Ζώα!

Μια κότα στρουμπουλή μια όμορφη πουλάδα και ένα αρνάκι άσπρο και παχύ της μάνας του καμάρι είναι τραγουδάκια που νανουρίζουν τα παιδιά και τις συνειδήσεις των μεγάλων που τρώνε σαν να μην υπάρχει αύριο – κυριολεκτικά∙ για τα ζώα. «Αυτή η – αόρατων πρακτικών – τεράστια βιομηχανία περιφρονεί πλήρως κάθε ηθική. Στην παγκόσμια οικονομία, οι ζωές των ζώων χάνονται μέσα στον κύκλο του κέρδους, ενώ η κοινωνία παρακολουθεί. Εξάλλου, οι καταναλωτές, απορροφημένοι από την καθημερινότητα, σπάνια αναλογίζονται την σκληρότητα πίσω από το κρέας που καταναλώνουν». Πρέπει να σεβίτσε τα ζώα, γαμώτο, τουλάχιστον να τους παρέχουμε έναν ωραίο θάνατο. Ψυχούλες μου, ναι καλά, ό,τι πείτε. Καλή σας απόλαυση.  

 

Έχετε κάνει κράτηση; Σίγουρα για την κόλαση, αν μπορούσε να το αναλογιστεί ο κάθε άνθρωπος για μια φευγαλέα αλλά κρίσιμη στιγμή εφόσον ενημερωθεί έστω και συνοπτικά για την κακοποίηση που υφίστανται τα ζώα κάθε λεπτό της ώρας που περιμένει την παραγγελία του. Γρήγορα όμως το φιλοσοφεί, σκέφτεται ότι κόλαση είναι οι γάλοι, και αντικαθιστά την άνοστη γαλοπούλα με λίγο τραγανό μπέικον βουτηγμένο στο τσένταρ και του περνάει ο κόμπος στο στομάχι. «Το ζήτημα δεν είναι πόσο έξυπνα είναι τα χταπόδια κι αν κάνει να τα τρώμε, αλλά αν οι άνθρωποι είναι τόσο ηλίθιοι ώστε να καταναλώνουν το μέλλον τους στο πιάτο τους». Τρώμε κάτι και συνεχίζουμε;  

 

 

Μία σκηνή ταινίας που είχε τρομοκρατήσει κάποτε το παιδικό μου μυαλό και την θυμάμαι ακόμα είναι από το Ghostbusters II, με εκείνη την γούνα που ζωντανεύει όταν τα ζώα που την αποτελούσαν ξανάρχονται στη ζωή. Πλέον μεγάλωσα και η σκληρότητα του κόσμου δεν με αγγίζει πια όπως τότε που ήμουν ατελές παιδί, εφόσον νιώθω μια κάποια άνεση και μερική ελευθερία στον μικρόκοσμό μου. Αν όμως για μια ελάχιστη στιγμή θα μπορούσαν να ζωντανέψουν γύρω μου όλα τα νεκρά ζώα που αποτελούν την καθημερινότητά μου, θα πέθαινα σίγουρα από απόλυτο τρόμο – και μαζί με μένα και η Καρντού, καημένη γατούλα. Οι ανάγκες που καλύπτει η εκτεταμένη κακοποίηση των ζώων είναι ελαχιστότατες μπροστά στην ανόητη επιθυμία, αδιαφορία και αλαζονεία που καλλιεργούν οι άνθρωποι σε εκθετικό βαθμό. Για τους περισσότερους από εμάς, ο πόνος των ζώων δεν έχει φωνή, αλλά οι αγορές αφουγκράζονται μια χαρά τις ανάγκες μας, και μας δίνουν δώρο με τα ψώνια μας, ακουστικά noise cancelling – επιθετικό, έως και σαδιστικό, μάρκετινγκ. «Το 80% των πούπουλων που κυκλοφορούν στη διεθνή αγορά, γεμίζοντας μαξιλάρια, παπλώματα, μπουφάν και υπνόσακους, προέρχονται από τη μαρτυρική διαδικασία του live plucking – της βίαιης αποπτέρωσης ζωντανών πτηνών». Πίσσα και πούπουλα στον καπιταλισμό.  

