Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Seven Up!


Upgrade της εμβληματικής ταινίας «Seven» μοιάζει η σειρά «Mindhunter» του David Fincher. Έχω δει το «Seven» πολλαπλάσιες του 7 φορές, παίζω άνετα ξύλο για ένα πλάνο του «Fight club» και γενικά μου αρέσει αυτός ο σκηνοθέτης, γι’ αυτό μην μου την μπαίνετε πολύ γιατί είμαι και λίγο psychopath, προσέξτε την συμπεριφορά σας! «Η συγγραφή είναι μια κοινωνικά αποδεκτή μορφή σχιζοφρένειας» είχε κάποτε πει ο Doctorow του οποίου δεν πολυσυμπαθώ την λογοτεχνία αλλά λατρεύω την παραπάνω φράση. Το αυτό ισχύει και για τους αναγνώστες – οι αναγνώστες είμαστε serial killers. Και δεν εννοώ ότι είναι έγκλημα να μην έχεις διαβάσει Τζόυς, Πύντσον, Ναμπόκοφ, κλπ (είναι και αυτό «έγκλημα», ωστόσο), αλλά ότι μέσα από τις διαδοχικές μας αναγνώσεις, σκοτώνουμε ολόκληρους συναισθηματικούς κόσμους για ένα πολύ σύντομο αίσθημα ευφορίας που πεθαίνει με το τέλος του βιβλίου και πρέπει να επαναλάβουμε εξακολουθητικά το έγκλημα ενώ παράλληλα πηγαίνουμε αδιάφοροι και στο σουπερμάρκετ να αγοράσουμε ντομάτες (ζουμερές για να προσιδιάζουν καλύτερα στο αίμα!). Τι σκέφτονται άραγε οι γύρω μας για τα σκοτεινά κίνητρά μας;
 
Αν η ζωή είναι έξω από τα βιβλία, όπως συνήθως λένε, τότε μάγκες την κάτσαμε. Οι πραγματικοί δολοφόνοι καραδοκούν δίπλα μας και είναι θέμα χρόνου να μας κόψουν τον λαιμό από το αυτί ως το αυτί! Δεν είναι δουλειά μας να μαντέψουμε αν ο απέναντι έχει δολοφονικές τάσεις προς εμάς, δουλειά μας είναι καταφέρουμε να μην βρεθούμε στο λάθος μέρος την λάθος στιγμή. Για κάποιους όμως είναι εξαιρετικά σημαντικό να βρεθούν στο «λάθος» μέρος την «λάθος» στιγμή. Αυτοί είναι οι αστυνομικοί. Δεν αρκεί απλώς να βρεθούν κάπου εκεί που το έγκλημα λαμβάνει χώρα, αλλά πρέπει να βρεθούν ακριβώς εκεί… που το έγκλημα λαμβάνει χώρα – μέσα στο μυαλό των σίριαλ κίλερς. 
 
Το μακρινό 2004 ήμουν και δεν ήμουν killer (πόσο μάλλον serial), διάβαζα ελάχιστα και κυρίως βιβλία που με κέντριζαν με την εκκεντρικότητά τους περισσότερο παρά με την λογοτεχνική αξία. Ένα τέτοιο βιβλίο ήταν το «Στο μυαλό των σίριαλ κίλερς» του John Douglas. Το είδα σε μια βιτρίνα βιβλιοπωλείου, μπήκα και το ζήτησα. Μάλιστα ο υπάλληλος μου είπε, σαν ένα ιδιότυπο δικό του μάρκετινγκ, ότι είναι το πρώτο βιβλίο του νέου εκδοτικού οίκου που ήταν τότε το «Μελάνι» (νομίζω ότι όντως είναι το πρώτο τους βιβλίο, αν όχι, σίγουρα μέσα στα 3 πρώτα). Εκείνη η επισήμανση, άγνωστο γιατί, μου φάνηκε καλός οιωνός και έτσι έφυγα απόλυτα ικανοποιημένος από εκεί μέσα. Είχα εντυπωσιαστεί τόσο βαθιά από την ανάγνωση του βιβλίου που κατά κάποιο τρόπο φούντωσε την διάθεσή μου να ασχοληθώ με άλλα κείμενα πιο σημαντικά και δύσκολα (παραδείγματος χάριν, στο καπάκι διάβασα το «Εν ψυχρώ» του Τρούμαν Καπότε επειδή αναλυόταν στο εν λόγω βιβλίο, so it goes). Είναι αυτό που λένε ότι ποτέ δεν ξέρεις ποιο βιβλίο θα σε βοηθήσει να κάνεις την λογοτεχνική υπέρβαση. Βέβαια, αυτή η μετάβαση ποτέ δεν θα γίνει από ένα βιβλίο της Μαντά ή της Δημουλίδου, μην τρώτε τον παπά που σας πουλάνε στο facebook!
 
