Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

May the Force be with you

 
Τώρα που η επίλεκτη μονάδα δράσης με την ονομασία «Μαύροι Πάνθηρες» βγήκε στους δρόμους το βιβλίο αναμένεται να κάνει τρελές πωλήσεις. Οι ΖΗΤΑδες το ζητάν απελπισμένα, γαμιέται η ΔΙΑΣ μπροστά στα ταμεία των βιβλιοπωλείων και τα ΜΑΤ κάνουν check στα ηλεκτρονικά καλάθια αγορών. Ενώ και ο δολοφόνος του Αλέξη Γρηγορόπουλου δήλωσε ενθουσιασμένος ότι σαν βγει απ’ αυτή την φυλακή αυτό το βιβλίο θα τον περιμένει για να περάσει λίγες δημιουργικές ώρες σε ελεύθερα πλέον κάμπινγκ και κοντινές παραλίες! Το βιβλίο του Γουίνσλοου όμως δεν είναι ένα βιβλίο για μπάτσους – ούτε και ένα βιβλίο για μπάτσους. Είναι κυρίως ένα βιβλίο επισφαλές, όπως αξίζει να είναι η μεγάλη λογοτεχνία. «Ο κόσμος δεν έχει ιδέα τι κοστίζει μερικές φορές ο αγώνας για την ασφάλειά του, ευτυχώς που δεν έχει, δηλαδή. Μπορεί να νομίζει πως θέλει να ξέρει, μπορεί να λέει πως θέλει να ξέρει, αλλά δεν ξέρει». Λοιπόν, έχετε το δικαίωμα να παραμείνετε σιωπηλοί κατά την διάρκεια της ακόλουθης ανάρτησης· οτιδήποτε πείτε μπορεί να (σίγουρα θα) χρησιμοποιηθεί εναντίον σας στο διαδικτυακό δικαστήριο. Πουτ δε τρολ ντάουν σλόουλι!
 
Η συνταγή ανάγνωσης είναι απλή: περιμένετε υπομονετικά να περάσουν περίπου 150 σελίδες (μόνο υπομονετικά, επ' ουδενί βαρετά, κάθε άλλο) μέχρι να δέσει η πλοκή και οι δεκάδες χαρακτήρες και μετά, αρχίζει ο πόλεμος, ανελέητος, καταιγιστικός, ανεξίτηλος. «Την ειρήνη μέσα του, όμως, αυτή δεν μπορεί να την αποκαταστήσει. Το πιστολίδι συνεχίζεται μέσα στο δικό του κεφάλι». Δεν θυμάμαι να έχω ενθουσιαστεί τόσο πολύ με συγγραφέα τα τελευταία πολλά χρόνια. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό μοιάζει απλοϊκός αλλά είναι τόσο καίριος και τόσο ουσιώδης στην μεγάλη λογοτεχνία· και επίσης, δεν εμφανίζεται συχνά. Θα προσπαθήσω να το εξηγήσω με μια καλοκαιρινή παρομοίωση. Στις παραλίες υπάρχει μια safe zone, σύνηθως μέχρι εκεί που φτάνουν οι σημαδούρες, που δείχνει ότι στα όρια της γίνεται όλη η δράση – ξαπλώστρες, κοκτέιλς, αντηλιακό με άρωμα αναγούλας, μαυρισμένοι κώλοι, six pack στη συσκευασία του ενός, ρακέτες-ρουκέτες, αυθαίρετες πισινούλες ούρων εντός της θάλλασας αλλά εκτός σχεδίου πόλεως, κλπ. Δεν υπάρχει τίποτα κακό σε αυτό. Οι περισσότεροι δηλώνουν εκστασιασμένοι με αυτή την κατάσταση και ποστάρουν τις φωτογραφίες τους μέχρι τα αναθεματισμένα Χριστούγεννα – 130 και σήμερα! Εκτός των ορίων όμως, υπάρχει και ένας κόσμος αβαθής και ταυτόχρονα βυθιζόμενος, που για να τον φτάσεις πρέπει να κολυμπήσεις ασταμάτητα μέχρι να σου κοπεί η ανάσα, και αν είσαι τυχερός ή άτυχος, να κοιτάξεις την άβυσσο, και ίσως να σε κοιτάξει και εκείνη πίσω. Αυτή η μεθόριος είναι ο κόσμος των βιβλίων του Ντον Γουίνσλοου.
 
