμα στην έκθεση για την δημιουργικότητα στα σχολεία και μαζί ένα κείμενο του Γιώργου Ιωάννου. Επιτέλους, τα παιδιά πήραν μια μυρωδιά από λογοτεχνική ναφθαλίνη∙ πολύ δημιουργικό. Αν πρέπει να υπάρχει αποκλειστικά κείμενο Έλληνα συγγραφέα, βάλε ένα διήγημα από την «Αναφορά περιπτώσεων» του Αλέξανδρου Σχινά που ξανακυκλοφόρησε πρόσφατα (όπως το εκπληκτικό «Η απόγνωση της μονάδας») και άσε τα παιδιά να υποστούν πολλαπλά κατάγματα της δημιουργικής φαντασίας τους. Τι πας και τους βάζεις Κυριακή στο χωριό ! Στην περίπτωση που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ξενόγλωσσος συγγραφέας ο Ντόναλντ Μπάρτελμι θα ήταν ο ιδανικός. Τουλάχιστον ας κρατήσουμε την κρεμάλα του υπέροχου εξωφύλλου με την οποία στραγγαλίζεται η δημιουργικότητα των παιδιών εδώ και χρόνια. «Ο κόσμος είναι ένας αγριότοπος, λέει, ο πολιτισμός μια τρέλα που καλλιεργούμε σε συμφωνία με τους άλλους. Ο ίδιος, στην ηλικία του, δεν εκπλήσσεται πια με τίποτα, αν και θα το ήθελε» .    

Silencio

Έχουμε δεν έχουμε μπάντα, μικρή σημασία έχει χωρίς τον μαέστρο επί σκηνής. Όσα πούμε και γράψουμε, ακούγονται εξόχως ξεκούρδιστα, αν όχι εντελώς κακόηχα και ενοχλητικά. «Στα Cahiers du Cinema, το 2017, ο Lynch αναφέρει πως “το να σκέφτεσαι τους θεατές όταν δημιουργείς δεν είναι καλό κατά την άποψή μου. Πρέπει να σκέφτεσαι μόνο τι σε φτιάχνει. Αν μια ιδέα σού έρθει και δεν σε εξιτάρει, δεν τη χρησιμοποιείς. Αν είναι μια ιδέα που σε κάνει να ανατριχιάσεις, τότε προσπαθείς να την αποδώσεις όσο ακριβέστερα γίνεται . Ο κόσμος αλλάζει τόσο γρήγορα αυτές τις μέρες – αν σκέφτεσαι το κοινό του 2012, αυτό που θα κάνεις δεν θα έχει καμία αξία το 2017, απλούστατα γιατί θα είναι ένας διαφορετικός κόσμος. Πρέπει να κάνεις χαρούμενο τον εαυτό σου και να ελπίζεις για το καλύτερο”» . Ας υψώσουμε λοιπόν ευγνώμονες τα χέρια προς εκείνον, και επειδή κάποιοι τα έχουμε τα χρονάκια μας, δεν αποκλείεται όντως να τα ξαναπούμε σε 25 χρόνια!

En passant

  Το «Αν πασάν» είναι ένας σκακιστικός κανόνας, περιθωριακός και άγνωστος αλλά ιδιαιτέρως αποτελεσματικός και σημαντικός. Στις αρχικές τους κινήσεις, τα πιόνια έχουν το δικαίωμα να κινηθούν ένα ή δύο τετράγωνα μπροστά. Αν επιλέξουν να κινηθούν δύο τετράγωνα μπροστά και ένα αντίπαλο πιόνι βρίσκεται σε τέτοια θέση ώστε να μπορούσε να το αιχμαλωτίσει αν το πιόνι που κινήθηκε δυο τετράγωνα αποφάσιζε να κινηθεί μόνο ένα, τότε, έχει το δικαίωμα να το αιχμαλωτίσει και σε αυτή την περίπτωση που κάνει δύο βήματα. Έχουμε δηλαδή, αν πασάν... αιχμαλωσία εν τη διελεύσει. Είναι δυσνόητο στην περιγραφή αλλά αρκετά ξεκάθαρο στην πράξη. Βέβαια, όταν είσαι αρχάριος σκακιστής και το συναντήσεις πρώτη φορά σε ηλεκτρονική παρτίδα, τότε πείθεσαι ότι κάποιο «bug» έχει η ιστοσελίδα, ότι σε χακάρανε ή ότι άρπαξες όλες τις ιώσεις του κυβερνοχώρου. Τα βιβλία του Ναμπόκοφ, μου προσφέρουν την ισχυρή εντύπωση ότι αποτελούν ένα συνεχές λογοτεχνικό en passant, σε αιχμαλωτίζουν εν τη διελεύσει.

