Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Μου ανέβηκε η ποίηση στο κεφάλι


Τον ηλίθιο σκύλο μου τον έχω ονομάσει Ντύλαν ενώ έναν γάτο που αλήτεψε οριστικά έφηβος από την ζωή μου προς άγνωστες αστρικές διαδρομές τον είχα ονομάσει Τόμας· βλέπετε το μοτίβο που κρύβεται εδώ; Ποίηση και προσωπικός χρόνος, ακριβώς αυτό, διάνα φίλοι μου! Μεταξεταστεός στην έκθεση, αγαπώ λίγους ποιητές και ακόμα λιγότερα ποιήματα. Η ποίηση δεν με βρίσκει σχεδόν πουθενά, εκτός και αν με τέτοια ζέστη μου κάνει αέρα με τις δάφνες της, τότε πάω πάσο! Από την άλλη, μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι την ποίηση δεν την βρίσκουν ούτε οι μεταφραστές της ή την... παραβρίσκουν μαζί της και της αλλάζουν τα φώτα (Γιώργο, μ' ακούς;). Ο Ντύλαν Τόμας είναι ευεπίφορος σε τέτοιες αλλοιώσεις γι' αυτό πρέπει να τον προσεγγίζουμε με προσοχή. Ποιητές σαν αυτόν χρειάζονται πρωτίστως μία εμβριθή και εκτενή μελέτη για το έργο τους και τις δυσκολίες που ενέχει η μεταγραφή σε άλλες γλώσσες, και δευτερευόντως μία επιλογή απλών ποιημάτων μαζί με όλες τις απαραίτητες σημειώσεις. Η Λύντια Στεφάνου φέρνει εν μέρει σε πέρας αυτόν τον άθλο και αυτή η σύντομη ανάρτηση αφιερώνεται κυρίως σε αυτήν παρά στον ποιητή.

Αυτό που μου έκανε εντύπωση στην συγκεκριμένη μελέτη/συλλογή ποιημάτων είναι ότι η μεταφράστριά του 3 ή 4 φορές τουλάχιστον αναφέρθηκε στην ανικανότητά της να μεταφέρει κάποιο ποίημα στα ελληνικά και να το προσθέσει στην συλλογή. Αυτή η παραδοχή με κάποιον παράξενο τρόπο την τιμά – ενώ σε άλλες περιπτώσεις θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι δεν μας νοιάζει αν μπορεί ή όχι να μεταφράσει, φέρτε κάποιον που να μπορεί· (Γιώργο, μ' ακούς;) – την τιμά λοιπόν, γιατί αναγνωρίζει την απίστευτη δυσκολία που έχει η ποίηση του Ντύλαν Τόμας και προσπαθεί να την αναλύσει συντόμως στην 40σέλιδη εισαγωγή της.

[...] «Από την άλλη μεριά, οι παράπλευρες, δεύτερες ή τρίτες σημασίες ορισμένων λέξεων, που παραλήφθηκαν, γιατί, αν επιλέγονταν, θα αλλοίωναν το κείμενο αφήνοντας απέξω την πρώτη και κύρια σημασία, είναι πολύ συχνά αυτές που δίνουν στο πρωτότυπο έναν κοφτερό και συνταρακτικό σαρκασμό, παίζοντας με τις έτοιμες τυποποιημένες αντιδράσεις που έχουμε απέναντι στις λέξεις. (...) Αυτή η σαρκαστική πλευρά στάθηκε αδύνατο να διασωθεί στις περισσότερες περιπτώσεις, εξαιτίας της ανυπαρξίας ανάλογων ελληνικών λέξεων και εκφράσεων, με τις ίδιες δηλαδή διπλές ή πολλαπλές σημασίες που θα εναρμονίζονταν κιόλας με τα υπόλοιπα στοιχεία του ποιήματος. (...) Έτσι, όποτε χρειάστηκε να γίνει μια αναγκαστική επιλογή ανάμεσα στην «σαρκαστική» και την «αποκαλυπτική» εκδοχή του ποιήματος, η πλάστιγγα έκλινε προς τη δεύτερη».

