Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Θεατρινισμοί




Τι θέλετε να γίνεται μωρέ στα παρασκήνια του Ολύμπου, λες και δεν ξέρετε. Ο Δίας, τα γνωστά, γαμάει και δέρνει – και ο Μ. Καραγάτσης το ίδιο, λένε μερικά κουτσομπολιά∙ ως λογοτέχνης θα πουν κάποιοι, ίσως και έξω από τα έργα του, θα ισχυριστούν κάποιοι άλλοι που έχουν μελετήσει σε βάθος διάφορα αποσπάσματά του. Γιατί τέτοια ρητορική μίσους ρε Μίτια; Επειδή δεν πήρες ποτέ κανένα βραβείο για το έργο σου; «Φωνές, από τα παρασκήνια – Εμείς κωμωδία δεν ήρθαμε να δούμε; Γιατί μιλούν για ρητορική; – Γιατί δεν υπάρχει τίποτε πιο κωμικό αλλά και πιο δημιουργικό από την παρερμηνεία. Κάνε υπομονή. Σε λίγο θα φτάσουν οι δικοί μας στην πλατεία. Έδιναν… συνέντευξη ως τώρα». Και μη χιμαιρότερα!  
 
Βρέθηκα αναπάντεχα σε μια παρουσίαση βιβλίου – «Όνειρος, Κι έτσι δεν θα χρειαστεί να το παρουσιάσουμε. Αν και έχουν ένα μεγάλο πλεονέκτημα οι παρουσιάσεις. Ακόμη κι εγώ κοιμάμαι χωρίς να ονειρεύομαι» – όπου παρουσιαζόταν το έργο του Ζαν Ζιροντού «Ιντερμέτζο» σε μετάφραση της Ζωής Σαμαρά. Παραπλεύρως, αναφέρθηκε και το δικό της βιβλίο «Παρασκήνια στην κορυφή του Ολύμπου» (εκδ. «University Studio Press») και όταν διάβασα το οπισθόφυλλο είπα θα το πάρω χωρίς δεύτερη σκέψη∙ λόγω τιμής. Τα οπισθόφυλλα φυσικά είναι για να παραπλανούν αλλά αυτό ήταν τόσο διασκεδαστικά ιντριγκαδόρικο που δέχτηκα με χαρά να υποκύψω στην πλάνη. Η συγγραφέας φαίνεται να έχει γερές βάσεις γύρω από την λογοτεχνία και το θέατρο (και τον αυτοσαρκασμό), «Ποίηση. Η πιο βασική τέχνη του λόγου. Τόσο βασική που συχνά δεν πιάνει καν την βάση», εγώ πάλι δεν σκαμπάζω ντιπ, ούτε για opinion maker στην Lifo δεν κάνω, για να καλύπτω τα ρεπό των βασικών. Το θέατρο δεν είναι καθόλου το φόρτε μου και ακόμα περισσότερο δεν έχω μελετήσει το αρχαίο θέατρο, δεν το κάνουμε ένα cancel κι αυτό να ηρεμήσουμε μια και καλή, λέω εγώ. Και πάνω στην φόρμα του αρχαίου θεάτρου στήνεται το έργο της Ζωής Σαμαρά. Τελειωμένο την Άνοιξη του 2020 έχει επηρεαστεί μερικώς από την πανδημία και έχει μέσα αναφορές σε αυτήν που συνομιλούν δημιουργικά ή λιγότερο δημιουργικά με τον Λοιμό της Αθήνας, γίνονται αντιπαραβολές με πολέμους, με την Υγεία του τότε και την υγεία του τώρα, κλπ. Αυτές οι συσχετίσεις όμως είναι λεπταίσθητες και δεν ενοχλούν (νομίζω) τον σημερινό αναγνώστη, που ο καψερός έχει συναντήσει χίλιες δυο τέτοιες συσχετίσεις που δυστυχώς σπάνια λειτουργούν προς όφελός του. Το ζουμί όμως κρύβεται στην σατιρική διάθεσή της να μιλήσει για τις καλλιτεχνικές επιδιώξεις που έχουν οι άνθρωποι και στην τάση τους ό,τι τους λείπει σε ταλέντο να το αναπληρώνουν με έπαρση. «Όχι, δεν μπορεί να είναι αλήθεια. Ένα βραβείο ποτέ δεν δίνεται σ’ αυτόν που το αξίζει περισσότερο από όλους. Βαρετή που θα είναι η ζωή μας. Τι θα ’χουμε να σχολιάζουμε τώρα;»  
 
