Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Μαφφία



Νιώθω ότι πρέπει να υπερασπιστώ με κάποιον τρόπο την λογοτεχνική αξία των βιβλίων του Ρομπέρτο Σαβιάνο. Το βιβλίο του “Γόμμορα” ξεκινάει με την εξής εικόνα:

Το κοντέινερ ταλαντευόταν καθώς ο γερανός το μετέφερε στο πλοίο. Λες κι επέπλεε στον αέρα, το σπρίντερ, ο μηχανισμός που γαντζώνει το κοντέινερ στο γερανό, δεν κατάφερνε να δαμάσει την κίνηση. Οι πρόχειρα κλεισμένες πόρτες άνοιξαν ξαφνικά και δεκάδες σώματα άρχισαν να πέφτουν σαν βροχή. Έμοιαζαν με κούκλες. Στο έδαφος όμως τα κεφάλια συντρίβονταν σαν να ήταν αληθινά κρανία. Και ήταν πράγματι κρανία. Απ' το κοντέινερ έβγαιναν άντρες και γυναίκες. Ακόμη και παιδιά. Νεκροί. Παγωμένοι, στοιβαγμένοι, ο ένας πάνω στον άλλο. Στη σειρά, στριμωγμένοι σαν τις σαρδέλες στο κουτί. Ήταν οι Κινέζοι που δεν πεθαίνουν ποτέ. Οι αθάνατοι που περνούν τα χαρτιά ο ένας στον άλλον.
 
 

9 στους 10 αναγνώστες που θα διαβάσουν το παραπάνω απόσπασμα θα συνεχίσουν γοητευμένοι την ανάγνωση για 2-3 σελίδες ακόμα. Δεν είναι μια εξαίσια αρχή μυθιστορήματος; Μα για στάσου, το βιβλίο του δεν είναι μυθιστόρημα! Ε και; Τα βιβλία του Σαβιάνο πρέπει πρωτίστως να διαβάζονται ως μυθιστορήματα. Είναι γραμμένα ως τέτοια, έχουν εξαιρετική αφήγηση, είναι ανθρώπινα, άδεια από διδακτισμούς και συναισθηματικούς εκβιασμούς, ταυτίζεσαι με τους ήρωες, επέρχεται η λύτρωση, τι άλλο! Και λένε πολλές αλήθειες, συγκεκριμένα λένε μόνο αλήθειες. Ουπς! Και τι θα γίνει με τον μύθο; Παντού υπάρχει ένας μύθος, ακόμα και στις καθαρότερες αλήθειες.

Αν σου έδιναν να διαβάσεις μια στείρα μελέτη για την δράση μιας αδίστακτης εγκληματικής οργάνωσης, σύντομα θα βαριόσουν, ειδικά αν δεν έτρεφες προσωπικό ενδιαφέρον για το θέμα. Αν σου έδιναν να διαβάσεις ένα βιβλίο που η ιστορία του βασίζεται σε αληθινά γεγονότα, θα χανόσουν στην ισοτιμία, τι είναι αληθινό και τι μύθος, τι να δεχθείς και τι να απορρίψεις. Εδώ, ο συγγραφέας, σου δίνει τα πραγματικά γεγονότα και τα αληθινά ονόματα, τοποθετώντας τα με μαεστρία μέσα στον μύθο της παγκόσμιας Ενοχής, σε εκείνο το επίπεδο του συλλογικού φαντασιακού που μας καθιστά όλους υπεύθυνους και ενόχους, μια κατάσταση που μπορεί κάποτε να καλλιεργήσει και να ξεστομίσει μια φράση του τύπου “Μαζί τα φάγαμε”.

Το θέμα του συγκεκριμένου βιβλίου (όπως και των υπόλοιπων) συνοψίζεται σε μία απλή και οχληρή φράση. Όλα τα εμπορεύματα έχουν σκοτεινή προέλευση. Είναι ο νόμος του καπιταλισμού. Ενός καπιταλισμού που παρουσιάζεται πάντα απρόσωπος και αθώος, μεταβιβάζοντας την ευθύνη και την ενοχή στα πρόσωπα που (κυρίως άθελά τους) τον συγκροτούν. Ο κόσμος των βιβλίων του Σαβιάνο είναι ανήμερο θεριό που όταν δαγκώνει εσύ καλά είναι να σωπαίνεις, μια καλοκουρδισμένη μηχανή που πίνει αίμα και χέζει χρήμα, ανελέητα βίαιη και απροσδόκητα ανθεκτική.