Στο βιβλίο του Ντάγκλας, όπως και στη σειρά, παρακολουθούμε μια νέα επιστήμη να γεννάται εμπρός μας· και αυτό είναι πολύ συναρπαστικό. Οι νέες ιδέες κινούνται μεταξύ συστηματικότητας και τρέλας, αναφέρεται κάπου στην σειρά, μνημονεύοντας την φράση του Σαίξπηρ «Αν και αυτό είναι τρέλα, υπάρχει μια μέθοδος σ’ αυτό» και αφ’ ενός αναφέρεται στους νεόκοπους τότε ερευνητές μιας καινούριας επιστήμης που προσπαθεί να κάνει τα πρώτα της βήματα, εκείνη της συμπεριφορικής ανάλυσης, και των σίριαλ κίλερς αφ’ ετέρου, που προσπαθούν να συστηματοποιήσουν την «επιστήμη» τους για να συνεχίσουν τα δολοφονικά τους βήματα. Η επιστήμη, και η σειρά, μέσα από μια σειρά συνεντεύξεων με δολοφόνους που επαναλαμβάνουν τα εγκλήματά τους, προσπαθεί να δώσει απάντηση στο τι ωθεί αυτούς τους ανθρώπους σε αυτόν τον δρόμο, πώς ξεκίνησε αυτή η τάση, τι την συντηρεί, πώς νιώθουν και γιατί νιώθουν έτσι. Αναζητάται το μοτίβο, δυσεύρετο αλλά υπαρκτό. Όπως στο σκάκι, που είναι λίγο τρελό να μιλάς για μοτίβα κρυμμένα μέσα σε ένα απεριόριστο αριθμό κινήσεων, κι όμως υπάρχουν και έχουν σώσει πολλάκις τα στρατεύματα κάποιου παίκτη από μαζική σφαγή.
 
«Έναν τέτοιον χαρακτήρα, μάνα μου από ποιον τον πήρα, σε ποιον έμοιασα να ξέρω, που υποφέρω» τραγουδούσε ο Μητροπάνος (ο οποίος φέρων το συνθετικό «μητρό-» σίγουρα θα είχε και αυτός τα προβληματάκια του!). Νο1 παράγοντας για έναν επίδοξο δολοφόνο, η μαμά του. Λογικό, πόσες φορές να ακούσεις πια την φράση «Ζακέτα να πάρεις», θολώνεις στο τέλος! Δεν είναι όμως μόνο αυτό, υπάρχουν χίλιοι δυο παράγοντες που αναλύονται υπέροχα στο βιβλίο και λίγο λίγο ανακαλώ την τρομερή αίσθηση που μου είχαν δημιουργήσει, είχα σημειώσει αρκετά αποσπάσματα. Θα ήθελα να βάλω μερικά εδώ αλλά το βιβλίο το έχω στο πατρικό μου [(αφού έχει πεθάνει ο πατέρας και ζει μόνο η μάνα μου γιατί δεν το λέω μητρικό;) και θα αργήσω να πάω να δω τη μαμά από φόβο μην ανακύψουν θεματάκια, οι πρωταγωνιστές της σειράς θα σας εξηγήσουν τι σημαίνει θεματάκια με τη μαμά] και έτσι παρακαλώ να με συγχωρήσετε.
 