Χωρισμένη σε δύο ραψωδίες, η αλληγορία όπως αναγράφεται, παρακολουθεί από κοντά τους 5 βασικούς ήρωες που ο καθένας τους ακολουθεί ένα διαφορετικό είδος λόγου, στην προσπάθειά τους να διεκδικήσουν ένα Κρατικό Βραβείο για το έργο τους ή έστω ένα Βραβείο Κοινού Public Opinion. Η πρώτη ραψωδία μιλάει με μονολόγους για την (επισφαλή) σπουδαιότητα της κάθε ξεχωριστής τέχνης ενώ η δεύτερη μιλάει περισσότερο με ατάκες για τις ανασφάλειές της. Το τελικό αποτέλεσμα σε διασκεδάζει αν και θα το προτιμούσα πιο αιχμηρό αλλά επειδή δεν ξέρω τίποτα για την δομή του θεατρικού κειμένου ας το βουλώσω για να μην χάσω κανένα μελλοντικό βραβείο – νομίζω, το ’χω σιγουράκι.
 
«Φωνή, από τα παρασκήνια 
Τώρα μόλις έφτασε η Κάκητα. Διαμαρτύρεται εντόνως. Στα παρασκήνια, εννοείται. Μιλά για τη μεγαλύτερη αδικία στην ιστορία όλων των βραβείων. Λέει πόσο πολύ αξίζει η ίδια. Αν κάποιος στη χώρα μας πάρει ένα βραβείο, αυτή θα πρέπει να πάρει όλα τα βραβεία μαζί, για να μην αδικηθεί. Κυρίως σε λογοτεχνικά είδη που δεν την απασχόλησαν ποτέ ούτε σαν αναγνώσματα στις παραλίες το καλοκαίρι.»  
 
 
Α ρε Καραγάτση, πτάνα όλα τα έκανες πάλι.

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

Does nobody understand?

  Αυτές, λέγεται ότι, ήταν οι τελευταίες λέξεις του Τζέημς Τζόυς και αφορούσαν το τελευταίο του λογοτεχνικό βιβλίο, η Αγρύπνια των Φίννεγκαν. Πολλοί κακεντρεχείς πιστεύουν ακόμα ότι είχαν ως μοναδικό αποδέκτη τον ίδιο του τον εαυτό! Καταλάβαινε ο Τζόυς τι έγραφε; Προς απογοήτευση εκατομμυρίων αναγνωστών, πιστεύω ότι καταλάβαινε μια χαρά τι έγραφε, και προς αγαλλίαση άλλων τόσων, υπήρξαν οι μεταφραστές και οι μελετητές εκείνοι, που κατάφεραν να ρίξουν λίγο φως σε αυτό το ονειρικό έρεβος.

Rising star

Θα καταφέρει η συγγραφέας να ανεβάσει τον τοίχο της γραφής ή θα πέσει και θα την πλακώσει; Χάρη στις ψήφους των περισσοτερών βιβλιοφιλικών μπλογκς αλλά και στην συντονισμένη προσπάθεια της επίσημης κριτικής επιτροπής, όλα δείχνουν  πως θα καταφέρει να περάσει στην επόμενη φάση. Όλα αυτά όμως θα τα δούμε αμέσως μετά τις διαφημίσεις. Μείνετε συντονισμένοι και κατεβάστε και το ανάλογο app για να ψηφίσετε. Οι πραγματικοί κριτές είστε εσείς!

Τ' αγάλματα είναι στο μουσείο

Βράδυ Παρασκεύης, παρουσίαση βιβλίου στη μικρή μας πόλη. Την ίδια ώρα παίζει η Πανάθα στην Ευρωλίγκα. Τι δίλημμα! Ταυτόχρονα να καίγομαι γιατί έχω ποντάρει και τρία ευρώ στην υπουργοποίηση της Λυδίας Κονιόρδου στο Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Πολιτισμός ή αθλητισμός; Δεν ήξερα σε ποιο γήπεδο να παίξω μπάλα. Τελικά επέλεξα την παρουσίαση – αν ήταν τόσο βαρετή όσο οφείλουν να είναι όλες οι παρουσιάσεις βιβλίου, σκέφτηκα, θα προλάβω το ημίχρονο του Πανάθα. Για στάσου, τι βιβλίο παρουσιάζεται; Νεανική λογοτεχνία; Καλά, παίζει να προλάβω και το δεύτερο δεκάλεπτο! Δυο παρατάσεις αργότερα δεν σκεφτόμουν καθόλου τον Πανάθα (που έχασε γαμώ την τρέλα μου, τώρα το συνειδητοποιώ!) και είχα κολλήσει σε όσα θαυμαστά άκουσα στην πιο ενδιαφέρουσα παρουσίαση βιβλίου που έγινε ποτέ.