Ο Ντον Γουίνσλοου με πατέρα ναυτικό και μητέρα βιβλιοθηκάριο – εκρηκτικός συνδυασμός! –, «Στη μητέρα μου, Ottis Winslow, για τη χρήση της μπροστινής της αυλής και για τα βιβλία της βιβλιοθήκης της όλα αυτά τα χρόνια», αποδεικνύεται σπουδαίος αφηγητής που βγαίνει μια στο τόσο – όπως ανάλογα μια στο τόσο βγαίνει και σπουδαίος μπάτσος! 
 
[…] «Προσπάθησε να το εξηγήσει αυτό στη Σίλα, αλλά πώς να το κάνεις χωρίς να τη βάλεις μέσα σε έναν κόσμο που δεν θέλεις να της επιβάλλεις; Πώς φεύγεις από ένα οίκημα όπου το ζευγάρι μαμά-μπαμπάς είναι τσακισμένο από το κρακ, κι εσύ βρήκες ένα μωράκι νεκρό πριν από μια εβδομάδα, με τα ποδαράκια του φαγωμένα από αρουραίους, και πηγαίνεις μετά τα δικά σου τα παιδιά στο Τσακ Ι Τζίζι’ς; Επιτρέπεται άραγε να της μιλήσεις γι’ αυτά; Να τα «μοιραστείς» αυτά; Όχι, το σωστό είναι να φορέσεις ένα χαμόγελο στο πρόσωπό σου και να μιλάς με τον πωλητή ελαστικών για τους Μετς ή για όποια άλλη μαλακία, γιατί κανείς δεν θέλει ν’ ακούσει γι’ αυτά κι εσύ δεν θες να μιλάς γι’ αυτά, απλώς προσπαθείς να τα ξεχάσεις, και βοήθειά σου, μαλάκα μου».
 
Τα βιβλία του είναι απίστευτα ευκολοδιάβαστα, με καταιγιστική δράση και δεκάδες ανατροπές της πλοκής. Ταυτόχρονα όμως διακρίνονται και «παρασημοφορούνται» για τις επικές τους διαστάσεις, για εκείνη την ασύλληπτη τραγικότητα που αγκαλιάζει σφιχτά τους ήρωες του – συνήθως από τον λαιμό. Το οπισθόφυλλο είναι γεμάτο εγκωμιαστικές κριτικές άλλων και αυτό είναι πάντα ένα σίγουρο σημάδι ότι πρέπει να αγνοήσεις το συγκεκριμένο βιβλίο γιατί θα απογοητευτείς. Στους κανόνες όμως υπάρχουν και εξαιρέσεις και εδώ έχουμε μία τέτοια, καθότι ο Γουίνσλοου καλλιεργεί τόνους πεντανόστιμων κερασιών και στα προσφέρει σε καλάθια που τα έχει πλέξει ο ίδιος στο σωστό μέγεθος – τουλάχιστον όχι μικρά· συνήθως πάνω από 500 σελίδες, για να έχεις να πορεύεσαι ευτυχισμένος!
 