Σίγουρα η αποκαλυπτική πλευρά των ποιημάτων είναι πανταχού παρούσα καθότι ο Ντύλαν Τόμας θυμίζει έντονα Μπλέικ (ασχέτως τι ομοιότητες μπορεί να έχουν μεταξύ τους) μιας και η προτεσταντική του διαγωγή τον εξοικείωσε με την ανάγνωση και επανανάγνωση της Βίβλου από πολύ νωρίς. Σίγουρα όμως διαισθάνεται ο αναγνώστης τις σαρκαστικές δονήσεις των λέξεων, νιώθει αμέσως ότι ο Ντύλαν Τόμας είναι ένα εργαστήριο λεκτικών υφαντών – και είναι κρίμα, δεν το αρνούμαι, ότι όλα αυτά δεν περνούν ικανοποιητικά μέσω της μετάφρασης. Δεν θα πω περισσότερα, αναζητήστε αυτή την πανέμορφη έκδοση από τις εκδόσεις «Σοκόλη» που αποτελεί μια επανέκδοση εκείνης του «Ερμεία» του 1982. Και φυσικά, με ένα εκπληκτικό εξώφυλλο όπως της αξίζει. Τελικά, μπορεί να μου έλειψε κάπως ο σαρκασμός του Ντύλαν Τόμας αλλά με αποζημίωσε εκείνος της Λύντιας Στεφάνου:

[...] «Ακόμα, χάρη σε μια περίεργη αλλ' όχι παράλογη αντιστροφή, όταν οι ειδήμονες παίρνουν την στάση του μεμυημένου και μεταβάλλονται σε απολογητές πραγματικά σκοτεινών, ακατάληπτων και ασυνάρτητων έργων κάποιας αυτοκαλούμενης πρωτοπορίας, το κοινό μένει και πάλι απέξω. Καμιά τέτοιου είδους ευλογία δεν κατάφερε να εγκαταστήσει στην κοινή συνείδηση τον άναρθρο παλαιο-συρρεαλισμό της πρώτης εποχής όπως και δεν τα καταφέρνει να εγκαταστήσει τον πρόσφατα νεκραναστημένο νεο-συρρεαλισμό, ή τον λετρισμό, ή όποιες άλλες άναρθρες και ασυνάρτητες «γραφές» των ημερών μας».

(Γιώργο, μ' ακούς;)



Υ.Γ. 2666 Και ένα ποίημα για να σας βρει η ποίηση στις παραλίες!

ΠΛΑΓΙΑΣΜΕΝΟΙ ΣΤΗΝ ΑΜΜΟΥΔΙΑ

Πλαγιασμένοι στην αμμουδιά, κοιτάζοντας το κίτρινο
Και τη θάλασσα, εντάφια, αυστηρή, γελάμε μ' αυτούς που περιγελούν,
Που ακολουθούν τα κόκκινα ποτάμια, κοιλότητα
Λέξεων από σκιά τζιτζικιού,
Μα εδώ στον κίτρινο τάφο της άμμου και της θάλασσας
Ένα κάλεσμα χρώματος φέρνει από πέρα ο άνεμος
Αυστηρός, εντάφιος, χαρούμενος σαν τάφος και σαν θάλασσα
Που κοιμούνται δεξιά κι αριστερά μας.
Οι σιωπές της σελήνης, η σιωπηλή παλίρροια
Κολπώνοντας τ' ακίνητα κανάλια, ο στεγνός παλιρριοκράτορας
Πλευρισμένος ανάμεσα στην έρημο και τη θαλασσοταραχή
Θα 'ταν να γιάτρευαν όλες μας τις αρρώστιες των νερών
Με μια μονόχρωμη γαλήνη.
Η μουσική τ' ουρανού πάνω στην άμμο
Ηχεί με τους σπόρους που τρέχουν βιαστικοί
Κρύβοντας τα χρυσά βουνά και τα παλάτια
Της αυστηρής, εντάφιας, χαρούμενης ακρογιαλιάς.
Με μια κυρίαρχη λουρίδα δεμένοι, πλαγιάζουμε,
Κοιτάζουμε το κίτρινο, ευχόμαστε να εξαφανίσει ο άνεμος
Τα στρώματα της στεριάς και να πνίξει τον κόκκινο βράχο·
Μα οι ευχές δεν πιάνουν κι ούτε γίνεται
Να φράξουμε τον δρόμο στον ερχομό του βράχου εγώ κι εσύ,
Πλάγιαζε εδώ κοιτάζοντας το κίτρινο ώσπου ο χρυσός καιρός
Ω αίμα της καρδιάς μου, σαν λόφος, σαν καρδιά, να χαλαστεί.

