13 Φεβρουαρίου, 2017

Αραβουργήματα

 
Μια λέξη που αγαπούσα πολύ παλιά για τον τρόπο που ηχεί. Επίσης, μια «παράξενη» λέξη που είχα μάθει νωρίς την ερμηνεία της και έτσι ένιωθα «ψαγμένος» και «ιντελεκτουέλ». Έκτοτε, την ξέχασα εντελώς. Και την ξαναθυμήθηκα μόλις. Επιπλέον, διαπίστωσα ότι συνηχεί υπέροχα με τα «αριστουργήματα» – και δικαίως.

Ο εκπληκτικός εκδοτικός οίκος που ονομάζεται Gutenberg δεν έχει πάψει να μου προκαλεί έκπληξη. Πέρσι, περίπου τέτοια εποχή, είχα εντοπίσει σε ένα ξεχασμένο βιβλιοπωλείο μερικά «τεύχη» της λογοτεχνικής σειράς που είχε εγκαινιάσει τον Φεβρουάριο του 1993, τη «Λογοτεχνία για νέους». Κύριο μέλημά μου ήταν να βρω τη συλλογή διηγημάτων του Κάφκα, «Ο καλλιτέχνης της πείνας» – επίσης, ήθελα να δω, αν η συλλογή του Τζόυς «Η πανσιόν και άλλα διηγήματα» περιέχει κάποιο διήγημα που δεν υπάρχει στους «Δουβλινέζους» (δε νομίζω να περιέχει, όμως). Τέλος, έψαχνα να βρω και την «Ιστορία του Τάουν-Χο» του Μέλβιλ, αν και θυμόμουν ότι η συγκεκριμένη ιστορία αποτελεί ένα κεφάλαιο του «Μόμπι Ντικ». Δεν βρήκα τίποτα από αυτά και έτσι κατέληξα με δύο από τα πέντε «Ιταλικά Χρονικά» του Σταντάλ και το «Ίθαν Μπραντ» του Χώθορν. 
 
Πώς φτιάχνεις μια λογοτεχνία για νέους; Εφ'όσον ο Gutenberg είναι ένας εκδοτικός οίκος για απαιτητικούς αναγνώστες, τότε, έδωσα μόνος μου την απάντηση, ξεκινάς να φτιάχνεις νέους απαιτητικούς αναγνώστες. Και παράλληλα, εκλεπτύνεις το γούστο τους και ενισχύεις την καλαισθησία τους – πράξεις που θα εκτιμηθούν δεόντως λίγα χρόνια αργότερα. Συγκεντρώνει 39 υπέροχους τίτλους υπέροχων συγγραφέων (12 εξ αυτών ακούω πρώτη φορά και ακόμα περισσότεροι τίτλοι που αγνοώ επιδεικτικά... πράγμα που σημαίνει ότι οι φιλοδοξίες του εκδοτικού δεν καρποφόρησαν στην νεανική μου ψυχή! Στερνή μου γνώση να σ' είχα πρώτα). Τα κείμενα σπάνια ξεπερνούν τις 100 σελίδες για να μπορούν να συμβαδίζουν με την νεανική ανυπομονησία, έχουν ωραία και ευανάγνωστα τυπογραφικά στοιχεία, διαθέτουν έντονες κόκκινες πινελιές που αιχμαλωτίζουν το βλέμμα και δίνουν χαρακτήρα στην έκδοση. Και φυσικά, αραβουργήματα! Ένα περίπλοκο γεωμετρικό μοτίβο στην αρχή ενός βιβλίου, κάποια διακριτικά εικονίδια που παρεμβάλλονται ανάμεσα στα κεφάλαια, αρχιγράμματα, ιδιαίτερη αρίθμηση – σημάδια μιας αλλοτινής τυπογραφικής παρουσίασης. 
 
Καλή λογοτεχνία χωρίς καλή ζωγραφική δεν νοείται. Έτσι, τα εξώφυλλα των βιβλίων φιλοξενούν (σε μικρότερη κλίμακα απ' αυτή που θα χαιρόταν το μάτι) σημαντικούς πίνακες ζωγραφικής, πληροφορίες των οποίων μαθαίνουμε στο αυτί των βιβλίων. Το υπόλοιπο εξώφυλλο διανθίζεται με μοτίβα από ομπρέλες (σαν γλυπτό του Ζογγολόπουλου), στην αρχή με χάλασε κάπως αλλά στο τέλος κατέληξε να μου αρέσει. Αυτό που με εντυπωσίασε είναι ότι στις πρώτες σελίδες κάθε τόμου υπάρχει ένα κόκκινο πλαίσιο πορτραίτου όπου εντός του είναι κολλημένη μία φωτογραφία που προσιδιάζει στις παλιές γκραβούρες – είναι κολλημένη μόνο στο πάνω μέρος της, σαν κάποιο αγαπημένο σου πρόσωπο σου κόλλησε την φωτογραφία του για να κάνει πιο προσωπικό το δώρο του. Δε ξέρω ποιος και γιατί το σκέφτηκε αυτό, αλλά μου άρεσε πάρα πολύ. 
 

 
Όλα αυτά θα τραβήξουν, άραγε, τους νέους προς τα βιβλία; Ποιος ξέρει! Αν τους τραβήξουν όμως, είναι σίγουρο ότι αυτό θα διαρκέσει για πάντα. Και αυτό είναι το κερδισμένο στοίχημα για έναν εκδοτικό που δεν στηρίζεται στο εφήμερο αλλά στοχεύει στην μακροπρόθεσμη σχέση μας με την λογοτεχνία και τις απολαύσεις της. Είναι περιττό να προσθέσω ότι, τα συγκεκριμένα βιβλία δεν εξαντλούνται στους νέους αναγνώστες αλλά αφορούν όλον τον κόσμο. Όπου τα συναντήσετε αγοράστε τα αμέσως, μην διστάσετε, όταν βρέχει λογοτεχνία μην κρατάτε ομπρέλα – να, λοιπόν, μια (αυτοσαρκαστική, από μέρους του εκδοτικού) ερμηνεία για τις ομπρέλες στο εξώφυλλο! 
 