Η έκδοση είναι ιδανική, για αυτό που ονομάζουμε, βιβλίο παραλίας – είτε κινείσαι εντός είτε εκτός σημαδούρων. Οι εκδόσεις είναι οι, άγνωστες μέχρι πρότινος για μένα, «ΑΘΕΝΣ Bookstore Publications» που καλό θα είναι να παίξει ο εκδοτικός οίκος κανένα τζόκερ τώρα που κληρώνει το τζακ-ποτ την Κυριακή. Πρόκεται γι' αυτό το σπάνιο φαινόμενο που ποδοσφαιρικά θα περιγράφαμε ως εξής: «σουτ προς τον στόχο, δύο (2) – γκολ, δυο (2)». Το πρώτο βιβλίο που εξέδωσε ήταν η βιογραφία της Μισέλ Ομπάμα, ένα κλασικό εισαγόμενο hype που υποθέτω απέδωσε καρπούς, και το δεύτερο, το βιβλίο του Γουίνσλοου που θα το βοηθήσει και το hype της δικής μου ανάρτησης, αλλά γενικά, όπως σας εξηγώ τόση ώρα, δεν θέλει και ιδιαίτερο σπρώξιμο, τα καταφέρνει μια χαρά και μόνο του. Η πολύ καλή μετάφραση είναι της Χρύσας Φραγκιαδάκη. Μια πιο προσεκτική επιμέλεια θα ήταν επιθυμητή. Σε ένα πλουσιότατο υλικό όμως είναι τόσο λίγα τα πταισματάκια (τελείες που έγιναν κόμματα και αντιστρόφως, εισαγωγικά που απέδρασαν, κλίσεις-παρεκκλίσεις, κλπ) που δεν μπορεί να στοιχειοθετεί κατηγορία. Το δικαστήριο απεφάνθει: αθώο!
 
«Κόλαση δεν είναι να μην έχεις επιλογές.Είναι να έχεις να επιλέξεις ανάμεσα σε φριχτά πράγματα».
 
Όσοι πιστοί μου αναγνώστες, πάρετε Μονάδα, θα σας βάλω στον έλεγχο διαγωγής... δέκα με τόνο!
 
 
Υ.Γ. 2666 Για όσο διαρκούσε η ανάγνωση, στριφογύριζα στο μυαλό μου το ωραίο τραγούδι του Ζακ Στεφάνου. «Η Κάντι Κάντι διακινεί ηρωίνη, για τον βαρόνο Αστυνόμο Σαΐνη». Ο κόσμος μας είναι μια συνεχής παραμύθα.

Σχόλια

«A good reader, a major reader, an active and creative reader is a rereader»

En passant

  Το «Αν πασάν» είναι ένας σκακιστικός κανόνας, περιθωριακός και άγνωστος αλλά ιδιαιτέρως αποτελεσματικός και σημαντικός. Στις αρχικές τους κινήσεις, τα πιόνια έχουν το δικαίωμα να κινηθούν ένα ή δύο τετράγωνα μπροστά. Αν επιλέξουν να κινηθούν δύο τετράγωνα μπροστά και ένα αντίπαλο πιόνι βρίσκεται σε τέτοια θέση ώστε να μπορούσε να το αιχμαλωτίσει αν το πιόνι που κινήθηκε δυο τετράγωνα αποφάσιζε να κινηθεί μόνο ένα, τότε, έχει το δικαίωμα να το αιχμαλωτίσει και σε αυτή την περίπτωση που κάνει δύο βήματα. Έχουμε δηλαδή, αν πασάν... αιχμαλωσία εν τη διελεύσει. Είναι δυσνόητο στην περιγραφή αλλά αρκετά ξεκάθαρο στην πράξη. Βέβαια, όταν είσαι αρχάριος σκακιστής και το συναντήσεις πρώτη φορά σε ηλεκτρονική παρτίδα, τότε πείθεσαι ότι κάποιο «bug» έχει η ιστοσελίδα, ότι σε χακάρανε ή ότι άρπαξες όλες τις ιώσεις του κυβερνοχώρου. Τα βιβλία του Ναμπόκοφ, μου προσφέρουν την ισχυρή εντύπωση ότι αποτελούν ένα συνεχές λογοτεχνικό en passant, σε αιχμαλωτίζουν εν τη διελεύσει.

