Συγγραφέας, αυτή η μάστιγα!

Αποστρέφομαι τις σχολές δημιουργικής γραφής γιατί μοιάζουν γεμάτες δημιουργική ασάφεια. Το ίδιο αποστρέφομαι και τις λέσχες ανάγνωσης, γιατί εκείνες είναι γεμάτες αναγνωστική σαφήνεια. Δε θέλω να μου λένε, τι και πώς να διαβάζω/γράφω. Τότε γιατί κρατώ ετούτον τον οδηγό συγγραφής στα χέρια; Ελάτε, μην είστε εριστικοί, αφού όλοι το ξέρουμε ότι αυτά τα βιβλία μπορούν να γίνουν πολύ διασκεδαστικά, είτε το επιδίωκαν εξαρχής είτε όχι.

 

Ο Κυριάκος Αθανασιάδης γράφει 50 κανόνες για το πώς να γράψουμε ένα μυθιστόρημα και τι να αποφεύγουμε κατά την διάρκεια της συγγραφής. Οι κανόνες δεν έχουν αξιακή σειρά και μπορούν να διαβαστούν ανάκατα. Η συμβουλή μου (Τι; Εγώ δε θα έδινα συμβουλές;) είναι να ξεκινήσετε από τον κανόνα 50: «Μην ακολουθείς τους κανόνες, και κυρίως αυτόν που σου λέει να μην ακολουθείς τους κανόνες». Υπάρχει κάτι διασκεδαστικά διφορούμενο εδώ, δε νομίζετε; Η λέξη “αυτόν”! Εννοεί τον κανόνα ή τον συγγραφέα; Αν εννοεί να μην ακολουθούμε αυτόν τον κανόνα που μας λέει να μην ακολουθούμε τους κανόνες... τότε, είναι σαν να μας λέει να ακολουθήσουμε κατά γράμμα όλους τους προηγούμενους 49 κανόνες! Αν εννοεί να μην ακολουθούμε αυτόν (τον συγγραφέα) που έγραψε και τον συγκεκριμένο πεντηκοστό κανόνα είναι σαν να μας λέει να μην ακολουθήσουμε κανέναν από τους προηγούμενους 49 κανόνες!

Και αυτό ακριβώς θα κάνουμε, θα ακολουθήσουμε όλους τους κανόνες του και κανέναν τους. Γιατί για να γράψεις ένα καλό βιβλίο πρέπει να μην παίρνεις πολύ σοβαρά τον εαυτό σου (ή το βιβλίο σου) αλλά ταυτόχρονα να γνωρίζεις ότι η δουλειά που κάνεις, η συγγραφή, είναι πολύ σοβαρή δουλειά και κανένας δεν πρέπει να στην κρίνει επιπόλαια και επικριτικά. Ο Αθανασιάδης λοιπόν έγραψε ένα καλό βιβλίο – όχι ένα “καλό βιβλίο για το είδος του” ή “ένα καλό βιβλίο για τα μέτρα του”. Απλώς καλό βιβλίο. Τέλος. 

 

 

Με μια αιχμηρή ειρωνεία (ορίστε, πλεονασμός, τίποτα δεν έμαθα από τις συμβουλές) ο συγγραφέας, γράφει ένα ευχάριστο και ζωηρό βιβλίο.

Τα κείμενα είναι ζωντανά. Η εκζήτηση τα πνίγει, τα σκοτώνει. Μην κάνεις φιγούρα. Ούτε στο γράψιμο σου, ούτε γενικά. Η φιγούρα στα βιβλία είναι κιτς, είναι last year, κάτι τρομερά-τρομερά παρωχημένο. Έπειτα, αν κάποιος θέλει να διαβάσει ένα «φιγουράτο» βιβλίο, το τελευταίο που θα του' ρθει στο μυαλό είναι το δικό σου. (Εάν υποθέσουμε ότι θα έχει εκδοθεί.)

Θεωρείτε τις συμβουλές του κοινότοπες; Ε και; Όλη η λογοτεχνία είναι γεμάτη κοινοτοπίες – μην κοιτάτε που μερικοί από μας αναζητούν μια ντουζίνα «ξεχωριστών και πρωτότυπων» βιβλίων (τα οποία στο στενό τους κύκλο μπορεί να φαντάζουν εξίσου κοινότοπα). Το βιβλίο αυτό δεν είναι μόνο για τους επίδοξους συγγραφείς, παρότι δίνει (ίσως άθελά του;!) χρησιμότατες συμβουλές. Κάθε άλλο, θα έλεγα. Κυρίως αναφέρεται σε αναγνώστες όλων των ειδών, που έχουν αντικρίσει στην μακροχρόνια αναγνωστική τους πορεία δεκάδες κακά βιβλία, που γούρλωναν τα μάτια καθώς σκέφτονταν, τι ήθελε να γράψει εδώ ο συγγραφέας; Δεν θα βρίσκατε διασκεδαστικό να διαβάσετε μία ανθολογία κακογραμμένων αποσπασμάτων με μια μικρή ειρωνική επισήμανση στο πλάι; Ε λοιπόν, εδώ λείπουν μόνο τα κακογραμμένα αποσπάσματα (ευτυχώς).

Εξαιρέσεις του κανόνα είναι (ίσως) τύποι σαν τον Κάφκα, αλλά σίγουρα εσύ δεν είσαι, δυστυχώς, ο Κάφκα. (Και, προφανώς, για ακόμη περισσότερους λόγους: ευτυχώς.) You're just a guy. Thank God.
Αν θέλαμε να γράψουμε για τον εαυτό μας, θα παίρναμε ένα χοντρό σπιράλ τετράδιο και θα κρατούσαμε ημερολόγιο. Θα σημειώναμε κάθε πρωί, με τον καφέ και τα βουτήματά μας, πάνω-πάνω στη σελίδα: «Αγαπητό Ημερολόγιο». Και ίσως θα αυτοκτονούσαμε μετά, αφού πρώτα πλέναμε τα δόντια μας και αφού περνάγαμε μια σκούπα το σπίτι.

 

Στο τέλος της ημέρας ο καθένας μας θα κάνει το δικό του. Θα διαβάσει αυτό που θέλει και κυρίως θα γράψει αυτό που θέλει (βοήθειά μας). Αυτό όμως είναι το καλό (ή το κακό, αν τελικά εκδοθεί το βιβλίο του!) Να διαβάζεις και να γράφεις.

Για να μάθεις, διάβαζε ταπεινά μυθιστορήματα. Για να ξέρεις, διάβαζε τους μεγάλους.
Για να έχεις μια πιθανότητα στο εκατομμύριο να γίνεις – πες – Τόμας Μπέρνχαρντ, μην περιμένεις να γίνεις διαβάζοντας Τόμας Μπέρνχαρντ.