Ένα άλλο που μου είχε προκαλέσει εντύπωση είναι οι γοητευτικές προσωπικότητες των δολοφόνων. Άνθρωποι, ως επί το πλείστον, απίστευτα έξυπνοι, χειριστικοί, οικείοι. Σε σαστίζει κάπως η σύγχυση με όσα νιώθεις ενώ δεν θα έπρεπε κανονικά να νιώθεις, καθώς διαβάζεις τις ιστορίες τους. Τότε δεν υπήρχε εύκολη πρόσβαση στο ίντερνετ και ενώ ήθελα, δεν μπήκα στον κόπο να δω πώς έμοιαζαν αυτοί οι δολοφόνοι, σήμερα δεν υπάρχει καν λόγος να το συζητάμε, θα ψάχναμε ήδη (παρεμπιπτόντως το κάστινγκ της σειράς όσον αφορά τους δολοφόνους είναι απίστευτο). Ήθελα να διαβάσω τα βιβλία τους (κάποιοι είχαν γράψει), να μάθω περισσότερα για την τρέλα τους. Δεν υπάρχει τίποτα τρελό σε αυτό, πάντα θα μας γοητεύει η τρέλα, η αποκλίνουσα συμπεριφορά. Ποιος δεν θέλει να αποκλίνει; Όλοι το θέλουν. Οι ενδοιασμοί είναι στο πόσο θέλεις να αποκλίνεις. Γι’ αυτό και η λογοτεχνία παραμένει και εδώ η επικρατέστερη απάντηση – η ανάγνωση βιβλίων είναι η καλύτερη δυνατή και κοινωνικά αποδεκτή αποκλίνουσα συμπεριφορά! 
 

 
Δεν υπάρχει λόγος να προσθέσω τίποτα άλλο ούτε για την σειρά ούτε για το βιβλίο. Εύχομαι μόνο, με αφορμή την σειρά, το βιβλίο να ξανακάνει τον κύκλο του. Γιατί το αξίζει. Και γιατί το αγάπησα βαθιά. Αν και αυτό είναι τρέλα, υπάρχει μια μέθοδος σ’ αυτό.
 
Υ.Γ. 2666 Όσοι θυμούνται τη Seven Up έχουν ζήσει γαμάτα παιδικά χρόνια!
 
Υστεριό-γραφο: Έχω σταματήσει με μεγάλη μου λύπη στο τρίτο επεισόδιο της δεύτερης σεζόν για να πάω αναγκαστικά για δουλειά. Επιστρέφω με λαχτάρα σκεπτόμενος ότι θα δω έξι επεισόδια απανωτά και πέφτω σε ένα μήνυμα ότι η σελίδα Gamato έπεσε λόγω παραβίασης πνευματικών δικαιωμάτων. Και μετά αναρωτιούνται τα γατάκια του FBI πώς γεννιούνται οι serial killers!! Gamoto… ☹

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

En passant

  Το «Αν πασάν» είναι ένας σκακιστικός κανόνας, περιθωριακός και άγνωστος αλλά ιδιαιτέρως αποτελεσματικός και σημαντικός. Στις αρχικές τους κινήσεις, τα πιόνια έχουν το δικαίωμα να κινηθούν ένα ή δύο τετράγωνα μπροστά. Αν επιλέξουν να κινηθούν δύο τετράγωνα μπροστά και ένα αντίπαλο πιόνι βρίσκεται σε τέτοια θέση ώστε να μπορούσε να το αιχμαλωτίσει αν το πιόνι που κινήθηκε δυο τετράγωνα αποφάσιζε να κινηθεί μόνο ένα, τότε, έχει το δικαίωμα να το αιχμαλωτίσει και σε αυτή την περίπτωση που κάνει δύο βήματα. Έχουμε δηλαδή, αν πασάν... αιχμαλωσία εν τη διελεύσει. Είναι δυσνόητο στην περιγραφή αλλά αρκετά ξεκάθαρο στην πράξη. Βέβαια, όταν είσαι αρχάριος σκακιστής και το συναντήσεις πρώτη φορά σε ηλεκτρονική παρτίδα, τότε πείθεσαι ότι κάποιο «bug» έχει η ιστοσελίδα, ότι σε χακάρανε ή ότι άρπαξες όλες τις ιώσεις του κυβερνοχώρου. Τα βιβλία του Ναμπόκοφ, μου προσφέρουν την ισχυρή εντύπωση ότι αποτελούν ένα συνεχές λογοτεχνικό en passant, σε αιχμαλωτίζουν εν τη διελεύσει.