 

Το βιβλίο «Ιστορίες χωρίς φωνή» του Πέτρου Κατσάκου δεν στοχεύει απλώς να σοκάρει με όσα απίστευτα περιγράφει αλλά να ανυψώσει και την πεσμένη ηθική – Ηθική; Ακμαιότατη! – του ανθρώπου, ακριβώς όπως θα κάνει σε λίγο καιρό και για όλους του χριστιανούς η Εβδομάδα των Παθών πριν κάτσουμε να φάμε την μαγειρίτσα. «Η πίστη στη θυσία έρχεται σε αντίθεση με τη φιλοσοφία του σύγχρονου κόσμου που, επί της αρχής έστω, προσπαθεί να αποφύγει την αδικία, την αδικία που βιώνεται από τον αδύναμο. Πώς μπορεί να δικαιολογηθεί η θυσία των ζώων όταν μιλάμε για το δικαίωμα στη ζωή;» Συνδυάζει το στιλ βιβλίων όπως το «Τρώγοντας ζώα» ή τον «Πόλεμο των σκουπιδιών» (αλλά με ζώα, που έτσι και αλλιώς αντιμετωπίζονται σαν σκουπίδια) με μια λυρική διάθεση που θυμίζει (τηρουμένων των μεγάλων αναλογιών) μυθιστορηματάρες όπως εκείνη του Ρομέν Γκαρί.  

 

Επειδή όμως θέλω αν αναδείξω και την βαθιά μου υποκουλτούρα, σε κάποια σημεία μου θύμισε ένα επεισόδιο από το «Κωνσταντίνου & Ελένης» όπου ο Κατακουζηνός έγραφε ένα μυθιστόρημα για το Βυζάντιο και όταν του είπαν, Κάτσε ρε συ Κωνσταντίνε, κάθε κεφάλαιο ξεκινάει με αυτή την νύχτα που πέφτει πάνω από την Βασιλεύουσα;, εκείνος απαντούσε, Ναι αλλά κάθε φορά πέφτει διαφορετικά, την μια σαν πέπλο, την άλλη σαν μανδύας, είναι αυτές οι μικρές λεκτικές αποχρώσεις… Σταχυολογώ εδώ μερικές τέτοιες αποχρώσεις για να μην βαρύνει πολύ το κλίμα της ανάρτησης. «Στην αρχή της ημέρας, όταν το πρώτο φως της ανατολής διαπερνά τη σιγαλιά της νύχτας και η φύση ξυπνά…», «Η αυγή ανατέλλει πάνω από τις πέτρινες βαθμίδες της αρένας…», «Μια γκρίζα αυγή σκεπάζει τη γη, με τον ήλιο να σκαρφαλώνει αργά στον ορίζοντα, δίνοντας ζωή στην ομίχλη που έχει σκεπάσει τον κόσμο», «Η αυγή έσκιζε το σκοτάδι της Ανατολίας». Προς υπεράσπιση του συγγραφέα με την εμμονή στην αυγή να πω εδώ ότι αυτά τα κείμενα που αποτελούν το συγκεκριμένο βιβλίο, πρωτοεκδόθηκαν σαν άρθρα στην εφημερίδα «Αυγή»! Ωστόσο αυτή η λυρική διάθεση περιορίζεται στα αρχικά άρθρα και αργότερα μετριάζεται ή δεν κάνει πια τόση εντύπωση γιατί σε ενδιαφέρουν περισσότερο οι αλήθειες που κρύβονται από πίσω. Επίσης, μια κάποια επανάληψη και μοτιβοποίηση στον τρόπο που είναι γραμμένα γίνεται αποδεκτή, όπως ας πούμε θα συνέβαινε και με τις αναρτήσεις μου αν κάποιος ταλαίπωρος αποφάσιζε να διαβάσει 30 μαζεμένες από δαύτες. Προσωπικά δεν με ενόχλησε τίποτα από όλα αυτά∙ το κυρίως μέρος έχει φωνή, αυτή που στερήθηκαν τα ζώα και ο συγγραφέας ψάχνει αναγνώστες που θα προσπαθήσουν να την ψελλίσουν μαζί του. Οι πηγές λείπουν από τα κείμενα (ενώ στην εφημερίδα υπήρχαν, όπως είπε από κοντά στην παρουσίαση βιβλίου που έτυχε να παρακολουθήσω) ίσως για να δοθεί μια πιο λογοτεχνική διάσταση στο βιβλίο αλλά αυτό δεν επηρεάζει καθόλου το αποτέλεσμα. Εξάλλου, κανείς αναγνώστης δε θα έψαχνε βαθύτερα το θέμα, εδώ μετά βίας θα αντέξει να διαβάσει όσα ήδη περιγράφονται.  