Ο διορατικός Ζοζέ Σαραμάγκου στο βιβλίο του “Περί θανάτου” επέλεξε να ονομάσει τη μαφία που ήρθε να βάλει τάξη στα πράγματα όταν ο Θάνατος εντελώς απροσδόκητα κήρυξε απεργία για μερικούς μήνες, με 2 φ! Η σύγχρονη μαφία δε ξέρουμε με πόσα φ γράφεται (ενδεχομένως με τόσα φ όσα και τα ματωμένα μηδενικά που φανερώνουν την κολοσσιαία διακίνηση κεφαλαίου), πάντως ουδεμία σχέση έχει πια με την ρομαντική εκδοχή της στην οποία πρωτοστατούσε ο δυσλεκτικός μαγουλάκιας Μάρλον Μπράντο!

Οι θύτες είναι ταυτόχρονα και τα θύματα, δεν μπορούν να χαρούν τα πλούτη τους, η δύναμή τους υποβιβάζεται σε μία αστεία ψευδαίσθηση όταν κρύβονται σαν φοβισμένα ζώα μέσα στα χαμόσπιτα του κέντρου για χρόνια, γιατί αν κάνουν και φανερωθούν, ο μόνος φίλος που θα τους περιμένει είναι μια φιλεύσπλαχνη σφαίρα. Μπορούν και κινούν τα νήματα από παντού, αλλά όταν εκείνα σπάσουν, τίποτα δεν ξηλώνεται, τη θέση των νεκρών θα διεκδικήσουν άλλοι πρόθυμοι νεκροί, με ίδιες βλέψεις και ίδια κατάληξη. 
 

Ο υπότιτλος του βιβλίου, “Ταξίδι στην οικονομική αυτοκρατορία και στο όνειρο για κυριαρχία της Καμόρρα”, είναι εύγλωττος και πολύ σαφής. Η Καμόρρα, η εγκληματική οργάνωση που δραστηριοποιείται στην Νάπολη και στην περιοχή της Καμπανίας, έχει κλείσει “πρώτη θέση” και ταξιδεύει άνετα προς την επίτευξη του ονείρου της. Διακίνηση ναρκωτικών, διαχείριση απορριμάτων και τοξικών αποβλήτων, τσιμεντοποίηση των πάντων (συμπεριλαμβανομένων και των μυαλών!), εκμετάλλευση “υψηλής ραπτικής”, και όλα φαντάζουν ρόδινα, σχεδόν έχουν το χρώμα του αίματος! Ξαφνικά όμως γίνεται μια αντιστροφή – ενώ έχεις το παζλ έτοιμο μπροστά σου και “θαυμάζεις” την εικόνα, έρχεται ο άτακτος Σαβιάνο και σου σκορπίζει όλα τα κομμάτια, μετά σου επισημαίνει με το δάχτυλο ένα τυχαίο κομμάτι και σου λέει: “Να, κοίτα εδώ, ο Πασκουάλε ο ράφτης”!