Σχόλια

  1. ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΓΙΑ ΤΟ ΣΤΙΧΟ:
    "Ω αίμα της καρδιάς μου, σαν λόφος, σαν καρδιά, να χαλαστεί."

    Μαραμπού, σιωπηρά παρακολουθώ.. Αποτελείς δρόσο στην πυρπολημένη ενδοχώρα...
    Και ναί! Η ΠΟΙΗΣΗ δεν μεταφράζεται μέ τίποτα λέμμμμε!!! [Νομίζουμε πως...]

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Να 'σαι καλά Νώντα, σ' ευχαριστώ για την σιωπηρή σου παρακολούθηση και την (κατ' εξαίρεση) φωναχτή σου δήλωση! Μην εναποθέτεις τις ελπίδες σου για δροσιά μόνο σε μένα, πιες και κανένα κοκτέιλ, σου προτείνω :p

      Ναι η ποίηση δύσκολα μεταφράζεται αλλά εκτιμώ τις γενναίες προσπάθειες που γίνονται σε ποιητές που αγαπώ -- ευτυχώς είναι λίγοι αυτοί οι ποιητές γιατί ειδάλλως θα είχα περισσότερες αφορμές για γκρίνια!

      Διαγραφή
  2. ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΣ ΠΟΙΗΣΕΩΣ

    Ωσάν αδέξια μέλισσα εφορμά
    επάνω στο λουλούδι
    λυγίζει το ντελικάτο στήμονα
    ανοίγει δρόμο μέσ' από τα πέταλα καθώς
    μέσα από σελίδες λεξικού
    πασκίζει να χωθεί
    εκεί που βρίσκονται το άρωμα κι η γλύκα
    και μολονότι συναχωμένος
    δίχως γεύση
    επιμένει
    ωσότου κουτουλήσει
    σε κάποιο κίτρινο ύπερο

    εδώ τελειώνουν όλα
    είναι απλώς αδύνατο
    να φθάσει κανείς τη ρίζα του λουλουδιού
    απ' το κεφάλι

    περήφανη πολύ
    η μέλισσά μας η καλή
    ξαναβγαίνει
    βουίζοντας θορυβωδώς:
    χώθηκα μέσα!

    σ' αυτούς
    που δεν πολυπιστεύουν
    δείχνει μια μύτη κίτρινη
    απ' τη γύρη.

    Ζμπίγκνιεφ Χέρμπερτ, μτφρ. Σπύρος Τσακνιάς

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Κουβεντολόι με μια μούμια!

Σημ: Εδώ λέγονται ιστορίες μόνο για αραχνιασμένα κρανία, οι "ψεκασμένοι" θα απομακρύνονται διακριτικά.

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Ποίηση χωρίς τέλος

  Αυτή η χρονιά θα ξεκινήσει ακριβώς όπως τελείωσε: με ποίηση. Συλλεκτική ανάρτηση, σπάνια θα ξαναδιαβάσετε τέτοια. Σπάω την παράδοση (και το ρόδι)! Ακόμα σπανιότερα εντυπωσιάζομαι από ποιητές και ποιήματα. Δεν με συγκινεί η συμπύκνωση του λόγου όταν του λείπει ένα είδος «φλυαρίας» – ψάχνω ποιήματα που είναι αμετροεπή με έναν δικό τους τρόπο και ταυτόχρονα στοχευμένα και ουσιώδη. Ποιήματα που δεν πολυπαίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους καθώς τσαλαβουτούν χαρούμενα στον χυλό της ειρωνείας. Ποιήματα που, απ' ό,τι σωστά αντιλαμβάνεστε, δεν γράφει η πλειοψηφία των ποιητών. Με δυο λόγια, κυνηγώ το ανέφικτο. Αλλά, αυτό δεν κυνηγάμε όλοι στην έναρξη κάθε χρονιάς; Το φλουρί μου για φέτος – λίρα εκατό – ήταν η Βισουάβα ή Βισλάβα ή όπως αλλιώς, Σιμπόρσκα. Η παλιά ποίηση, η ορθόδοξη, είναι Εδώ!