Σαν ναυαγοί, σαν ροβινσώνες

Ο βιασμός ενός βιβλίου και ενός συγγραφέα γίνεται με τις διασκευές . Συγγραφείς μεγάλου βεληνεκούς και εξαιρετικού κύρους όπως ο Ντάνιελ Ντιφόου, ο Ρόμπερτ Στήβενσον, ο Ιούλιος Βερν και ο Τζόναθαν Σουίφτ (με την ευκαιρία, να ξαναπώ ότι «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ» είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία. Δεν είναι απλώς ένα από τα καλύτερα βιβλία του είδους· ή του 18ου αιώνα· ή της αγγλοσαξονικής λογοτεχνίας. Πέρα από κάθε είδους περιορισμό, τροπικό, χρονικό ή χωρικό, το βιβλίο του Σουίφτ είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχουν γραφτεί επί γης) αντιμετωπίζονται από το αναγνωστικό συγγραφικό φαντασιακό σαν μικρομέγαλοι συγγγραφίσκοι που είχαν κόλλημα με την παιδική ηλικία και ανακλύκλωναν απλοϊκές ιστορίες που δεν πρέπει να διαβάζονται μετά τα δώδεκα – λες και το να είσαι παιδί είναι ιδιότητα μόνο ενός παιδιού. Κούνια που σας κούναγε! 

Για τα σκουπίδια

  « Όχι σκουπίδια, όχι πλαστικά, σε θάλασσες και ακτές! » έλεγε κάποτε ο καλός ο Γλάρος φορώντας στον λαιμό μια πλαστική σφυρίχτρα που πιθανότατα θα κατέληξε χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά για να ζήσει ήσυχα τα υπόλοιπα 1200 χρόνια της. Μην φάτε, έχουμε γλάρο ! Για τα δικά μας προσωπικά σκουπίδια συνήθως έχουμε μνήμη χρυσόψαρου, μας απασχολούν το πολύ 3 δευτερόλεπτα. «Η κατάσταση ήταν τόσο τραγελαφική, που ένας δημοσιογράφος δήλωσε το πεθαμένο χρυσόψαρό του ως επαγγελματία μεσίτη αποβλήτων, για να δει τι θα συμβεί. Εντός 4 λεπτών, ο Άλτζερνον το Χρυσόψαρο είχε λάβει, κανονικά και με τον νόμο, άδεια να μεταφέρει βρετανικά σκουπίδια» . Για όλα τα υπόλοιπα παγκόσμια σκουπίδια προτιμούμε να κάνουμε την πάπια!

Ένα μήλο την ημέρα

Εν αρχή ην ο λόγος του επιχειρηματία-δημιουργού∙ τι φρούτο κι αυτό! Επιχειρηματίας γεννιέσαι ή γίνεσαι; Στην Ελλάδα, σίγουρα γεννιέσαι, το ξέρουν όλοι αυτό – μέχρι να πεθάνεις στην ψάθα (με ελάχιστη κατανάλωση 50 ευρώ… με συγχωρείτε, παρασύρθηκα σε λάθος συμπεράσματα). Ζήσε τον μύθο (του επιχειρηματία) στην Ελλάδα! «Ο αυτοδημιούργητος επιχειρηματίας είναι ένα μιντιακό προϊόν, ένα πολιτιστικό εμπόρευμα διαμορφωμένο συλλογικά, από μια πλειάδα δρώντων που όλοι τους επιδιώκουν την εξυπηρέτηση των ιδιαίτερων συμφερόντων τους» . Περισσότερο από μια ιδέα, όπως θα λέγαμε χαριτολογώντας, ο επιχειρηματίας που αναλύεται σε αυτό το δοκίμιο, είναι μια εικόνα, που την προσκυνούν οι πιστοί της χωρίς πολλές αντιρρήσεις – αν κάποιες φορές μάλιστα δακρύζει τεχνηέντως, τότε ακόμα πιο έντονο το αίσθημα εσωτερικής εγγύτητας (και εξωτερικής χρηματοδότησης). «Όπως και κάθε άλλη εταιρεία, η Apple δεν συνιστά εκ του μηδενός δημιουργία» . Κενοτομίες !   