[...] Θυμόταν καλά αυτό το λευκό ταγέρ. Θυμόταν ακόμη τα μέτρα, όλα τα μέτρα. Το κόψιμο στο λαιμό, τα χιλιοστά στους καρπούς. Και το παντελόνι. Είχε περάσει τα χέρια του στους σωλήνες των ποδιών και θυμόταν ακόμη το γυμνό σώμα που κάθε ράφτης φαντάζεται. Ένα γυμνό χωρίς ερωτισμό, σχεδιασμένο πάνω σε ψεύτικους μυς, σε πήλινα οστά [...] και όμως η ευχαρίστηση είναι δικαίωμα, αν υπάρχει κάποια αξία, πρέπει να αναγνωρίζεται. Κάπου βαθιά μέσα του, στο συκώτι ή στο στομάχι, αισθανόταν ότι είχε κάνει άψογη δουλειά και ήθελε να το πει. Ήξερε ότι άξιζε κάτι άλλο. Αλλά δεν του είχαν πει τίποτα. Το έμαθε τυχαία, κατά λάθος. Μια οργή που γίνεται αυτοσκοπός, θεριεύει γεμάτη αιτίες, αλλά γι' αυτές δεν μπορεί να κάνει τίποτα. Δεν μπορούσε να το πει σε κανέναν. Ούτε καν να το ψιθυρίσει μπροστά στην εφημερίδα την επομένη. Δεν μπορούσε να πει «Αυτό το ρούχο το έφτιαξα εγώ». Κανείς δε θα το πίστευε. Την βραδιά των Όσκαρ η Αντζελίνα Τζολί φοράει ένα φόρεμα φτιαγμένο στο Αρζάνο από τον Πασκουάλε. Τα δύο άκρα. Εκατομμύρια δολάρια και εξακόσια ευρώ το μήνα.

Νιώθεις μικρός, πολύ μικρός, για ν' αλλάξεις το σκηνικό; Κακώς! Το πρώτο και καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να διαβάσεις το βιβλίο του Ρομπέρτο Σαβιάνο. Θα σε βοηθήσει να καταναλώνεις χρήσιμες σκέψεις αντί για άχρηστα πράγματα. Την επόμενη φορά που θα παραπονεθείς για την ισχνή ποικιλία αγαθών που θα σου παρουσιάσει ένα μαγαζί (δεν συμπεριλαμβάνονται τα βιβλιοπωλεία!), σκέψου τι αναίτιο πόνο θα προκαλούσε η ηλίθια απαίτησή σου να γεμίσεις με εικόνες τα μάτια σου. Την επόμενη φορά που το παντελόνι σου θα “τσιτώσει” στα μπούτια, σκέψου ότι δεν φταίει το παντελόνι (εννοείται ότι δε θα σου περάσει καν από το μυαλό ότι μπορεί να φταίνε τα μπούτια!), σκέψου ότι αυτό που σε σφίγγει είναι τα ταλαιπωρημένα χέρια ενός απελπισμένου ανθρώπου που ράβει 15 ώρες τη μέρα για ελάχιστα ευρώ. Την επόμενη φορά που θα ανοίξεις μια συσκευασία, προσπάθησε να φανταστείς την οριστική πορεία της, δεν χάνεται επειδή απλά την πέταξες στο κάδο της κουζίνας. Ο Αμερικανός συγγραφέας Ντον ΝτεΛίλλο είναι σπουδαίος (τουλάχιστον για μένα) μόνο και μόνο επειδή έφερε το πρόβλημα της διαχείρισης απορριμάτων λίγο πιο κοντά στα μάτια μας.

Το να φαντάζεσαι δεν είναι περίπλοκο. Το να επινοείς την εικόνα ενός ατόμου, μιας χειρονομίας ή ενός πράγματος που δεν υπάρχει δεν είναι δύσκολο. Όπως δεν είναι δύσκολο και να φανταστείς το θάνατό σου. Το πιο περίπλοκο είναι να φανταστείς την οικονομία από κάθε άποψη.

Το βιβλίο τελειώνει όσο θεαματικά ξεκίνησε. Επέρχεται η λύτρωση, αλλά είναι πολύ αργά και ταυτόχρονα πολύ νωρίς για να την καλωσορίσεις. Η ασθματική ανάγνωση με τα χιλιάδες ανθρώπινα πορτρέτα που συγκροτούν ένα απάνθρωπο σύστημα, εξέρχεται κραυγάζοντας. 
 

[...] Ήθελα να φωνάξω, να ξεσκίσω τους πνεύμονές μου, να διαλύσω την τραχεία μου όπως ο Πεταλούδας, και με όλη τη δύναμη του στομαχιού μου, με όση φωνή έβγαινε ακόμη από το λαιμό μου, να ουρλιάξω: «Καταραμένοι μπάσταρδοι, είμαι ακόμη ζωντανός!»