Το Δώρο

Θα μπορούσε ο Στέφανος Ξενάκης να είναι ο Στέφανος Δαίδαλος του σήμερα; Ή να το αλλάξω κάπως για να ’χουμε καλό ρώτημα: θα μπορούσε ο Τζέημς Τζόυς (μαζί και οι όποιες καλλιτεχνικές μεταμορφώσεις του) να γίνει ένας motivational speaker της σημερινής εποχής; Κανείς πλέον (αν υποθέσουμε ότι μπορούσε κάποτε) δεν διαβάζει τον «Οδυσσέα». Δεν μπορεί να αντέξει ότι αυτό το βιβλίο τον περιγράφει, ακόμα και σήμερα ή και περισσότερο σήμερα, τόσο καλά παρά την μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου. Του αφιερώνει μία μέρα τον χρόνο, την σημερινή (παρόλο που άλλαξε η μέρα, το blogger έμεινε σταθερά πίσω!), και μετά τον στέλνει αδιάβαστο. Αν κάποιος όμως του σερβίρει για πρωινό όμορφες φράσεις με γαρνιτ ούρα υπέροχα σκίτσα, τότε μπορεί να νιώσει στιγμιαία χαρά και να βελάζει σαν ανέφελο πρόβατο στα λιβάδια του χρόνου. 

Αποδοχή cookies

«Ευτυχώς, αν θέλει κάποιος να βρει μεστές απόψεις για καλά βιβλία, υπάρχουν ήδη πολύ αξιόλογα βιβλιοφιλικά μπλογκ, όπως το κορυφαίο, του Librofilo ή το αγαπημένο του, του Μαραμπού» . Να ξέρετε ότι όταν μου δίνουν γλυκό, έστω και σε μορφή βιβλίου, το αποδέχομαι αμέσως. Επίσης, να ξέρετε ότι ενίοτε μπορεί να γράφω για βιβλία που δεν έχω διαβάσει, όλοι το κάνουμε αυτό, απλώς οι περισσότεροι εντελώς αποτυχημένα, αλλά ποτέ δεν γράφω για βιβλίο που δεν μου άρεσε προφασιζόμενος το αντίστροφο∙ όλοι το κάνετε και αυτό, απλώς οι περισσότεροι εντελώς αποτυχημένα. Το βιβλίο είναι δώρο της συγγραφέα, καλής διαδικτυακής φίλης, και η άποψή μου για αυτό ολότελα υποκειμενική – ξέρω, απανωτά σοκ! – και ουδεμία σχέση έχει με την αντικειμενική κριτική που από καιρό θα έπρεπε να γίνει αντικείμενο κριτικής, τουλάχιστον στην Ελλάδα. Από το να μασήσω τα λόγια μου, θα προτιμήσω τα μπισκότα. «Όχι πως δεν ήταν επηρεασμένος και από το ιστολόγιο «Πιπέρι και σπασμένες γραμμές» με τις λαχταριστές αναρτήσεις σχετικά ...

Kinds of kindness

Τα περισσότερα μαγαζιά έχουν ήδη στολίσει με ελλειμματικό γούστο, οι κουραμπιέδες άρχισαν να ανταγωνίζονται τα μελομακάρονα – και τα δυο μαζί την Dubai chocolate –, η Black Friday με τις ασυναγώνιστες τιμές της θα κοντράρει στα ίσα την αληθινή ύπαρξη του ΑΙ Βασίλη, ο καιρός προσπαθεί να τα βρει με τον απορυθμισμένο θερμοστάτη του και γενικά είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα είμαστε. Και μέσα σε όλα αυτά, οι δημοσιογράφοι, οι αθλητές, η εκκλησία, τα ιδρύματα, οι πολιτικοί (που είναι για τα ιδρύματα) θα δείξουν το καλοσυνάτο πρόσωπό τους στους ταλαίπωρους ετούτου του κόσμου. Και μην ξεχνάμε, ότι κυρίως τα Χριστούγεννα είναι για τα παιδιά – και για όλα εκείνα που γιόρταζε η πρόσφατη «Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κακοποίησης των παιδιών». «Πάντοτε, τα Χριστούγεννα έβγαζαν στους ανθρώπους τον καλύτερο αλλά και τον χειρότερο εαυτό τους».    