Το Δώρο

Θα μπορούσε ο Στέφανος Ξενάκης να είναι ο Στέφανος Δαίδαλος του σήμερα; Ή να το αλλάξω κάπως για να ’χουμε καλό ρώτημα: θα μπορούσε ο Τζέημς Τζόυς (μαζί και οι όποιες καλλιτεχνικές μεταμορφώσεις του) να γίνει ένας motivational speaker της σημερινής εποχής; Κανείς πλέον (αν υποθέσουμε ότι μπορούσε κάποτε) δεν διαβάζει τον «Οδυσσέα». Δεν μπορεί να αντέξει ότι αυτό το βιβλίο τον περιγράφει, ακόμα και σήμερα ή και περισσότερο σήμερα, τόσο καλά παρά την μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου. Του αφιερώνει μία μέρα τον χρόνο, την σημερινή (παρόλο που άλλαξε η μέρα, το blogger έμεινε σταθερά πίσω!), και μετά τον στέλνει αδιάβαστο. Αν κάποιος όμως του σερβίρει για πρωινό όμορφες φράσεις με γαρνιτ ούρα υπέροχα σκίτσα, τότε μπορεί να νιώσει στιγμιαία χαρά και να βελάζει σαν ανέφελο πρόβατο στα λιβάδια του χρόνου. 

Αποδοχή cookies

«Ευτυχώς, αν θέλει κάποιος να βρει μεστές απόψεις για καλά βιβλία, υπάρχουν ήδη πολύ αξιόλογα βιβλιοφιλικά μπλογκ, όπως το κορυφαίο, του Librofilo ή το αγαπημένο του, του Μαραμπού» . Να ξέρετε ότι όταν μου δίνουν γλυκό, έστω και σε μορφή βιβλίου, το αποδέχομαι αμέσως. Επίσης, να ξέρετε ότι ενίοτε μπορεί να γράφω για βιβλία που δεν έχω διαβάσει, όλοι το κάνουμε αυτό, απλώς οι περισσότεροι εντελώς αποτυχημένα, αλλά ποτέ δεν γράφω για βιβλίο που δεν μου άρεσε προφασιζόμενος το αντίστροφο∙ όλοι το κάνετε και αυτό, απλώς οι περισσότεροι εντελώς αποτυχημένα. Το βιβλίο είναι δώρο της συγγραφέα, καλής διαδικτυακής φίλης, και η άποψή μου για αυτό ολότελα υποκειμενική – ξέρω, απανωτά σοκ! – και ουδεμία σχέση έχει με την αντικειμενική κριτική που από καιρό θα έπρεπε να γίνει αντικείμενο κριτικής, τουλάχιστον στην Ελλάδα. Από το να μασήσω τα λόγια μου, θα προτιμήσω τα μπισκότα. «Όχι πως δεν ήταν επηρεασμένος και από το ιστολόγιο «Πιπέρι και σπασμένες γραμμές» με τις λαχταριστές αναρτήσεις σχετικά ...

Kinds of kindness

Τα περισσότερα μαγαζιά έχουν ήδη στολίσει με ελλειμματικό γούστο, οι κουραμπιέδες άρχισαν να ανταγωνίζονται τα μελομακάρονα – και τα δυο μαζί την Dubai chocolate –, η Black Friday με τις ασυναγώνιστες τιμές της θα κοντράρει στα ίσα την αληθινή ύπαρξη του ΑΙ Βασίλη, ο καιρός προσπαθεί να τα βρει με τον απορυθμισμένο θερμοστάτη του και γενικά είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα είμαστε. Και μέσα σε όλα αυτά, οι δημοσιογράφοι, οι αθλητές, η εκκλησία, τα ιδρύματα, οι πολιτικοί (που είναι για τα ιδρύματα) θα δείξουν το καλοσυνάτο πρόσωπό τους στους ταλαίπωρους ετούτου του κόσμου. Και μην ξεχνάμε, ότι κυρίως τα Χριστούγεννα είναι για τα παιδιά – και για όλα εκείνα που γιόρταζε η πρόσφατη «Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κακοποίησης των παιδιών». «Πάντοτε, τα Χριστούγεννα έβγαζαν στους ανθρώπους τον καλύτερο αλλά και τον χειρότερο εαυτό τους».    