Αυτή η κραυγή μπορεί να είναι του εξόριστου συγγραφέα ή του καταδικασμένου ανθρώπου. Αυτή η κραυγή μπορεί να είναι του συντετριμμένου αναγνώστη ή του καταδικασμένου ανθρώπου. Αυτή η κραυγή μπορεί να είναι του ελεύθερου ή του καταδικασμένου ανθρώπου. Αυτή η κραυγή μπορεί να είναι δική σου ή δική μου. Αυτή η κραυγή θα χαθεί στον άνεμο αν δεν καταφέρει να ενωθεί με τις υπόλοιπες. 

Υ.Γ. Όποιος θέλει να μάθει περισσότερα για τις διαδρομές της κοκαΐνης, ας ακολουθήσει αυτήν την διαδρομή. Η λογοτεχνία είναι σχέση εξάρτησης.  

Maffia reloaded

Είχα δει την ταινία "Γόμορρα" μόλις είχε βγει, με σκοπό να πάρω μια ιδέα για το τι περιείχε το πολυσυζητημένο βιβλίο. Απογοητεύτηκα. Εκείνο που σε απογοητεύει περισσότερο απ' όλα είναι η διάψευση της προσδοκίας που σου είχε δημιουργηθεί όταν πρωτάκουσες ότι πρόκειται για μια ταινία για την μαφία. Πώς έγινε έτσι η μαφία;; Αναρωτιέσαι. Και έχεις δίκιο, η ρομαντική εκδοχή της μαφίας πέρασε πια, σου λείπει πολύ ο Άλ Πατσίνο είτε ως Νονός είτε ακόμα και ως Σημαδεμένος. Πολύ ξενέρωτη είναι ετούτη η μαφία!

Με αφορμή την ανάγνωση του βιβλίου ξαναείδα την ταινία και ξεκαθάρισα κάποια πράγματα. Η θέαση της ταινίας σε απομακρύνει πολύ από την ανάγνωση του βιβλίου, η ανάγνωση του βιβλίου όμως, σε φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην θέαση της ταινίας.  Η ταινία "Γόμορρα" τοποθετεί το σκηνικό της σε μια άθλια και βρώμικη Νάπολη στην οποία εκτυλίσσονται διάφορες ιστορίες που δείχνουν αρκετά επιφανειακά (για όποιον δεν έχει διαβάσει το συγκλονιστικό βιβλίο του Σαβιάνο) το μοτίβο της εγκληματικής οργάνωσης. 

Παρουσιάζονται - ένας stakeholder, που είναι ο διαμεσολαβητής και διαχειριστής τοξικών αποβλήτων μεταξύ των "καθαρών" εταιριών και της τελικής παράνομης αποκομιδής των απορριμάτων - ένας μεταφορέας (δεν θυμάμαι τον ακριβή όρο της μαφίας) χρημάτων της Καμμόρα, προς τις οικογένειες της φατρίας που έχουν χάσει κάποιο μέλος τους από τον συνεχή πόλεμο - ένας έφηβος που παίρνει θέση στο πόλεμο των φατριών, χάνοντας την φιλία των κολλητών του, οι οποίοι παραμένουν στην ίδια γειτονιά αλλά σε αντίπαλη φατρία - ο Πασκουάλε ο ράφτης που δίνει μαθήματα υψηλής ραπτικής σε μια παράνομη βιοτεχνία Κινέζων ραφτών που ονειρεύονται να μπουν στα υψηλά σαλόνια, με την γνωστή κατάληξη, να δει ένα από τα φορέματά του να ντύνει το σώμα μιας χολυγουντιανής σταρ, όχι όμως της Τζολί αλλά της Σκάρλετ Γιόχανσον(!) - τέλος, δύο νεαροί που πιστεύουν ότι αποτελούν μετεμψύχωση του Τόνυ Μοντάνα, χωρίς όμως να είναι τίποτα περισσότερο από μικρά και ενοχλητικά τσιμπούρια στο σώμα του θηρίου. 