Ασκήσεις μνήμης

  Τις ασκήσεις ύφους τις κατέκτησε σε βαθμό που λίγοι συγγραφείς φτάνουν , με τις ασκήσεις μνήμης όμως κανείς άνθρωπος δεν τα βγάζει εύκολα πέρα. Όλοι μας γράφουμε autofiction από 8 χρονών – Περιγράψτε μας τα πιο ωραία σας Χριστούγεννα – τα νεύρα μου! Το autofiction πλέον μοιάζει να είναι ένας ευφημισμός για να αποδεχόμαστε κάποιες συγγραφικές μετριότητες ως κάτι παραπάνω από αυτό που είναι. Είναι προσβολή να θεωρείς ότι ο Τζόυς ή ο Σελίν (που επιτέλους σε λίγες μέρες θα εκδοθεί το «Θάνατος επί πιστώσει»∙ Γκάλοπ: ποιο άργησε περισσότερο; Το Μετρό Θεσσαλονίκης ή το βιβλίο του Σελίν;) έγραψαν autofiction. Το ίδιο ισχύει και για τον Καλβίνο στη συγκεκριμένη συλλογή. Δεν θα ξεχάσουμε και αυτά που ξέρουμε! «Μόνο πετώντας πράγματα μπορώ να βεβαιωθώ πως ακόμα δεν έχει πεταχτεί κάτι από μένα, κάτι που ίσως να μην είναι ούτε και θα είναι για πέταμα» .  

Βαρύ περιστατικό

Συγγραφείς με χιούμορ δεν χαίρουν ιδιαίτερης εκτίμησης, θεωρώ, από το αναγνωστικό κοινό. Ποιος ξέρει πόσα ελαττώματα πασχίζει να κρύψει πίσω από αυτό, θα σκέφτονται, και δεν μπορεί, κάποιο ελάττωμα θα έχει να κάνει σίγουρα και με την συγγραφή. Επίσης το χιούμορ αξιώνει ευφυΐα και το κοινό δεν θέλει να περνιέται για ηλίθιο. Ο Άμπροουζ Μπιρς με τις διάσημες σατιρικές ιστορίες του και τα σκωπτικά λήμματα θα μπορούσε να θεωρηθεί ένας τέτοιος∙ καλός για να χαμογελάμε πού και πού, μας κάνει ενίοτε και τον έξυπνο, αλλά δεν πειράζει, καλή καρδιά. Ίσως να ήταν έτσι – αν και δεν συμμερίζομαι καθόλου αυτή την άποψη – αν δεν έγραφε τα διηγήματα από τις εμπειρίες του στον Αμερικανικό Εμφύλιο. Σκλάβος του για πάντα!    

The Elephant Man

Υπάρχει ένας ελέφαντας στο δωμάτιο – όχι ρε, δεν εννοώ εσάς, φάτε ελεύθερα όσο θέλετε! – και αυτός δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον άνθρωπο. Οξύμωρο, καταλαβαίνω, αλλά στο περίκλειστο δωμάτιο που είναι ο κόσμος ολάκερος, αν θες να παραμένεις ανθρώπινος πρέπει να έχεις καρφωμένα τα μάτια σου στον ελέφαντα. «–Είναι επειδή, με τον τρόπο που ο κερατάς σου παρουσιάζει τα πράγματα, παραέδινε την εντύπωση ότι έφτυνε κατάμουτρα το είδος για το οποίο πέθανε ο Κύριός μας. Δεν είχες την αίσθηση ότι υπέγραφες υπέρ των ελεφάντων αλλά εναντίον των ανθρώπων» . Διαβάζω το βιβλίο του Ρομαίν Γκαρύ περίπου από τον Ιούλιο, κυρίως επειδή τα μεγάλα βιβλία τα διαβάζω τραπεζίως , δηλαδή ανάμεσα σε άλλα μικρότερα αναγνωστικά γεύματα (και τις τελευταίες μέρες και κυριολεκτικά)∙ αλλά αυτό δεν με ενοχλεί καθόλου γιατί υπήρξε ένα από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα τα πολλά τελευταία χρόνια, και αν δεν ανανέωσε την πίστη μου στον άνθρωπο, τουλάχιστον ανανέωσε εκείνη στο μυθιστόρημα: «ο καθείς και οι ελέφαντές του, ...