Εσύ αποφασίζεις

  Ρε φίλε, όχι πες και συ γιατί θα τρελαθώ. Έχεις δει καλύτερη εφαρμογή της φράσης «Η ζωή μιμείται την τέχνη» ; Με το χέρι στην (ματωμένη σου) καρδιά, πες. Έλληνας είσαι, με πρωθυπουργό τον Αλέξη ζεις, κάτι θα έχεις καταλάβει. Παραβαίνει τον χρυσό κανόνα της επιμέλειας όταν αλλάζει ένα «ναι» με ένα «όχι» σε μια Ιστορία της Πολιορκίας της Λισαβόνας. Απλώς ο Αλέξης το έκανε ανάποδα – γι' αυτό και οι πολιτικές δηλώσεις ότι «Εμείς δεν είμαστε Πορτογαλία» και τέτοια. Ο Ζοζέ πήρε το Νόμπελ, ο Αλέξης παράταση και μεις μια τόνωση αυτοπεποίθησης πριν από την επικείμενη αυτοκτονία. Λογοτεχνία μέχρι να σβήσει ο ήλιος!

Άτιμη κοινωνία! Άλλους τους κατεβάζεις και άλλους τους ανεβάζεις στα τάρταρα!

Πριν δέκα μέρες μπήκε ο νέος χρόνος και όσοι δεν έχετε διαβάσει ποτέ σας Μέλβιλ, νομίζω ότι ήρθε ο καιρός να τον βάλετε στο πρόγραμμα. Πώς θα σας φαινόταν όμως αν υπήρχε ένα Ημερολόγιο Μέλβιλ όπου θα μπορούσατε να σημειώνετε στην κάθε ξεχωριστή μέρα, την υπενθύμιση «Να διαβάσω Μέλβιλ!», σαν ενοχλητική επίπληξη στον τεμπέλη εαυτό σας; Εγώ, προσωπικά, το βρίσκω τέλειο! Την ιδέα για την υλοποίηση αυτού του ημερολογίου έκανε πράξη ο Σ.Μ.Ε.Δ. (Σύλλογος Μεταφραστών-Επιμελητών-Διορθωτών) και εντελώς αναπάντεχα έκανε και ποδαρικό στην νέα αναγνωστική μου χρονιά. Ημερολόγιο Μέλβιλ όμως χωρίς λογοτεχνία δεν παίζει, κι έτσι, μέρος αυτής της έκδοσης είναι και ένα υπέροχο διήγημα που πρωτοδημοσιεύτηκε στο Harper’s Magazine τον Απρίλιο του 1855 και μεταφράζεται (νομίζω) πρώτη φορά στα ελληνικά. Γι’ αυτό σας λέω, αν καταφέρετε να βρείτε το ημερολόγιο, αναγκαστικά θα διαβάσετε Μέλβιλ και θα σας μείνει και το ημερολόγιο άθικτο αφού δεν θα χρειαστεί να επιπλήττετε εκεί μέσα τους εαυτούς σας!

Lord of the Rings

Με την τιμή στο ασήμι να έχει εκτοξευθεί αυτή την περίοδο, τα μόνα rings που μπορεί να αντέξει το πορτοφόλι κάποιου – αλλά δεν ξέρω αν θα αντέξει και το στομάχι του – είναι από τηγανισμένο κρεμμύδι. Αν πάλι αναζητάτε κάτι πιο εκλεπτυσμένο τότε, αν και εφόσον είστε διατεθειμένοι να υποβάλετε τον εαυτό σας σε μια ομηρικών παρεκβάσεων αναγνωστική περιπέτεια, ίσως συναντήσετε την κυκλική σύνθεση που δεν ξέρατε ότι θα μπορούσε να σας ολοκληρώσει. «Γι’ αυτό και η παρέκβαση δεν είναι ποτέ περισπασμός. Οι στροφές και οι περιπλοκές της παρέκβασης έχουν έναν ενιαίο σκοπό, ο οποίος είναι να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τη μία πλήρη πράξη που αποτελεί το θέμα του έργου στο οποίο εντάσσονται» . Πώς γυρνάνε οι κύκλοι; Να, έτσι!    