Μικρές ανθρώπινες ιστορίες που συμπλέκονται όμορφα και φανερώνουν το πλέγμα σιωπής και ενοχής που σκεπάζει αυτές τις βασανισμένες περιοχές. Στο τέλος της ταινίας, δίνονται κάποιες πληροφορίες από το βιβλίο του Σαβιάνο σχετικά με την δράση της Καμόρρα. Αν αυτές οι πληροφορίες δίνονταν στην αρχή, θεωρώ πως η ταινία θα ήταν πολύ καλύτερη. Αυτός που έχει διαβάσει το βιβλίο κουβαλά τις ιστορίες μέσα στο κεφάλι του για καιρό, ο απληροφόρητος θεατής όμως, κινδυνεύει να χτυπηθεί από την πλήξη πριν φθάσει το τέλος.  

Σχόλια

  1. Ανώνυμος24.4.15

    Είναι πολύ μεγάλο το θέμα που θέτεις με αφορμή το βιβλίο και τελικά δεν είναι και τόσο δύσκολο να φανταστείς τα διάφορα στάδια της οικονομίας. Αρκεί να δεις τις ετικέτες στα προιόντα και διαπιστώνεις αμέσως ότι το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής έχει μεταφερθεί στην Κίνα και για τις συνθήκες εργασίας στην Κίνα έχουμε ακούσει πολλά.
    Αυτό που είναι δύσκολο να φανταστείς, είναι τι μπορείς να κάνεις για να βελτιωθεί η κατάσταση. Το να μην αγοράζεις δεν είναι λύση προφανώς. Φυσικά αναφέρομαι στην επίσημη οικονομία όχι την παραοικονομία(πορνεία, ναρκωτικά κτλ).

    Τελικά, δεν ξέρω αν μ'έπεισες να διαβάσω ή όχι το βιβλίο, αυτά τα ενοχικά σύνδρομα είναι πολύ ενοχλητικά...

    Ε.Γ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καλησπέρα Ε.Γ.

    Νομίζω ότι το πιο δύσκολο είναι να κάνεις τους ανθρώπους να σκεφτούν λίγο περισσότερο πάνω στην διαδικασία της παραγωγής. Η παραγωγή οποιουδήποτε πράγματος έχει πολύ κόπο, η κατανάλωση δεν έχει καθόλου κόπο (εντάξει, θα βρεθούν και κάποιοι να πουν, "Σήμερα ξεθεώθηκα στα ψώνια!").

    Αν η παραγωγή μπορούσε να προσφέρει τόση ευχαρίστηση όση προσφέρει η κατανάλωση, τότε το ζήτημα θα είχε ισορροπήσει κάπως. Επίσης θα βοηθούσε και η γνώση ότι δεν είναι μόνο οι παραγωγοί θύματα εκμετάλλευσης αλλά και οι καταναλωτές (και αυτοί οι τελευταίοι, ολοένα και με πιο βίαιο τρόπο).

    Διάβασέ το, τα καλά βιβλία είναι πάντα γεμάτα με ενοχές!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Κουβεντολόι με μια μούμια!

Σημ: Εδώ λέγονται ιστορίες μόνο για αραχνιασμένα κρανία, οι "ψεκασμένοι" θα απομακρύνονται διακριτικά.

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Γάτα είσαι

  Οι γάτες είναι υπέροχα πλάσματα και αν δεν είσαι επηρεασμένος από τον «Κυνόδοντα» του Λάνθιμου δύσκολα να μην σε γοητεύουν ή έστω να μην τραβούν την προσοχή σου. Μία από τις αγαπημένες μου συνήθειες είναι να παρατηρώ πώς συμπεριφέρονται οι γάτες. Τι γίνεται όμως αν και εκείνες παρακολουθούν με το ίδιο ενδιαφέρον την ανθρώπινη συμπεριφορά; Κάπως έτσι θα σκέφτηκε και ο Ιάπωνας Σόσεκι Νατσούμε και έγραψε ένα αξιαγάπητο βιβλίο· επιπροσθέτως έγραψε ένα από τα λίγα βιβλία που θα ήθελα να είχα γράψει εγώ. Χεστήκαμε τι θα ήθελες να γράψεις εσύ ρε Μαραμπού, και δίκιο έχετε, δεν αντιλέγω, απλώς σκέφτηκα να το αφήσω εδώ να υπάρχει. Γιατί πάντοτε με ενθουσίαζαν εκείνα τα λιγοστά βιβλία ανεπιτήδευτης σοφίας και γατίσιας συμπεριφοράς που συμπύκνωναν όλη την φιλοσοφία τους και την συγγραφική τεχνική τους σε φράσεις όπως η ακόλουθη: «Ορισμένες φορές επινοώ κάποιες ανοησίες και οι άνθρωποι τις παίρνουν στα σοβαρά, αυτό προκαλεί έναν αισθητικό ενθουσιασμό ακραίας κωμικότητας την οποία θεωρώ ενδιαφέρ