Δε θα αναφέρω κάποιο απόσπασμα από τα «Ιταλικά Χρονικά» του Σταντάλ, πρόκειται για περιπετειώδεις αφηγήσεις μιας εποχής που ο Σταντάλ αγαπούσε ιδιαιτέρως, τον 16ο αιώνα, γεμάτες δολοπλοκίες, δολοφονίες, έρωτες, θανάτους, αίμα, δάκρυα και ιδρώτα. Είναι γραμμένες έτσι ώστε να δεσπόζει μια «απουσία ύφους» αν και δεν μπορείς να αγνοήσεις το γοητευτικό ύφος του μεγάλου Σταντάλ – μπορεί να γράφει συνεχώς για Καρδινάλιους, Ηγούμενες και Επισκόπους αλλά είναι ευρέως γνωστό πια ότι κυρίως... ο τύπος κάνει παπαδές! Ωστόσο, θα αντιγράψω ένα απόσπασμα του «διανοητή» Χώθορν που επίσης κάνει παπάδες (βλ. «Άλικο γράμμα»).
 
[...] Ύστερα, ακολούθησε εκείνη η πλατιά διανοητική ανάπτυξη, που, κατά την εξέλιξή της, διατάραξε την ισορροπία μεταξύ του νου και της καρδιάς του. Η Ιδέα, που είχε κυριέψει τη ζωή του, είχε ενεργήσει σα μέσον μορφωτικό, είχε συνεχίσει να καλλιεργεί τις δυνάμεις του ως το ανώτατο σημείο που επιδέχονταν· τον είχε ανυψώσει από το επίπεδο αγράμματου χειρώνακτα σ' ένα αστροφωτισμένο ύψωμα, όπου οι φιλόσοφοι της γης, φορτωμένοι πανεπιστημιακές γνώσεις, μάταια θ' αγωνίζονταν να σκαρφαλώσουν ακολουθώντας τον. Αυτά, όσο για την διάνοια! Αλλά πού ήταν η καρδιά; Αυτή, αλήθεια, είχε μαραθεί... είχε ζαρώσει... είχε σκληράνει... είχε αφανιστεί! Είχε πάψει να συμμετέχει στον παγκόσμιο παλμό. Είχε χάσει το πιάσιμό του από την μαγνητική αλυσίδα της ανθρωπότητας. Δεν ήταν πια ένας αδελφός-άνθρωπος, ανοίγοντας τις αίθουσες ή τα μπουντρούμια της κοινής μας φύσης με το κλειδί της ιερής συμπάθειας, που του έδινε το δικαίωμα να συμμεριστεί όλα τα μυστικά της. Τώρα ήταν ένας ψυχρός παρατηρητής, κοιτάζοντας την ανθρωπότητα σαν το υποκείμενο του πειραματισμού του, και, τέλος, μεταμορφώνοντας άντρες και γυναίκες σε αντρείκελά του, και τραβώντας τα σύρματα που τους κινούσαν προς όσους βαθμούς εγκληματικότητας απαιτούσαν οι μελέτες του.
      Έτσι, ο Ίθαν Μπραντ έγινε ένας δαίμονας.
 
VITTORE CARPACCIO «Ο Θρύλος της Αγίας Ούρσουλας: Η Συνάντηση των Μνηστευμένων»

Οι μεταφράσεις των χρονικών του Σταντάλ ανήκουν στον Μανόλη Γιαλουράκη, ενώ εκείνη του «Ίθαν Μπραντ», στον Κοσμά Πολίτη. Όλες τους καλογραμμένες και υψηλής αισθητικής. Κάθε τόμος συνοδεύεται από ένα μικρό επίμετρο, με δυο λόγια για την ζωή και το έργο κάθε συγγραφέα. Αυτά είναι τα δημοφιλέστερα βιβλία της χρονιάς... του 1993. Αναζήτησέ τα για να έχεις άποψη. Νέα/Νέε (οπώς λέει και το ΚΚΕ) μην υποτάσσεσαι σε αμερικανοτραφείς ιμπεριαλιστικές λογοτεχνικές φούσκες. Αντιστάσου! Μην ψάχνεις... λίγη ζωή σε πολλές σελίδες αλλά πολλή ζωή σε λίγες σελίδες. Κάτω τα γκόλντεν μπόιζ των μεγαλοεκδοτών!

2 σχόλια:

  1. Δηλαδή, εγώ που πήρα το Ουέϊκφηλντ του Ναθάναελ Χώθορν, ζεστό-ζεστό, είμαι σε καλό δρόμο;
    "Το σπίτι με τα εφτά αετώματα" το διαβάσατε; Ως πότε, παλικάρια, θα ζώμεν στα στενά, κάντε ...βουρ στο Χώθορν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Στον καλύτερο δρόμο είστε! Το «Ουέικφηλντ» είναι ένα από τα καλύτερα διηγήματα που έχουν γραφτεί και το «Σπίτι με τα εφτά αετώματα» ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχουν γραφτεί! Αγαπώ πολύ τον Χώθορν... χωθείτε!!

      Διαγραφή

Κουβεντολόι με μια μούμια!

Σημ: Εδώ λέγονται ιστορίες μόνο για αραχνιασμένα κρανία, οι "ψεκασμένοι" θα απομακρύνονται διακριτικά.