100% cotton

Μπορεί τον τελευταίο χρόνο να δουλεύω στον τριτογενή τομέα παραγωγής και συγκεκριμένα σε στεγνοκαθαριστήριο – φροντίζοντας να μην τα κάνω μούσκεμα με τα ρούχα… ενώ τα κάνω μούσκεμα! – και να χαζεύω στα ταμπελάκια τι ποσοστό επί τοις εκατό βαμβάκι περιέχουν – πολυεστέρα, κερδάμε! – αλλά υπήρξαν σκληρές εποχές που δεν βελτιώθηκαν και ιδιαίτερα για πολλούς ανθρώπους, που για 100% βαμβάκι πληρωνόσουν ένα υποπολλαπλάσιό του και θα έπρεπε να λες και ευχαριστώ από πάνω. «Η αχαριστία αποτελεί συστατικό στοιχείο του χαρακτήρα των ανθρώπων σε τέτοιο βαθμό, που είναι προτιμότερο να τη θεωρεί κανείς προκαταβολικά δεδομένη και να μη στενοχωριέται» . Εδώ το ίδιο σου το πλυντήριο δεν είναι αξιόπιστο (στους χρόνους) και δεν λέει την αλήθεια, γιατί περιμένεις να το κάνουν οι άνθρωποι;

Το κτίσμα

  Τώρα που έφτασε αισίως 46 Αυγούστου και χειμώνιασε για τα καλά, ποιος δε θα ήθελε να διαβάσει μία καλή ιστορία δίπλα στο τζάκι! Τι γίνεται όμως αν το τζάκι, και συγκεκριμένα η καμινάδα, είναι το θέμα της ίδιας της ιστορίας; Μην σας παγώνει αυτό, γιατί την ιστορία την έγραψε ο Χέρμαν Μέλβιλ και τίποτα δεν μπορεί να πάει στραβά όταν συμβαίνει αυτό. Η λογοτεχνία του είναι πάντα πρόσφορη σε αναλύσεις που θεωρητικά θα βελτίωναν την κατανόηση που κρύβεται βαθιά στα θεμέλια κάθε έργου του, αλλά ταυτόχρονα ίσως θα κατέστρεφε τα οφέλη που υπάρχουν στα υψηλότερα διανοητικά πατώματα, απόρροια της μαγευτικής του αρχιτεκτονικής γραφής – «Ή, μάλλον, αυτή η ίδια δίνει απαντήσεις ασταμάτητα, ασταμάτητα ταλανίζοντάς με μ’ αυτή την τρομερή της ζέση για βελτίωση, η οποία δεν είναι παρά μια ελαφρότερη απόδοση της λέξης καταστροφή».

Σαν ναυαγοί, σαν ροβινσώνες

Ο βιασμός ενός βιβλίου και ενός συγγραφέα γίνεται με τις διασκευές . Συγγραφείς μεγάλου βεληνεκούς και εξαιρετικού κύρους όπως ο Ντάνιελ Ντιφόου, ο Ρόμπερτ Στήβενσον, ο Ιούλιος Βερν και ο Τζόναθαν Σουίφτ (με την ευκαιρία, να ξαναπώ ότι «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ» είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία. Δεν είναι απλώς ένα από τα καλύτερα βιβλία του είδους· ή του 18ου αιώνα· ή της αγγλοσαξονικής λογοτεχνίας. Πέρα από κάθε είδους περιορισμό, τροπικό, χρονικό ή χωρικό, το βιβλίο του Σουίφτ είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχουν γραφτεί επί γης) αντιμετωπίζονται από το αναγνωστικό συγγραφικό φαντασιακό σαν μικρομέγαλοι συγγγραφίσκοι που είχαν κόλλημα με την παιδική ηλικία και ανακλύκλωναν απλοϊκές ιστορίες που δεν πρέπει να διαβάζονται μετά τα δώδεκα – λες και το να είσαι παιδί είναι ιδιότητα μόνο ενός παιδιού. Κούνια που σας κούναγε!