Το πειρατικό του Captain Jimmy

Μετά την τρελή πορεία που διαγράψαμε, αφότου σαλπάραμε με τις «Περιπέτειες του Ροβινσώνα Κρούσου», αγκυροβολήσαμε για ανεφοδιασμό σε έναν άλλο αγγλοσάξονα συγγραφέα με εξίσου σπουδαίες συγγραφικές ναυσιπλοΐες. Ο Ρόμπερτ Λιούις Στήβενσον και το διάσημο «Νησί του θησαυρού» του – και όχι «των θησαυρών» όπως το θέλουν διάφορες εκδόσεις/διασκευές που κυκλοφορούν, ένας ήταν ο θησαυρός. Μεταξύ μας, μακάρι να ήταν πολλοί, μπας και περίσσευε τίποτα και για μας! Βέβαια, το πλοίο δεν ήταν πειρατικό, οι συνθήκες το έφεραν έτσι μιας και βγήκε να αναζητήσει πειρατικό θησαυρό· ούτε ο Τζιμ Χόκινς ο νεαρός πρωταγωνιστής του βιβλίου ήταν ο καπετάνιος, οι συνθήκες το έφεραν έτσι και η τρελή φαντασία του Στήβενσον. Άντε, να λύσουμε, να ξεκινήσουμε.

 

Το μόνιμο παράπονό μου με τις διασκευές βιβλίων που οι συγγραφείς τους επέλεξαν να είναι λίγο πιο «παιδικά» (ή μπορεί και να μην επέλεξαν!), είναι ότι, οι διασκευές που τους γίνονται τα εγκλωβίζουν δια παντός σε μια παιδικότητα και δεν τα αφήνουν να κάνουν το ενήλικο άλμα. Γιατί, σχεδόν όλα αυτά τα βιβλία, έχουν την ικανότητα να κάνουν το ενήλικο άλμα! Δυστυχώς, το «Νησί του θησαυρού», ακόμα και στην πλήρη του μορφή, δεν μπορεί να κάνει αυτό το άλμα. Και θα εξηγηθώ πάραυτα πριν βγουν τα σπαθιά και οι πιστόλες. 

Σαφέστατα το αδικώ κατάφωρα μιας και έτυχε να το διαβάσω αμέσως μετά τον «Ροβινσώνα Κρούσο», βιβλίο που με εντυπωσίασε με τις βαθυστόχαστες αναλύσεις του ήρωα παράλληλα με τις ενδιαφέρουσες και αγωνιώδεις περιπέτειές του. Με τον Στήβενσον μού συνέβη κάτι διαφορετικό αλλά εξίσου εντυπωσιακό. Ο Στήβενσον είναι δεινός παραμυθάς με τη βούλα (όχι τη μαύρη βούλα, που δίνουν ως τελεσίγραφο οι πειρατές μεταξύ τους όταν θέλουν να λύσουν τις προστριβές και τις διαμάχες). Πάει πάντα την πλοκή του βιβλίου βήματα μπροστά, το προικίζει με δεκάδες ανατροπές, το γεμίζει με εκατοντάδες διαλόγους που λειτουργούν άψογα, και χρησιμοποιεί ένα διαυγές ύφος γραφής που σε μαγνητίζει από την αρχή έως το τέλος. Μου φάνηκε σαν ένα μικρό εγχειρίδιο δημιουργικής γραφής. Σαν να λέει σε αρχάριους συγγραφείς, μην αγχώνεστε, να, δείτε 4-5 κόλπακια για το πώς θα κάνετε την ιστορία σας ελκυστική. Η ένσταστή μου είναι η εξής: ο Στήβενσον, ναι, ξέρει τους κανόνες. Μπορεί να τους παραβεί όμως; 

Από τα βιβλία που διαβάζω συνηθίζω να σημειώνω μερικά αποσπάσματα ώστε να τα ενσωματώσω σε μια ανάρτηση, καλή ώρα, ή να τα έχω για προσωπική χρήση, τα αποθησαυρίζω, σαν να λέμε. Τα αποσπάσματα αυτά είτε συμπυκνώνουν φιλοσοφικές σκέψεις είτε είναι ενδεικτικά της δραματουργικής έντασης του εκάστοτε βιβλίου είτε περιέχουν γοητευτικές μεταφορές, αναγνωριστικά σημάδια του ύφους κάθε συγγραφέα. Στο βιβλίο του Στήβενσον σημείωσα μόλις ένα απόσπασμα και δεν νομίζω ότι θα επέλεγα να το αντιγράψω εδώ, αλλά ελλείψει καλύτερου, ή μάλλον εναλλακτικού, το κάνω αμέσως τώρα: 

[…] Η ψυχραιμία με την οποία ο Τζον είπε όσα ήξερε για το νησί με είχε καταπλήξει· και ομολογώ ότι τρόμαξα, όταν τον είδα να με πλησιάζει. Μόλο που δεν ήξερε ότι τον είχα κρυφακούσει μέσα από το βαρέλι με τα μήλα, τόσο πολύ με είχαν τρομοκρατήσει η απανθρωπιά, η διπροσωπία και η επιρροή του στο υπόλοιπο πλήρωμα που, νιώθοντας το χέρι του να αγγίζει τον ώμο μου, στάθηκα ανίκανος να συγκρατήσω ένα δυνατό ρίγος. 

Από την άλλη, παρά την φαινομενική απουσία βαθύτητας στο βιβλίο του Στήβενσον, εκείνος κατάφερε εντέχνως να ψυχογραφήσει τους ήρωές του έτσι ώστε στο τέλος, ο αναγνώστης να λάβει ολοκληρωμένη απόλαυση. Δεν ξέρω κατά πόσο διαβάζετε απογοήτευση ανάμεσα στις γραμμές μου, αλλά δεν είναι έτσι. Απόλαυσα πολύ την ιστορία του, όμως δεν ξέρω αν θα επέλεγα κάποτε να την ξαναδιαβάσω. Γι’ αυτό λέω ότι δεν μπορεί να κάνει το ενήλικο άλμα. Με τον «Γκιούλιβερ» ή τον «Ροβινσώνα» δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο στο άλμα. Είναι σαν τα επιτραπέζια παιχνίδια που αναγράφουν από 9 εώς 99 ετών! Για έφηβους αναγνώστες όμως είναι ό,τι καλύτερο, θα μάθουν πώς γράφεται η σοβαρή λογοτεχνία και θα μπαρκάρουν ενθουσιασμένοι να ανακαλύψουν και άλλους θησαυρούς της. Τέλος πάντων, θα συνεχίσω με το «Μαύρο βέλος», ξανά του Στήβενσον, μια στεριανή ιστορία αυτή τη φορά, γραμμένη μεταγενέστερα από έναν ωριμότερο συγγραφέα. Έκει θα βγάλω τα τελεσίδικα συμπεράσματά μου. Για να δούμε την πρόοδό του! Η άψογη μετάφραση για το «Νησί του θησαυρού» ανήκει στη Βανέσσα Α. Λάππα. Οι εκδόσεις-θησαυρός… «Ντέτσικα», φυσικά. 

Σκαντζάραμε. Ξαμοληθείτε στο μόλο τώρα.