0 + ∞

Μαθηματικά σύμβολα ενός προβλήματος που ψάχνει τις πιθανές του λύσεις. Κάποτε οραματίστηκαν την μία και μοναδική του λύση, τώρα εξετάζουν και το ενδεχόμενο να είναι άλυτο. Από τον άκρατο καπιταλισμό της προηγούμενης ανάρτησης ας περάσουμε σε κάτι πιο “ανθρώπινο”. Όσο διάβαζα το βιβλίο του Άρθουρ Καίσλερ (Καίστλερ, στην έκδοση που έχω, προτίμησα όμως το πιο διαδεδομένο) δύο βιβλία τριγύριζαν συνεχώς στο μυαλό μου – “Το βιβλίο της Εξουσίας” του Κάφκα (εκείνο το θεσπέσιο πολύτομο έργο που περιλαμβάνει όλες τις εκφάνσεις και διακυμάνσεις της εξουσίας σε κεφάλαια με τίτλους όπως “Δίκη”, “Ο Πύργος”, “Μεταμόρφωση”, “Αμερική” κ.α. !!) και το “Κιβώτιο” του Άρη Αλεξάνδρου, την βαθιά πολιτική αλληγορία που καταδεικνύει πως κάποιος είναι ικανός να θυσιάσει την ζωή του για μια κούφια ιδεολογία.

Σαν ναυαγοί, σαν ροβινσώνες

Ο βιασμός ενός βιβλίου και ενός συγγραφέα γίνεται με τις διασκευές . Συγγραφείς μεγάλου βεληνεκούς και εξαιρετικού κύρους όπως ο Ντάνιελ Ντιφόου, ο Ρόμπερτ Στήβενσον, ο Ιούλιος Βερν και ο Τζόναθαν Σουίφτ (με την ευκαιρία, να ξαναπώ ότι «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ» είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία. Δεν είναι απλώς ένα από τα καλύτερα βιβλία του είδους· ή του 18ου αιώνα· ή της αγγλοσαξονικής λογοτεχνίας. Πέρα από κάθε είδους περιορισμό, τροπικό, χρονικό ή χωρικό, το βιβλίο του Σουίφτ είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχουν γραφτεί επί γης) αντιμετωπίζονται από το αναγνωστικό συγγραφικό φαντασιακό σαν μικρομέγαλοι συγγγραφίσκοι που είχαν κόλλημα με την παιδική ηλικία και ανακλύκλωναν απλοϊκές ιστορίες που δεν πρέπει να διαβάζονται μετά τα δώδεκα – λες και το να είσαι παιδί είναι ιδιότητα μόνο ενός παιδιού. Κούνια που σας κούναγε! 

Marabout Hero

Μετά το βαθυστόχαστο άρθρο της Κατερίνας Μαλακατέ , γεννήθηκαν στο μυαλό μου πολλά ερωτήματα. Γιατί έφτιαξα ετούτο το μπλογκ; Σίγουρα ήταν μια παρορμητική σκέψη που συνέπεσε χρονικά με την επέτειο θανάτου του Νίκου Καββαδία. Αν ο Καββαδίας είχε πεθάνει τρεις μήνες αργότερα, μάλλον δεν θα είχα το φτιάξει!

Σας έχω γραμμένους

  Όχι, παρεξηγήσατε, μπορεί να έχω κάμποσο καιρό να γράψω κάτι στο μπλογκ αλλά δεν σημαίνει ότι σας αγνοώ. Τα βιβλία είναι αυτά που κυρίως με αγνοούν. Ματαίως ψάχνω ένα να μπορεί να με ταξιδέψει – έστω μέχρι το Ιόνιο. Αλλά επειδή είμαι και πολυμήχανος, δεν το έβαλα κάτω και κατάφερα να βρω ένα που καταφέρεται εναντίον όλων των βιβλίων. Όχι και άσχημα. Χριστούγεννα πλησιάζουν, η αγορά του βιβλίου μοιάζει ξαφνικά το καταχείμωνο (λέμε τώρα) σαν να βρίσκεται σε καλοκαιρινές διακοπές για πάντα, τι καλύτερο δώρο λοιπόν από ένα βιβλίο που μπορεί να γράψει την δική του χριστουγεννιάτικη ιστορία αν το ψηφίσεις και στο Skroutz Book Awards 2025 – μην είσαι γκρινιάρης μωρέ, χαμογέλα περισσότερο, σου πάει. «…Πρέπει να ’σαι περισσότερο από λίγο νεκρός, για να ’σαι πραγματικά αστείος» . Θα πεθάνουμε στο γέλιο και φέτος.