Με ανώμαλους δεν μιλάω

  Ανωμαλία είναι να μην μπορεί μια γυναίκα να κυκλοφορεί άφοβα στους δρόμους, ανωμαλία είναι να πιστεύεις ότι τα εμβόλια σκοπό έχουν να προκαλέσουν περισσότερο κακό από ό,τι καλό, ανωμαλία είναι να νομίζεις ότι η λογοτεχνία σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ανωμαλία είναι ακόμα το προφιτερόλ να έχει μόνο ένα σουδάκι μέσα, ανωμαλία είναι και ότι ο «Πατάκης» εξακολουθεί να μην εκδίδει Χέρμαν Μέλβιλ. Και πόσες ακόμα ανωμαλίες! Με τελευταία εκείνη του Ερβέ Λε Τελιέ, ενός συγγραφέα που αγάπησα οριστικά από ένα και μόνο βιβλίο του που είχα διαβάσει κάποτε, το «Όλα τα μανιτάρια τρώγονται», η ουλιπιανή έμπνευση που είχε οραματιστεί το facebook χρόνια πριν από τον δημιουργό του. Κάθε φορά που μπαίνετε στο facebook και αντικρίζετε την ερώτηση «Τι σκέφτεσαι;», ικανή να σας παρασύρει ασυγκράτητα να μας εμπιστευτείτε τις επικές σας μπούρδες, σχεδόν πάντα χωρίς καθόλου φιλτράρισμα και ουσία, να θυμάστε ότι ο Τελιέ κάποτε το έκανε… χίλιες φορές καλύτερα από εσάς, πιο δημιουργικά και κυρίως με περισσότερο χι

Dogs never bite me. Just humans.

    Ψόφια πράγματα το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – τουλάχιστον οι επιλογές μου – αλλά μόλις είδα ότι θα προβληθεί «Η εξουσία του σκύλου», που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Σάβατζ, ήξερα ότι θα ρεφάρω γιατί κακό σκυλί ψόφο δεν έχει. Και έτσι έγινε, η ταινία δεν με απογοήτευσε και μου θύμισε πόσο είχα αγαπήσει εκείνο το βιβλίο. Μια παραγωγή του Νέτφλιξ που θα είναι διαθέσιμη στην πλατφόρμα από την 1 Δεκεμβρίου ώστε να προλάβει να κάνει τον κύκλο της στις αίθουσες, με τον Κάμπερμπατς στον ρόλο του Φιλ, τον σωσία του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στον ρόλο του Τζορτζ και την ωραία Κίρστεν Ντανστ ως Ρόουζ. Η ταινία, όπως και το βιβλίο, σε πολλούς θα φανούν αργά, αδιάφορα και αλλόκοτα, λόγω του περιεχομένου αλλά η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για αριστοτεχνικές δημιουργίες με βάθος. Αντιγράφω εδώ το κείμενο που είχα γράψει στο «Διαβάζοντας» για να θυμάμαι ότι εκείνη η ανάγνωση μετράει ακόμα μέσα μου· σπάνιο, ομολογουμένως.

Dance with the Devil

  A long time ago in a galaxy (στην επαρχία) far, far away… όταν περνούσα την emo φάση μου και έκλαιγα χωρίς λόγο καθώς να καθάριζα κρεμμύδια είχα ανακαλύψει τυχαία ένα βιβλιαράκι που το αγόρασα με τα πρώτα λεφτά που είχα αποταμιεύσει σε ένα βιβλιάριο τραπέζης που είχε δεν είχε μέσα 30 δραχμαί. Εκείνο το βιβλίο ήτο κάποιου ψιλοάγνωστου Χόφμαν μεταφρασμένο υπό του σπουδαίου Καρυωτάκη – αργότερα, όταν οι ισορροπίες άλλαξαν εντός μου, κατάλαβα ότι ο Χόφμαν λειτούργησε κάπως σαν το… καρυωθραυστικό του ποιητή∙ ξέρω, ξέρω, πάγωσε η θάλασσα μέσα σας, μακάρι να βρείτε ένα βιβλίο να πέσει πάνω της σαν τσεκούρι – «το λογοπαίγνιο είναι ένα καυτό σίδερο για μπούκλες στο χέρι της τρέλας και με δαύτο λυγίζει τις σκέψεις» . Ο λόγος είναι ότι ο Χόφμαν αποδείχθηκε μια εξαίσια διαβολική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τα παιδιά του κυκλοφορούν ελεύθερα γύρω μας – ευτυχώς για αυτά, και για εμάς, είχε πάντοτε δουλειά, και μάλιστα σημαντική, να γράφει αριστουργήματα.