Εγώ σε λέω αγάπη

  Οι πιο συνηθισμένοι απατεώνες στην Ελλάδα συνήθως ενδύονται τους υδραυλικούς που ζητάνε 55 ευρώ για μια τρόμπα στο καζανάκι και δεν μπορείς και να τους πεις «Χέσε με ρε μάστορα» γιατί μετά πώς θα τραβήξεις καζανάκι; Στη λογοτεχνία από την άλλη, το να χαρακτηρίσεις για οποιονδήποτε λόγο τον Χέρμαν Μέλβιλ απάτη , το κάνεις μόνο αν εξυπηρετεί την πλοκή! «Γιατί οι πιο τερατώδεις απ’ όλους τους υποκριτές είναι αυτοί ακριβώς οι κερδοσκόποι: υποκριτές δι’ αντιστροφής της πραγματικότητας· υποκριτές στην παρουσίαση των πραγμάτων ως σκοτεινών αντί φωτεινών· ψυχές που ευημερούν χρησιμοποιώντας όχι τη δυστυχία, αλλά το μύθευμα της δυστυχίας· δάσκαλοι της αισχρής τέχνης τού να κατασκευάζεις δυστυχία· κίβδηλοι Ιερεμίες· νόθοι Ηράκλειτοι που, μόλις η πένθιμη μέρα περάσει, επιστρέφουν, σαν απατηλοί Λάζαροι ανάμεσα στους επαίτες, για να ευφρανθούν με τα κέρδη που απέκτησαν από τα προσποιητά έλκη της κεφαλής τους – φαύλοι κερδοσκόποι!» . Θα με αναγκάσετε να κατέβω πορεία στον Λευκό Πύργο όλοι εσείς πο

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Άτιμη κοινωνία! Άλλους τους κατεβάζεις και άλλους τους ανεβάζεις στα τάρταρα!

Πριν δέκα μέρες μπήκε ο νέος χρόνος και όσοι δεν έχετε διαβάσει ποτέ σας Μέλβιλ, νομίζω ότι ήρθε ο καιρός να τον βάλετε στο πρόγραμμα. Πώς θα σας φαινόταν όμως αν υπήρχε ένα Ημερολόγιο Μέλβιλ όπου θα μπορούσατε να σημειώνετε στην κάθε ξεχωριστή μέρα, την υπενθύμιση «Να διαβάσω Μέλβιλ!», σαν ενοχλητική επίπληξη στον τεμπέλη εαυτό σας; Εγώ, προσωπικά, το βρίσκω τέλειο! Την ιδέα για την υλοποίηση αυτού του ημερολογίου έκανε πράξη ο Σ.Μ.Ε.Δ. (Σύλλογος Μεταφραστών-Επιμελητών-Διορθωτών) και εντελώς αναπάντεχα έκανε και ποδαρικό στην νέα αναγνωστική μου χρονιά. Ημερολόγιο Μέλβιλ όμως χωρίς λογοτεχνία δεν παίζει, κι έτσι, μέρος αυτής της έκδοσης είναι και ένα υπέροχο διήγημα που πρωτοδημοσιεύτηκε στο Harper’s Magazine τον Απρίλιο του 1855 και μεταφράζεται (νομίζω) πρώτη φορά στα ελληνικά. Γι’ αυτό σας λέω, αν καταφέρετε να βρείτε το ημερολόγιο, αναγκαστικά θα διαβάσετε Μέλβιλ και θα σας μείνει και το ημερολόγιο άθικτο αφού δεν θα χρειαστεί να επιπλήττετε εκεί μέσα τους εαυτούς σας!