Άτιμη κοινωνία! Άλλους τους κατεβάζεις και άλλους τους ανεβάζεις στα τάρταρα!

Πριν δέκα μέρες μπήκε ο νέος χρόνος και όσοι δεν έχετε διαβάσει ποτέ σας Μέλβιλ, νομίζω ότι ήρθε ο καιρός να τον βάλετε στο πρόγραμμα. Πώς θα σας φαινόταν όμως αν υπήρχε ένα Ημερολόγιο Μέλβιλ όπου θα μπορούσατε να σημειώνετε στην κάθε ξεχωριστή μέρα, την υπενθύμιση «Να διαβάσω Μέλβιλ!», σαν ενοχλητική επίπληξη στον τεμπέλη εαυτό σας; Εγώ, προσωπικά, το βρίσκω τέλειο! Την ιδέα για την υλοποίηση αυτού του ημερολογίου έκανε πράξη ο Σ.Μ.Ε.Δ. (Σύλλογος Μεταφραστών-Επιμελητών-Διορθωτών) και εντελώς αναπάντεχα έκανε και ποδαρικό στην νέα αναγνωστική μου χρονιά. Ημερολόγιο Μέλβιλ όμως χωρίς λογοτεχνία δεν παίζει, κι έτσι, μέρος αυτής της έκδοσης είναι και ένα υπέροχο διήγημα που πρωτοδημοσιεύτηκε στο Harper’s Magazine τον Απρίλιο του 1855 και μεταφράζεται (νομίζω) πρώτη φορά στα ελληνικά. Γι’ αυτό σας λέω, αν καταφέρετε να βρείτε το ημερολόγιο, αναγκαστικά θα διαβάσετε Μέλβιλ και θα σας μείνει και το ημερολόγιο άθικτο αφού δεν θα χρειαστεί να επιπλήττετε εκεί μέσα τους εαυτούς σας!

Lord of the Rings

Με την τιμή στο ασήμι να έχει εκτοξευθεί αυτή την περίοδο, τα μόνα rings που μπορεί να αντέξει το πορτοφόλι κάποιου – αλλά δεν ξέρω αν θα αντέξει και το στομάχι του – είναι από τηγανισμένο κρεμμύδι. Αν πάλι αναζητάτε κάτι πιο εκλεπτυσμένο τότε, αν και εφόσον είστε διατεθειμένοι να υποβάλετε τον εαυτό σας σε μια ομηρικών παρεκβάσεων αναγνωστική περιπέτεια, ίσως συναντήσετε την κυκλική σύνθεση που δεν ξέρατε ότι θα μπορούσε να σας ολοκληρώσει. «Γι’ αυτό και η παρέκβαση δεν είναι ποτέ περισπασμός. Οι στροφές και οι περιπλοκές της παρέκβασης έχουν έναν ενιαίο σκοπό, ο οποίος είναι να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τη μία πλήρη πράξη που αποτελεί το θέμα του έργου στο οποίο εντάσσονται» . Πώς γυρνάνε οι κύκλοι; Να, έτσι!    

Does nobody understand?

  Αυτές, λέγεται ότι, ήταν οι τελευταίες λέξεις του Τζέημς Τζόυς και αφορούσαν το τελευταίο του λογοτεχνικό βιβλίο, η Αγρύπνια των Φίννεγκαν. Πολλοί κακεντρεχείς πιστεύουν ακόμα ότι είχαν ως μοναδικό αποδέκτη τον ίδιο του τον εαυτό! Καταλάβαινε ο Τζόυς τι έγραφε; Προς απογοήτευση εκατομμυρίων αναγνωστών, πιστεύω ότι καταλάβαινε μια χαρά τι έγραφε, και προς αγαλλίαση άλλων τόσων, υπήρξαν οι μεταφραστές και οι μελετητές εκείνοι, που κατάφεραν να ρίξουν λίγο φως σε αυτό το ονειρικό έρεβος.