Του πολέμου / Στο άλογό μου

Τι γιορτάζουμε σήμερα; Το όχι, το ναι, το ίσως; Γιατί, ενώ όλοι ξέρουμε ότι το εθνικό φρόνημα σε ψηλώνει ως άνθρωπο, εξεγειρόμαστε τόσο πολύ όταν κάτι τέτοιο γίνεται και με τεχνητά μέσα, ας πούμε, με δεκάποντες γόβες; Γιατί μετά την παρέλαση όλοι πάμε και πίνουμε φρέντο εσπρέσσο, έναν τόσο χαρακτηριστικά ιταλικό καφέ; Τι θα συμβεί αν σε μία αντιπολιτευτική συνωμοσία όλοι συντονίσουν το... ένα στο δεξί; Το ένα στ' αριστερό αποκτά όντως βαρύνουσα σημασία όταν κυβερνά η Αριστερά, ή απλώς έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε ηθικό πλεονέκτημα της παρέλασης;

Η Αλίκη στις πόλεις

  Καλύτερα Αλίκη στις πόλεις των θαυμάτων παρά Ωραία Κοιμωμένη στο χωριό. Αυτή είναι η τελεσίδικη γνώμη μου. Αλλά τώρα που καλοκαίριασε δύσκολα να σας πείσω, το ξέρω. Τα ξαναλέμε when September ends. «Οι πόλεις δεν προσφέρουν μόνο υλικά οφέλη αλλά και ενθουσιασμό και την ευκαιρία να επαναπροσδιορίσει κάποιος τον εαυτό του. Για πολλούς πολίτες του Μάντσεστερ και του Σικάγου, η πόλη σήμαινε μια μορφή ελευθερίας. Αυτό ήταν κάτι που οι επικριτές της βικτοριανής πόλης δεν μπόρεσαν ποτέ να συλλάβουν: με τόσο σκότος και βρομιά δεν μπόρεσαν ποτέ να διακρίνουν τους τρόπους με τους οποίους η κοινότητα επαναπροσδιοριζόταν μέσα στη σύγχρονη βιομηχανική μητρόπολη». Όσοι πάλι επι-μένετε στις πόλεις πρέπει να προμηθευτείτε αμέσως το καταπληκτικό βιβλίο του Ben Wilson – γιατί αν εξαντληθεί θα το ψάχνετε στα επαρχιακά βιβλιοπωλεία!

Τελειωμένοι

    Είμαστε γεννημένοι ο ένας για τον άλλον. Τέλος. Αυτά στην αρχή, βέβαια. Γιατί μετά, ανάθεμα την ώρα που βρέθηκες μπροστά μου. Αυτή η σχέση των σχέσεων όμως, μπορεί κάλλιστα να επεκταθεί και στα βιβλία. Μόνο που σε μένα λειτούργησε αντίστροφα· ανάθεμα την ώρα που βρέθηκε μπροστά μου, είπα για αυτό το βιβλίο, μου το δάνεισαν επειδή δεν άρεσε (ωραίο προμόσιον), ήθελα από την άλλη να δω και την ταινία του Κάουφμαν , ας πάει στα κομμάτια, θα το ξεκινήσω, με την σκέψη ήδη από την αρχή να βάλω ένα τέλος όταν δω ότι δεν τραβάει το πράγμα. Αλλά, γαμώτο, τραβούσε. Για ελάχιστους αναγνώστες αυτό θα είναι το βιβλίο της ζωής τους, σύμφωνοι. Κι όμως. «Είναι εντυπωσιακό. Όταν βλέπεις κάποιον με τους γονείς του, αποδεικνύεται απτά ότι όλοι είμαστε αποτέλεσμα σύνθεσης» . Όπως ακριβώς και τα αξιανάγνωστα βιβλία, τα συγγραφικά παιδιά των δημιουργών τους – ξεράστε με την ησυχία σας και ελάτε πίσω. Μείνετέ μου πιστοί! Σας αγαπώ !