 

https://www.imdb.com/title/tt39149925/?ref_=fn_t_1

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Οκτάνα». Το εξώφυλλο – προσοχή στον γορίλα! – θα μπορούσε να είναι σαφώς καλύτερο, όπως και η επιμέλεια λίγο πιο επιμελής. Οι «Ιστορίες χωρίς φωνή» είναι ένα πολύ διαφωτιστικό βιβλίο που μπορεί να σας βάλει στο κλίμα ζόφου που βιώνουν δισεκατομμύρια ζώα κάθε χρόνο και αξίζει να σας προβληματίσει. Εγώ θα ψάξω σίγουρα και άλλα ανάλογα βιβλία∙ κάποια στιγμή αν έχω όρεξη θα πιάσω και την «Αιώνια Τρεμπλίνκα» ή μια ζουμερή πανσέτα, θα το σκεφτώ τότε. «Η επιθυμία του ανθρώπου για επιφανειακή τελειότητα ξεγυμνώνει την ατέλεια της ηθικής του, την επιμονή του να παραβλέπει ότι όλα αυτά παράγονται με κόστος ανθρώπινες ζωές, θεσπέσια άγρια ζώα και αρχέγονα δάση που αφανίζονται για το καλό των αγορών. Ωστόσο ο κόσμος της παραγωγής κολλαγόνου είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου, με εκατοντάδες παρόμοιες περιπτώσεις εκμετάλλευσης, βίας και καταστροφής ατόφιας ομορφιάς να συμβαίνουν παράλληλα. Επιφανειακή λάμψη, λοιπόν, ή η ομορφιά της ζωής;». Στον καιρό της πανδημίας, περιμένοντας υπομονετικά το εμβόλιο («Το πιο αδιανόητο σε όλον αυτόν τον ζόφο είναι πως σχεδόν το σύνολο των φαρμάκων που δοκιμάζονται στα ζώα αποτυγχάνουν στα στάδια των ανθρώπινων δοκιμών. Το 92% των ερευνών δεν καταλήγουν ποτέ σε θεραπείες: η επιστήμη βασανίζει και σκοτώνει εκατομμύρια πλάσματα, χωρίς καν να υπάρχουν ιατρικά οφέλη» – βλέπε και το υπέροχο Sentient) λέγαμε ότι η ανθρωπότητα πρέπει να ρίξει λίγο ρυθμούς, έχει ξεφύγει το πράγμα, να βρούμε λίγο και τον εαυτό μας. Μετά μας βάρεσε ο εγκλεισμός στο κεφάλι και αναθεωρήσαμε. Αυτό ίσως που πρέπει να κρατήσουμε απ’ όλα αυτά είναι ότι ο εγκλεισμός (στην χειρότερη εκδοχή του) είναι όλη η ζωή δισεκατομμυρίων ζώων που υποτίθεται καλύπτουν ανθρώπινες ανάγκες. Τώρα τελευταία σκέφτομαι συχνά μια φράση του Ντέιβιντ Λυντς που με ηρεμεί και με αναζωογονεί ταυτόχρονα, «Just slow things down (και με την έννοια των πούπουλων!) and it becomes more beautiful» και λέω ότι δεν είναι απαραίτητο να ρίξει σώνει και ντε μονομιάς τους ρυθμούς της η ανθρωπότητα αλλά μια μικρή ανάσα ανακούφισης θα μπορούσε ο καθένας μας να της προσφέρει από εδώ και από εκεί∙ με δυο λόγια, θα σας έλεγα, Μην είστε ζώα!, αλλά αυτό θα υπονόμευε και θα αναιρούσε ελαφρώς το γενικότερο σκεπτικό μου.  

 

«Η αλήθεια είναι ότι αν θέλουμε να κοιμηθούμε πραγματικά καλά, δεν αρκεί η αίσθηση της απαλότητας. Χρειάζεται κάτι πιο σημαντικό: η καθαρή συνείδηση. Μόνο τότε ο ύπνος γίνεται γαλήνιος, όταν ξέρουμε πως δεν στηρίζεται σε φρικαλεότητες που έχουμε επιλέξει να αγνοούμε. Η συνείδηση λυτρώνει όταν δεν κλείνουμε τα μάτια στις ιστορίες αυτών των μαρτύρων και μπορούμε να κοιμηθούμε πραγματικά ειρηνικά όταν συνειδητά δεν στηρίζουμε παρόμοιες αγορές». Καληνύχτα Κεμάλ.