Ασκήσεις μνήμης

  Τις ασκήσεις ύφους τις κατέκτησε σε βαθμό που λίγοι συγγραφείς φτάνουν , με τις ασκήσεις μνήμης όμως κανείς άνθρωπος δεν τα βγάζει εύκολα πέρα. Όλοι μας γράφουμε autofiction από 8 χρονών – Περιγράψτε μας τα πιο ωραία σας Χριστούγεννα – τα νεύρα μου! Το autofiction πλέον μοιάζει να είναι ένας ευφημισμός για να αποδεχόμαστε κάποιες συγγραφικές μετριότητες ως κάτι παραπάνω από αυτό που είναι. Είναι προσβολή να θεωρείς ότι ο Τζόυς ή ο Σελίν (που επιτέλους σε λίγες μέρες θα εκδοθεί το «Θάνατος επί πιστώσει»∙ Γκάλοπ: ποιο άργησε περισσότερο; Το Μετρό Θεσσαλονίκης ή το βιβλίο του Σελίν;) έγραψαν autofiction. Το ίδιο ισχύει και για τον Καλβίνο στη συγκεκριμένη συλλογή. Δεν θα ξεχάσουμε και αυτά που ξέρουμε! «Μόνο πετώντας πράγματα μπορώ να βεβαιωθώ πως ακόμα δεν έχει πεταχτεί κάτι από μένα, κάτι που ίσως να μην είναι ούτε και θα είναι για πέταμα» .  

Βαρύ περιστατικό

Συγγραφείς με χιούμορ δεν χαίρουν ιδιαίτερης εκτίμησης, θεωρώ, από το αναγνωστικό κοινό. Ποιος ξέρει πόσα ελαττώματα πασχίζει να κρύψει πίσω από αυτό, θα σκέφτονται, και δεν μπορεί, κάποιο ελάττωμα θα έχει να κάνει σίγουρα και με την συγγραφή. Επίσης το χιούμορ αξιώνει ευφυΐα και το κοινό δεν θέλει να περνιέται για ηλίθιο. Ο Άμπροουζ Μπιρς με τις διάσημες σατιρικές ιστορίες του και τα σκωπτικά λήμματα θα μπορούσε να θεωρηθεί ένας τέτοιος∙ καλός για να χαμογελάμε πού και πού, μας κάνει ενίοτε και τον έξυπνο, αλλά δεν πειράζει, καλή καρδιά. Ίσως να ήταν έτσι – αν και δεν συμμερίζομαι καθόλου αυτή την άποψη – αν δεν έγραφε τα διηγήματα από τις εμπειρίες του στον Αμερικανικό Εμφύλιο. Σκλάβος του για πάντα!    

The Elephant Man

Υπάρχει ένας ελέφαντας στο δωμάτιο – όχι ρε, δεν εννοώ εσάς, φάτε ελεύθερα όσο θέλετε! – και αυτός δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον άνθρωπο. Οξύμωρο, καταλαβαίνω, αλλά στο περίκλειστο δωμάτιο που είναι ο κόσμος ολάκερος, αν θες να παραμένεις ανθρώπινος πρέπει να έχεις καρφωμένα τα μάτια σου στον ελέφαντα. «–Είναι επειδή, με τον τρόπο που ο κερατάς σου παρουσιάζει τα πράγματα, παραέδινε την εντύπωση ότι έφτυνε κατάμουτρα το είδος για το οποίο πέθανε ο Κύριός μας. Δεν είχες την αίσθηση ότι υπέγραφες υπέρ των ελεφάντων αλλά εναντίον των ανθρώπων» . Διαβάζω το βιβλίο του Ρομαίν Γκαρύ περίπου από τον Ιούλιο, κυρίως επειδή τα μεγάλα βιβλία τα διαβάζω τραπεζίως , δηλαδή ανάμεσα σε άλλα μικρότερα αναγνωστικά γεύματα (και τις τελευταίες μέρες και κυριολεκτικά)∙ αλλά αυτό δεν με ενοχλεί καθόλου γιατί υπήρξε ένα από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα τα πολλά τελευταία χρόνια, και αν δεν ανανέωσε την πίστη μου στον άνθρωπο, τουλάχιστον ανανέωσε εκείνη στο μυθιστόρημα: «ο καθείς και οι ελέφαντές του, ...

100% cotton

Μπορεί τον τελευταίο χρόνο να δουλεύω στον τριτογενή τομέα παραγωγής και συγκεκριμένα σε στεγνοκαθαριστήριο – φροντίζοντας να μην τα κάνω μούσκεμα με τα ρούχα… ενώ τα κάνω μούσκεμα! – και να χαζεύω στα ταμπελάκια τι ποσοστό επί τοις εκατό βαμβάκι περιέχουν – πολυεστέρα, κερδάμε! – αλλά υπήρξαν σκληρές εποχές που δεν βελτιώθηκαν και ιδιαίτερα για πολλούς ανθρώπους, που για 100% βαμβάκι πληρωνόσουν ένα υποπολλαπλάσιό του και θα έπρεπε να λες και ευχαριστώ από πάνω. «Η αχαριστία αποτελεί συστατικό στοιχείο του χαρακτήρα των ανθρώπων σε τέτοιο βαθμό, που είναι προτιμότερο να τη θεωρεί κανείς προκαταβολικά δεδομένη και να μη στενοχωριέται» . Εδώ το ίδιο σου το πλυντήριο δεν είναι αξιόπιστο (στους χρόνους) και δεν λέει την αλήθεια, γιατί περιμένεις να το κάνουν οι άνθρωποι;

Σαν ναυαγοί, σαν ροβινσώνες

Ο βιασμός ενός βιβλίου και ενός συγγραφέα γίνεται με τις διασκευές . Συγγραφείς μεγάλου βεληνεκούς και εξαιρετικού κύρους όπως ο Ντάνιελ Ντιφόου, ο Ρόμπερτ Στήβενσον, ο Ιούλιος Βερν και ο Τζόναθαν Σουίφτ (με την ευκαιρία, να ξαναπώ ότι «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ» είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία. Δεν είναι απλώς ένα από τα καλύτερα βιβλία του είδους· ή του 18ου αιώνα· ή της αγγλοσαξονικής λογοτεχνίας. Πέρα από κάθε είδους περιορισμό, τροπικό, χρονικό ή χωρικό, το βιβλίο του Σουίφτ είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχουν γραφτεί επί γης) αντιμετωπίζονται από το αναγνωστικό συγγραφικό φαντασιακό σαν μικρομέγαλοι συγγγραφίσκοι που είχαν κόλλημα με την παιδική ηλικία και ανακλύκλωναν απλοϊκές ιστορίες που δεν πρέπει να διαβάζονται μετά τα δώδεκα – λες και το να είσαι παιδί είναι ιδιότητα μόνο ενός παιδιού. Κούνια που σας κούναγε! 

Το κτίσμα

  Τώρα που έφτασε αισίως 46 Αυγούστου και χειμώνιασε για τα καλά, ποιος δε θα ήθελε να διαβάσει μία καλή ιστορία δίπλα στο τζάκι! Τι γίνεται όμως αν το τζάκι, και συγκεκριμένα η καμινάδα, είναι το θέμα της ίδιας της ιστορίας; Μην σας παγώνει αυτό, γιατί την ιστορία την έγραψε ο Χέρμαν Μέλβιλ και τίποτα δεν μπορεί να πάει στραβά όταν συμβαίνει αυτό. Η λογοτεχνία του είναι πάντα πρόσφορη σε αναλύσεις που θεωρητικά θα βελτίωναν την κατανόηση που κρύβεται βαθιά στα θεμέλια κάθε έργου του, αλλά ταυτόχρονα ίσως θα κατέστρεφε τα οφέλη που υπάρχουν στα υψηλότερα διανοητικά πατώματα, απόρροια της μαγευτικής του αρχιτεκτονικής γραφής – «Ή, μάλλον, αυτή η ίδια δίνει απαντήσεις ασταμάτητα, ασταμάτητα ταλανίζοντάς με μ’ αυτή την τρομερή της ζέση για βελτίωση, η οποία δεν είναι παρά μια ελαφρότερη απόδοση της λέξης καταστροφή».