Θα φάτε τα μούτρα σας

  Πού βαδίζει η λογοτεχνία; Όπου και όπως βάδιζε πάντα, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, ασυνόδευτη και ασυνόρευτη , πριν έρθει ο (κακός μας) καιρός με την πρόφαση του υποστηρίγματος/«υποστήριξης» κάποιοι να της προσφέρουν τα δεκανίκια της πολιτικής ορθότητας που θα την καθιστούσαν έκτοτε αδιανόητα στάσιμη. «Αυτό που βλέπουμε το σκεφτόμαστε, κι έτσι τελικά δεν το βλέπουμε, λέει ο Όλερ, ενώ άλλοι βλέπουν αυτό που βλέπουν χωρίς πρόβλημα, επειδή δεν το σκέφτονται αυτό που βλέπουν. Αυτό που αποκαλούμε αντίληψη είναι για μας κατά βάση στασιμότητα, ακινησία, τίποτα. Τίποτα. Οτιδήποτε έχει συμβεί το έχουμε σκεφτεί, δεν το έχουμε δει, λέει ο Όλερ» . Είδα και απόειδα λοιπόν με το… φαινόμενο Φερνάντα Μελτσόρ και είπα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει! Βαδίζοντας στην εποχή των τυφώνων.

Η μέθοδος του Κούντερα

  Σε κάποιες περισσότερο κιτς εποχές ένα παρόμοιο χαστούκι σαν εκείνο του Γουίλ Σμιθ είχε ταράξει τα νερά της κοινωνικής μας ζωής. Η Νατάσα Αθήνη είχε χαστουκίσει την Δήμητρα Λιάνη στην παρουσίαση του βιβλίου της «10 χρόνια και 54 μέρες» – βέβαια, τώρα που τα συζητάμε, μπορεί να έχουν περάσει κοντά 30 χρόνια. Μια επισήμανση που μου ήρθε μόλις: όλες οι βιβλιοπαρουσιάσεις είναι για σφαλιάρες∙ συγγραφείς μην πέφτετε σε αυτή την παγίδα, μακριά. Τέλος πάντων, όταν η Δήμητρα δεν έγραφε βιβλία, διάβαζε, λένε, Κούντερα. Τότε ήταν πολύ της μόδας. Κούντερα από εδώ, Κούντερα από εκεί, είχαν τρελαθεί όλοι. Ποιος είναι ρε αυτός ο Κούντερας; Ήταν τελικά ένα πιο λογοτεχνικό Nitro όπως νόμιζαν αρκετοί; Γιατί τόσα χρόνια τον αντιμετωπίζουμε με αβάσταχτη ελαφρότητα; «Γιατί άραγε θέλει να κάνει έρωτα μαζί μου; αναρωτιόταν πολύ συχνά, αλλά δεν έβρισκε απάντηση. Ένα μόνο ήξερε, πως οι σιωπηρές συνευρέσεις τους ήταν αναπόφευκτες, έτσι όπως είναι αναπόφευκτο να σταθεί προσοχή ένας πολίτης ακούγοντας τον εθν

Τώρα μας σώνει μόνο ένα θαύμα

    Μπορεί ένα βιβλιοπωλείο να αποτελέσει καταφύγιο; Όχι καταφύγιο πολέμου, μην παρασύρεστε από τις εξελίξεις στην Ουκρανία, δεν παίζει τέτοιο πράγμα∙ ούτε βέβαια να σταματήσει τον ίδιο τον πόλεμο, αυτό και αν θα ήταν θαύμα! Μπορεί ωστόσο να αποτελέσει πού και πού ένα ζεστό καταφύγιο μιας μεμονωμένης ζωής, που παρέα με δισεκατομμύρια άλλες συγκροτούν τον κόσμο γύρω μας, τα ακρότατα όρια του οποίου συχνότατα και εντελώς απροσδόκητα μπορεί να είναι οι πιο αναίτιες και ακραίες σφαγές. Oh yes! Το να διεξάγεις ακήρυχτο πόλεμο αλληλεγγύης μέσω social media, να φας μια μπριζόλα επειδή τυχαίνει να είναι Τσικνοπέμπτη στα μέρη σου ή να διαβάσεις ένα ανάλαφρο βιβλίο δεν μοιάζουν αρκετά. Αλλά και τι θα μπορούσε να μοιάζει αρκετό στη ζωή ενός ανθρώπου; «Φοβάμαι ότι αυτό είναι σαν εκείνα τα feelgood μυθιστορήματα που διαβάζει η Τζάσμιν, όπου το τέλος είναι πάντα χαρούμενο γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσαν οι αναγνώστες να αντισταθμίσουν τις κακές ειδήσεις και όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν